Tôi loáng thoáng nghe mẹ chồng hỏi anh chuyện tiền, Trần Tư Vũ than gần đây không có ai nấu cơm.
“Anh, trước đây anh sung sướng thật đấy. Chị dâu ngày nào cũng làm đồ ngon cho anh, bây giờ phải tự nấu, chắc không quen lắm nhỉ?”
Trần Chí Minh cười rất miễn cưỡng.
“Cũng được.”
“Cũng được gì chứ, em thấy anh gầy hẳn.”
Trần Tư Vũ cố tình nâng giọng.
“Chị dâu, bao giờ chị hồi phục vậy? Anh em đói gầy rồi này.”
Tôi ôm con, hướng ra cửa phòng ngủ nói:
“Anh ấy gầy là vì tự mình không biết nấu. Một người đàn ông trưởng thành, không đến mức c.h.ế.t đói đâu.”
Phòng khách im hai giây.
Sau đó mẹ chồng mở miệng, giọng vừa đủ vọng vào phòng.
“Tính khí càng ngày càng lớn.”
Tôi không đáp.
Khi tiễn họ đi, Trần Tư Vũ quay đầu nhìn bếp.
Trong bếp chất bát đũa Trần Chí Minh chưa kịp rửa, trên bếp có một lớp dầu mỡ, dưới đất vài lá rau.
Biểu cảm của cô ấy hơi phức tạp.
Có lẽ không ngờ rằng ngôi nhà không có tôi phục vụ thật sự sẽ biến thành thế này.
Cửa đóng lại.
Tôi ôm con đứng bên cửa sổ, nhìn bóng lưng mẹ chồng và em chồng đi xa.
Tôi cúi nhìn con trong lòng.
Con mở đôi mắt đen như quả nho nhìn tôi, đột nhiên cười.
Đó là nụ cười thật sự đầu tiên của tôi kể từ sau khi sinh.
Không phải vì cảm thấy trả thù được ai.
Mà vì cuối cùng tôi cảm thấy mình có thể kiểm soát cuộc sống của chính mình.
Không dựa vào cãi nhau, không dựa vào làm ầm, không dựa vào xé rách mặt nhau.
Mà dựa vào việc yên lặng thu lại những gì mình đã cho đi, đàng hoàng lập quy củ.
Đó mới là sự thay đổi thật sự.
Ngoài cửa sổ, màn đêm dần dày.
Tôi cầm điện thoại nhắn cho mẹ:
“Mẹ, những điều mẹ nói con đều đang làm. Khó lắm, nhưng con làm được rồi.”
Một lúc sau, mẹ trả lời:
“Con gái, cố lên. Những ấm ức con chịu không phải vô ích.”
“Mẹ cả đời không có bản lĩnh gì lớn, nhưng dạy con một chuyện. Lòng người đều bằng thịt. Con tốt với họ quá lâu, họ sẽ thấy đó là đương nhiên. Chỉ khi để họ biết con không dễ bắt nạt đến vậy, họ mới học được cách tôn trọng con.”
“Ngày đó sẽ không còn xa.”
Tôi nhìn màn hình, mắt nóng lên.
Không phải vì những ấm ức kia.
Mà vì mẹ tôi.
Mẹ ở ngôi làng nhỏ cách xa hàng ngàn dặm, vừa cho gà ăn vừa nhớ tôi, vừa lo lắng vừa nghĩ cách cho tôi, đêm này qua đêm khác không ngủ được.
Tôi không thể để mẹ thất vọng.
Ngẩng đầu nhìn ra ngoài cửa sổ, xa xa không biết nhà ai có một ngọn đèn vàng ấm đang sáng.
Luôn có một ngọn đèn dành cho người biết trân trọng.
Đến tuần thứ tư, Trần Chí Minh gầy 5 cân.
Anh tự đứng lên cân, nhìn con số đó ngẩn người rất lâu.
Sau đó đi vào phòng ngủ, đứng trước mặt tôi.
“Anh gầy 5 cân.”
“Ừ.”
“Em biết lần trước anh gầy 5 cân là khi nào không? Là lúc học đại học đi huấn luyện quân sự.”
Tôi suýt bật cười.
“Vậy ý anh bây giờ là làm việc nhà còn mệt hơn huấn luyện quân sự?”
Anh há miệng, muốn nói gì rồi lại nuốt xuống.
Cuối cùng xua tay, vẻ mặt bất lực đi ra phòng khách.
Tôi nghe anh ngồi trên sofa gọi điện cho mẹ chồng.
“Mẹ, tiền dưỡng lão tháng này, tháng sau con nhận lương sẽ bù luôn cho mẹ. Tháng này thật sự eo hẹp, mua 4 hộp sữa bột đã hơn 1.000 rồi, còn tiền tiêm phòng của con, phí quản lý chung cư và điện nước…”
Không biết mẹ chồng nói gì, giọng anh trầm xuống.
“Con biết, con biết. Được, con cố gắng.”
Cúp máy, anh tựa trên sofa, ngửa đầu nhìn trần nhà.
Từ góc phòng ngủ tôi vừa hay nhìn thấy đường nét nghiêng của mặt anh.
Sau khi gầy, đường quai hàm rõ hơn, nhưng cả người trông khá mệt mỏi.
Trước kia sự mệt mỏi của anh đến từ công việc.
Bây giờ là công việc và cuộc sống cùng lúc đè lên.
Cuối cùng anh cũng biết trước đây mỗi ngày tôi phải đối mặt với những gì.
Cuộc sống của mẹ chồng cũng không dễ chịu.
Trước đây ngoài khoản dưỡng lão cố định mỗi tháng, thỉnh thoảng bà còn lấy được thêm tiền từ tôi.
Lì xì ngày lễ, thanh toán giúp lúc mua đồ, thỉnh thoảng tiền tiêu vặt.
Bà đã quen với nhịp đó.
Bây giờ nhịp đó bị cắt đứt.
Bà bắt đầu thường xuyên gọi cho Trần Chí Minh, giọng ngày càng sốt ruột.
Ban đầu là giục tiền dưỡng lão, sau đó bắt đầu than chi tiêu lớn, giá cả đắt, cuộc sống khó khăn.
Sau nữa, bà bắt đầu lấy ví dụ họ hàng hàng xóm.
“Con nhìn dì cả con đi, mỗi tháng con gái cho 3.000, con trai cho 3.000, sống thoải mái biết bao.”
“Chị dâu họ của con tháng trước mua cho mẹ chồng một sợi dây chuyền vàng, tốn mấy ngàn.”
“Nhà mình cũng chẳng kém nhà ai, sao ngày càng sống eo hẹp thế?”
Trần Chí Minh nghe những lời này, lần nào cũng chỉ có thể đối phó.
Trước đây anh sẽ chuyển những lời này cho tôi, rồi hai đứa cùng nghĩ cách.
Thật ra là tôi nghĩ cách.
Từ tiền sinh hoạt lại cố chắt thêm một ít cho mẹ chồng.
Bây giờ tôi không quản.
Anh chỉ có thể tự gánh.
Có lần mẹ chồng gọi tới, tôi đang cho con b.ú trong phòng ngủ, Trần Chí Minh nghe ngoài phòng khách, bật loa ngoài.
Giọng mẹ chồng truyền vào rõ mồn một.
“Chí Minh, rốt cuộc con với Tiểu Nhã làm sao vậy? Có phải nó không muốn đưa tiền nữa không?”
“Không phải…”
“Đừng giấu mẹ. Trước đây Tiểu Nhã hiểu chuyện lắm, lễ tết chủ động hỏi mẹ thiếu gì, mẹ nói gì nó mua nấy. Bây giờ thì sao? Sinh nhật mẹ đến một cuộc điện thoại nó cũng không gọi.”
Trần Chí Minh không nói.
“Có phải nhà mẹ đẻ nó nói gì không?”
“Mẹ, mẹ nghĩ nhiều rồi…”
“Mẹ nghĩ gì mà nghĩ. Mẹ nói cho con biết, là con chiều nó quá. Bây giờ nó đang nắm thóp con đấy, con không nhìn ra à? Phụ nữ không thể chiều, càng chiều càng được nước.”
Tôi ở trong phòng ngủ, nghe không sót một chữ.
Trước đây nghe những lời này, tôi sẽ rất ấm ức, sẽ muốn giải thích, muốn chứng minh mình không phải người như vậy.
Bây giờ thì không.
Tôi yên lặng cho con b.ú, trong lòng không gợn chút sóng.
Bởi vì tôi không cần chứng minh bất cứ điều gì với bà nữa.
Mẹ nói đúng.
Nói đạo lý với người không nói lý là chuyện vô ích.
Bạn mãi mãi không thể đ.á.n.h thức một người giả vờ ngủ.
Không phải bà không biết cái tốt của bạn, bà chỉ không muốn thừa nhận.
Điều thật sự khiến nhà chồng bắt đầu thay đổi là một ngày thứ Bảy.
Hôm đó là sinh nhật mẹ chồng.
Những năm trước, ngày này là lúc tôi bận nhất.
Trước một tuần đã phải bắt đầu chuẩn bị, đặt bánh, mua quà, đặt nhà hàng.
Mẹ chồng thích đông vui nên còn phải thông báo các họ hàng, sắp xếp chỗ ngồi, lo món ăn.
Một bữa ăn ít nhất phải tốn ba bốn ngàn, toàn bộ do phía tôi chi.
Mẹ chồng chưa bao giờ bỏ một đồng, lúc về còn phải gói mấy món mang theo.
Năm nay khác.
Ba ngày trước sinh nhật, Trần Chí Minh cẩn thận hỏi tôi:
“Sinh nhật mẹ, năm nay sắp xếp thế nào?”
“Anh sắp xếp.”
“Một mình anh sao lo nổi?”
“Trước đây chẳng phải đều một mình em sắp xếp sao? Anh cảm thấy không tốn công, vậy năm nay anh cũng tự lo đi.”
Biểu cảm của anh như bị nghẹn.
Sau đó anh thật sự tự đi sắp xếp.
Anh gọi đặt nhà hàng, mới phát hiện hôm đó là cuối tuần, phòng riêng tốt một chút đều đã kín.
Còn lại hoặc quá đắt, hoặc quá xa, hoặc quá nhỏ.
Anh gọi hơn chục cuộc, cuối cùng đặt được một nhà hàng món Hồ Nam cách nhà 40 phút lái xe, chỉ còn bàn ngoài sảnh.
Khi thông báo họ hàng, anh phải giải thích mãi.
Dì cả hỏi sao lại đổi chỗ, cô nói xa quá không tiện, chú út nói thẳng:
“Năm nay không đi nữa, mọi người tự ăn đi.”
Anh tìm tôi bàn.
“Làm sao đây, nhiều họ hàng nói không tới được.”
“Vậy mời ít thôi.”
“Nhưng mẹ anh thích đông vui…”
“Vậy để họ hàng nói với mẹ anh.”
Tôi nói:
“Anh nói thẳng với mẹ anh, năm nay là anh lo, nhiều thứ anh không có kinh nghiệm nên sắp xếp không tốt, bảo bà thông cảm.”
Mắt anh sáng lên, có lẽ thấy đây là cách hay.
Nhưng mẹ chồng không thấy vậy.
Tối hôm ấy, mẹ chồng gần như gào lên trong điện thoại.
“Trần Chí Minh, con có coi sinh nhật mẹ ra gì không? Bàn ngoài sảnh? Con để họ hàng bạn bè nhìn thế nào? Người ta còn tưởng nhà mình hết tiền.”
“Còn nữa, nhà hàng xa như vậy, cô con chân cẳng không tốt, đi thế nào?”
“Trước đây Tiểu Nhã sắp xếp tốt lắm, năm nay sao thành thế này?”
Trần Chí Minh bị mắng đến không nói nổi.
Cúp điện thoại, anh ngồi sofa im lặng rất lâu.
Sau đó ngẩng đầu nhìn tôi.
“Trước đây năm nào em cũng mệt thế này à?”
Sinh nhật vẫn tổ chức.
Người đến ít hơn năm trước một nửa, trong sảnh lưa thưa ngồi hai bàn.
Mẹ chồng cả buổi mặt xanh mét, giải thích với họ hàng rằng “đổi chỗ đột xuất”, “trẻ nhỏ nên không tiện” gì đó, nhưng ai cũng nhìn ra bà không vui.
Bánh kem là loại có sẵn Trần Chí Minh vội mua tại cửa hàng, không đặt trước, kiểu dáng bình thường, đến bốn chữ “Chúc mừng sinh nhật” trên bánh cũng chen chúc xiêu vẹo.
Món ăn cũng bình thường.
Đồ Hồ Nam khá cay, mẹ chồng không ăn cay được nên hơn nửa bàn bà chẳng đụng đũa mấy.
Khó xử nhất là lúc thanh toán.
Trước kia tôi lặng lẽ ra quầy trả tiền, không ai biết tốn bao nhiêu.
Năm nay Trần Chí Minh không có kinh nghiệm, nhân viên mang hóa đơn thẳng tới bàn.
“Xin chào, tổng cộng 2.180 tệ.”
Mẹ chồng nhìn tờ hóa đơn, biểu cảm trên mặt không biết là ngượng ngùng hay bất ngờ.
2.180 tệ.
Rẻ hơn rất nhiều so với bà tưởng.
Trước đây khi tôi sắp xếp, riêng tiền món ăn đã hơn 3.000 tệ, cộng bánh và quà thì dưới 5.000 tệ không nổi.
Đến lúc này bà mới nhận ra trước đây tôi đã bù vào bao nhiêu tiền.
Trên đường về, Trần Chí Minh lái xe, tôi nhìn qua gương chiếu hậu thấy mẹ chồng ngồi ghế sau, suốt đường không nói gì.
Có lẽ bà đang nghĩ một số chuyện.
Nghĩ đến dáng tôi chạy trước chạy sau trước kia.
Nghĩ đến những món ăn bà từng chê này chê nọ.
Nghĩ đến những chiếc bánh bà từng chê không đủ đẹp.
Những thứ đó không phải do tôi biến ra.
Là tôi bỏ thời gian, bỏ công sức, bỏ tiền, từng thứ từng thứ chuẩn bị.
Phản ứng của Trần Tư Vũ trực tiếp hơn.
Ngày sau sinh nhật, cô ấy gửi tin trong nhóm gia đình.
“Anh, trước đây dây chuyền vàng chị dâu tặng mẹ mua ở cửa hàng nào? Mẹ bảo sao năm nay không có quà.”
Trần Chí Minh trả lời:
“Năm nay không mua. Ngân sách không đủ.”
Trần Tư Vũ gửi biểu tượng kinh ngạc.
“Hả? Trước đây chẳng phải năm nào cũng mua sao?”
Sau đó có lẽ cô ấy thấy nói trong nhóm không hay, lại nhắn riêng cho Trần Chí Minh.
Sau này Trần Chí Minh cho tôi xem đoạn chat.
“Anh, anh với chị dâu cãi nhau à?”
“Không.”
“Thế sao năm nay anh keo thế? Sinh nhật mẹ đến quà cũng không tặng. Trước đây chị dâu tặng hào phóng lắm.”
“Năm nay nhà chi tiêu nhiều, anh thật sự không có tiền. Em thương mẹ thì em mua cho mẹ đi.”
“Em làm gì có tiền.”
Sau đó cô ấy lại nhắn:
“Với lại tặng quà là chuyện của con trai con dâu, em là con gái đã gả ra ngoài thì góp vui làm gì.”
Câu đó là chính cô ấy nói.
Con gái đã gả ra ngoài.
Hóa ra cô ấy hiểu đạo lý gả ra ngoài.
Vậy sao cô ấy không hiểu tôi cũng là con dâu gả vào, không phải bảo mẫu miễn phí và máy rút tiền của nhà họ?
Trần Chí Minh nhìn dòng tin nhắn ấy, im lặng rất lâu.
Tôi không nói gì.
Có những đạo lý không cần tôi nói, chính anh sẽ hiểu.
Thay đổi lớn nhất xảy ra vào cuối tháng.
Mẹ chồng chủ động tới nhà.
Lần này bà gọi điện trước, hỏi có tiện sang không.
Lúc vào cửa, tay bà xách đồ.
Không phải vài cọng hành hai củ tỏi tiện tay mua như trước, mà là một thùng sữa và một túi trái cây.
“Tiểu Nhã, mẹ mua cho con ít đồ.”
Bà đặt đồ lên bàn trà, đứng ở cửa phòng ngủ nhìn vào.
“Sức khỏe đỡ hơn chưa?”
“Đỡ nhiều rồi, cảm ơn mẹ.”