“Vì những điều tốt em từng làm cho nó, cuối cùng nó cũng nhớ.”
Câu trả lời này khiến tôi hơi bất ngờ.
Tôi cứ tưởng anh sẽ nói “vì anh mắng nó” hoặc “vì mẹ nói nó”.
Nhưng không.
Anh nói:
“Vì những điều tốt em từng làm.”
Hóa ra anh đều nhìn thấy.
Những năm ấy tôi tốt với nhà chồng thế nào, anh nhìn thấy hết.
Chỉ là trong khoảng thời gian dài trước kia, anh cảm thấy đó là chuyện đương nhiên.
Bây giờ anh biết, chẳng có gì là đương nhiên cả.
Mọi sự tốt đẹp đều cần được nhìn thấy, được trân trọng, được đáp lại.
Cuối tuần sau tiệc 100 ngày, Trần Chí Minh đột nhiên nói muốn đưa tôi tới một nơi.
“Nơi nào?”
“Đến rồi em biết.”
Anh lái xe qua hơn nửa thành phố, cuối cùng dừng trước khu chung cư mẹ chồng ở.
“Đưa em tới đây làm gì?”
Anh không nói, kéo tôi lên lầu.
Mẹ chồng mở cửa.
Bà đeo tạp dề, tay còn cầm xẻng nấu ăn, cười gọi chúng tôi vào.
Mùi thức ăn từ bếp bay ra, là mùi sườn kho.
Sau đó tôi nhìn thấy một người.
Một bà lão mặc áo bông vải xanh, tóc hoa râm, dáng người nhỏ bé, đang ngồi trên sofa, dè dặt cầm chén trà.
“Mẹ?”
Tôi sững ở cửa.
Mẹ ngẩng đầu, thấy tôi, những nếp nhăn trên mặt đều giãn ra vì cười.
“Con gái!”
Mẹ đặt chén xuống đứng dậy, đi tới trước mặt tôi, nhìn tôi từ trên xuống dưới.
Sau đó bóp bóp cánh tay tôi, lại sờ mặt tôi, mắt lập tức đỏ.
“Béo lên chút rồi, sắc mặt cũng tốt. Khỏe hơn lần video trước nhiều.”
Mẹ quay đầu nhìn Trần Chí Minh.
“Chí Minh nói thật, người con đã hồi phục rồi.”
Tôi quay sang nhìn Trần Chí Minh.
Anh đứng ở cửa, gãi sau đầu, biểu cảm hơi ngượng.
“Anh đón mẹ em lúc nào?”
“Sáng sớm nay. Anh xin nghỉ một ngày, lái xe đi đón.”
“Ban đầu định nói trước với em, nhưng mẹ bảo muốn cho em bất ngờ.”
“Anh tự lái bốn tiếng?”
“Cả đi cả về tám tiếng.”
Anh cười.
“Nhưng không mệt. Trên đường nói chuyện với mẹ suốt, thời gian trôi nhanh lắm.”
Mẹ đứng cạnh nói:
“Chí Minh lái xe vững lắm. Mẹ chuẩn bị tinh thần say xe rồi, kết quả chẳng say chút nào. Nó còn mua ô mai và miếng dán chống say cho mẹ, chu đáo hơn con nghĩ nhiều.”
Tôi nhìn hai người.
Một là mẹ tôi, một là chồng tôi.
Họ đứng trong phòng khách nhà mẹ chồng, tự nhiên nói chuyện với nhau như thể đã quen rất lâu.
Nhưng đây mới là lần đầu họ thật sự gặp mặt.
Bữa cơm đó là mẹ chồng và mẹ tôi cùng nấu.
Mẹ chồng làm sườn kho, mẹ tôi hầm canh gà ta.
Hai bà chen nhau trong bếp, một người nói “cho ít muối quá”, một người nói “nhạt một chút mới dễ ăn”.
Tôi đứng cạnh nghe, không nhịn được muốn cười.
Cuối cùng bưng lên bàn là đầy một bàn món ăn.
Sườn kho, canh gà ta, rau xào, cá kho, dưa chuột trộn.
Món sở trường của mẹ chồng và món sở trường của mẹ tôi trộn lẫn, chẳng phân ai chủ ai khách.
Trần Chí Minh múc cho mẹ tôi một bát canh, hai tay bưng đặt trước mặt bà.
“Mẹ, mẹ nếm thử. Cái này Tiểu Nhã dạy con hầm, có lẽ không ngon bằng mẹ hầm.”
Mẹ tôi uống một ngụm, mắt sáng lên.
“Ngon. Không kém mẹ hầm đâu.”
Trần Chí Minh cúi đầu, im vài giây rồi nói một câu khiến mẹ tôi sững lại.
“Mẹ, chuyện 10 con gà mẹ gửi trước đây, con đã làm sai. Tiểu Nhã chỉ ăn được một con, 9 con còn lại con đem chia cho người nhà mình. Con có lỗi với cô ấy, cũng có lỗi với tấm lòng của mẹ.”
Cả phòng yên tĩnh.
Mẹ chồng đặt đũa xuống, biểu cảm hơi phức tạp.
Trần Tư Vũ cúi đầu không nói.
Tôi ôm con, nhìn Trần Chí Minh.
Mẹ nhìn anh một lúc.
Sau đó cười.
“Chuyện đó Tiểu Nhã nói với mẹ rồi.”
Đầu Trần Chí Minh cúi thấp hơn.
“Nhưng mẹ cũng nghe Tiểu Nhã kể, sau đó con đã thay đổi rất nhiều.”
Mẹ gắp một miếng sườn cho vào bát anh.
“Ai cũng sẽ phạm sai lầm, biết sửa là tốt. Mẹ không trách con.”
Trần Chí Minh ngẩng đầu, mắt đỏ.
Anh nâng bát canh lên uống một hơi hết sạch rồi nói:
“Mẹ, bát canh này con kính mẹ. Những gì con còn thiếu Tiểu Nhã trong tháng ở cữ, con sẽ dùng cả đời bù lại.”
Mẹ không nói, chỉ cười gật đầu.
Tôi thấy khóe mắt mẹ cũng ướt.
Ăn xong, mẹ kéo tôi ngồi ở ban công nhà mẹ chồng.
Nắng rất đẹp, con nằm trong xe đẩy phơi nắng, mẹ đẩy xe từng nhịp từng nhịp, giống như năm xưa ở quê mẹ đung đưa nôi cho tôi.
“Con gái, chuyến này mẹ yên tâm rồi.”
Mẹ nhìn xa xa, chậm rãi nói.
“Chí Minh thật sự thay đổi. Mẹ chồng con cũng thay đổi. Em chồng cũng hiểu chuyện rồi.”
“Vâng.”
Tôi tựa vào vai mẹ.
“Mẹ, những điều mẹ dạy thật sự có tác dụng.”
Mẹ cười.
“Không phải mẹ dạy có tác dụng, mà là chính con làm tốt. Nếu con không nhịn được mà làm ầm, cãi nhau, đến ông trời cũng dạy không nổi. Chính con giữ được bình tĩnh mới là quan trọng nhất.”
“Nhưng con cũng suýt không nhịn được.”
“Suýt không nhịn được, nhưng con không thật sự làm ầm. Vậy là đủ.”
Mẹ vỗ tay tôi.
“Con người ấy mà, khó nhất là lúc trong lòng có lửa vẫn quản được miệng. Con làm được, mẹ tự hào về con.”
Ánh nắng rải khắp ban công, ấm áp.
Con ê a vẫy tay nhỏ, mẹ cúi đầu trêu con, nếp nhăn trên mặt đều đầy ý cười.
Tôi đứng cạnh nhìn, trong lòng yên ổn chưa từng có.
Chiêu mẹ dạy tôi, nói cho cùng, không phải cách đối phó nhà chồng, cũng không phải cách nắm thóp chồng.
Mà là làm thế nào để bản thân chịu ấm ức vẫn không mất thể diện, tức giận vẫn không mất lý trí, ở trong hôn nhân vẫn giữ được giới hạn của mình.
Không cãi không ầm không phải yếu đuối.
Mà là dùng cách đàng hoàng nhất để cho người khác biết phải tôn trọng mình thế nào.
Lúc về, mẹ chồng tiễn mẹ tôi xuống lầu.
Hai bà đứng trước cổng khu chung cư, nắm tay nói rất lâu.
“Bà thông gia, bà dạy được cô con gái tốt.”
Mẹ chồng nói.
“Trước đây là tôi làm không đúng, bạc đãi Tiểu Nhã. Bà yên tâm, sau này sẽ không thế nữa.”
“Chuyện qua rồi không nói nữa.”
Mẹ cười vỗ tay bà.
“Con bé ở đây, bà giúp tôi để mắt đến nó.”
“Bà yên tâm. Bà ở xa, bên Tiểu Nhã có tôi.”
Mẹ chồng dừng một chút, nghiêm túc nói thêm:
“Sau này số gà đó, tôi sẽ bù lại.”
Mẹ tôi sững lại rồi cười.
“Bù gì mà bù. Đều là người một nhà, không nói chuyện đó.”
Hai bà nhìn nhau cười.
Xe khởi động, tôi nhìn qua gương chiếu hậu thấy mẹ chồng vẫn đứng trước cổng khu chung cư, vẫy tay về phía xe.
Mẹ ngồi ghế sau, quay đầu nhìn một cái rồi quay lại, thở dài.
“Sao thế mẹ?”
“Không có gì.”
Mẹ cười.
“Chỉ cảm thấy con ở nhà này cuối cùng cũng đứng vững rồi.”
Trên đường đưa mẹ về nhà, Trần Chí Minh lái xe, mẹ ngồi ghế phụ, tôi và con ngồi sau.
Mẹ đột nhiên kể chuyện hồi nhỏ của tôi.
“Hồi nhỏ người con yếu, trước ba tuổi ba ngày hai bữa lại bệnh. Bác sĩ trạm y tế trong làng đều biết con, vừa thấy mẹ là hỏi, con gái bà lại sốt à?”
“Lúc đó nghèo, không mua nổi sữa bột, con b.ú mẹ đến một tuổi rưỡi. Sau đó lúc mẹ m.a.n.g t.h.a.i em trai con thì mất sữa, con khóc không chịu ăn bột, gầy chỉ còn da bọc xương. Mẹ bế con đi 10 dặm ra thị trấn mua sữa bột, một hộp sữa bằng nửa tháng tiền thức ăn của cả nhà.”
“Lúc đó mẹ nghĩ, sau này con lớn, lấy chồng, sinh con, nhất định phải để con ăn ngon uống đủ, không thể để con khổ như mẹ.”
Giọng mẹ rất bình tĩnh, như đang kể chuyện hết sức bình thường.
Nhưng tôi nghe mà khóc.
Trần Chí Minh cho xe tấp vào lề, đưa tôi một tờ giấy.
Anh không nói gì, nhưng ánh mắt nhìn mẹ tôi mang theo sự kính trọng sâu sắc.
Mẹ quay đầu nhìn tôi, cười.
“Khóc gì, đều qua rồi.”
“Bây giờ con có chồng thương, có con ở cạnh, nhà chồng cũng tốt với con. Đời này mẹ yên tâm rồi.”
Tôi lau nước mắt, nhìn mặt mẹ qua gương chiếu hậu.
Tóc mẹ bạc rồi, nếp nhăn sâu hơn, nhưng đôi mắt vẫn giống trước kia, sáng và ấm áp.
Đó là đôi mắt của người đã làm mẹ cả đời.
Bất kể con lớn đến đâu, đi xa đến đâu, ánh mắt ấy vẫn luôn dịu dàng dõi theo từ phía sau.
Tối hôm đó, tôi đăng một bài lên vòng bạn bè.
Ảnh là mẹ và con tôi chụp chung trên ban công, ánh nắng rải trên gương mặt một già một trẻ.
Dòng chữ chỉ có một câu:
“Mẹ dạy tôi một cách, tôi đã học được. Sau này nếu con gái tôi gặp chuyện giống vậy, tôi cũng sẽ dạy con như thế.”
Đăng chưa được mấy phút, Trần Chí Minh bình luận bên dưới:
“Anh cũng vậy.”
Tôi nhìn ba chữ đó, cười.
Lại một mùa thu nữa.
Con đã biết gọi mẹ, bố, bà nội, bà ngoại.
Đôi khi con gọi líu cả hai cách xưng hô, lần nào cũng chọc chúng tôi cười.
Mẹ lại nuôi một lứa gà.
Lần này không phải dành cho tôi, mà dành cho con.
Mẹ nói đợi con lớn thêm, ăn cơm được rồi thì lấy canh gà ta nấu cháo cho con, cháo nấu ra vừa thơm vừa bổ.
Mẹ chồng học được mua hàng trên mạng, cách vài hôm lại mua một đống quần áo trẻ con gửi tới nhà tôi.
Có cái quá lớn, có cái quá nhỏ, mặc được không nhiều.
Nhưng tôi không nói bà nữa, bà vui là được.
Trần Tư Vũ m.a.n.g t.h.a.i rồi.
Nghén rất nặng, ăn gì cũng nôn.
Tôi hầm một nồi canh gà ta mang sang, cô ấy uống một ngụm rồi nước mắt rơi.
“Chị dâu, canh này giống hệt lần trước em uống.”
Tôi cười.
“Tất nhiên giống, đều là gà mẹ chị nuôi.”
Trần Chí Minh đổi sang công việc gần nhà hơn, ngày nào cũng tan làm đúng giờ về nấu cơm.
Tay nghề nấu nướng của anh ngày càng khá, đã có thể một mình làm cả mâm cơm tất niên.
Sinh nhật mẹ chồng lần sau là anh đứng bếp, mẹ chồng ăn đến mặt mày hớn hở, gặp ai cũng khen con trai hiếu thảo.
Ngày tháng bình đạm như nước, yên ổn mà dài lâu.
Chuyện 10 con gà không còn ai nhắc.
Nhưng tôi biết mọi người trong nhà đều nhớ.
Không phải ghi thù, mà nhớ bài học đó.
Tấm lòng chân thành cần được trân trọng.
Lòng tốt phải có giới hạn.
Bao dung cũng phải có chừng mực.
Một cuộc hôn nhân tốt chưa bao giờ là một người nhẫn nhịn chịu đựng mọi thứ, mà là hai người biết cùng nhau vun vén, cùng nhau tiến về phía trước.
Mấy hôm trước dọn tủ, tôi tìm thấy một tờ giấy.
Giấy đã ố vàng, mép hơi cong, trên đó có một dòng chữ xiêu vẹo:
“Con gái, ăn cho t.ử tế, đừng tiếc.”
Tôi cầm tờ giấy nhìn rất lâu rồi kẹp vào album ảnh.
Đợi con lớn, tôi sẽ kể câu chuyện này cho con nghe.
Nói với con rằng bà ngoại con là một người phụ nữ rất tuyệt vời.
Bà dùng 10 con gà ta dạy mẹ phải giữ giới hạn của mình thế nào trong hôn nhân, phải giữ thể diện ra sao khi chịu ấm ức, phải bình tĩnh thế nào để người phạm sai lầm tự nhận ra vấn đề.
Cách giải quyết tốt nhất không phải lúc nào cũng là những trận cãi vã mất kiểm soát, cũng không phải quyết liệt đến mức cá c.h.ế.t lưới rách.
Đôi khi chỉ cần yên lặng thu lại những gì mình đã cho đi, đàng hoàng lập ra giới hạn, rồi để thời gian cho tất cả mọi người biết rằng lòng tốt của bạn chưa bao giờ là lý do để họ tùy tiện giẫm đạp.
Ngoài cửa sổ, gió thu nổi lên.
Quần áo phơi trên ban công khẽ bay, tiếng cười của con vọng từ phòng khách.
Tôi khép album, đi ra phòng khách.
Trần Chí Minh đang nằm bò dưới đất làm ngựa cho con gái cưỡi, mẹ chồng đứng cạnh quay video, cười không khép được miệng.
Điện thoại trên bàn trà sáng lên, là tin nhắn mẹ gửi.
Mẹ nói gà năm nay lại béo rồi, đợi chúng tôi về ăn Tết sẽ hầm cho chúng tôi con béo nhất.
Tôi trả lời:
“Được.”
Sau đó cất điện thoại, hòa vào không khí náo nhiệt trong phòng khách.
Cuộc sống là như vậy, có đắng có ngọt, có ấm ức cũng có lúc buông xuống được.
Nhưng chỉ cần lòng tốt có giới hạn, bao dung có chừng mực, người ta vẫn có thể từng bước từng bước đi về phía trước.
Đi đến nơi gọi là bình yên.