“Lưu Linh à, chân mẹ con vốn đã không tốt, đã bảo bà đừng đi cầu thang từ lâu mà không nghe, giờ thì hay rồi.”
Động tác của Lưu Linh dừng lại.
Chị nhìn mợ một cái, không nói gì, cầm túi đi ra ngoài.
Chị họ cũng đứng dậy đi theo.
Trên bàn im lặng hai giây.
Sau đó Tiểu Mẫn lên tiếng.
Không ai ngờ cô ấy sẽ nói.
Tôi cũng không ngờ.
Nhưng lời cô ấy nói khiến tôi sững ra.
“Mợ, mẹ người ta nhập viện rồi, mợ nói câu đó không hợp đâu.”
Mợ sững người.
“Tôi có gì không hợp? Tôi nói sự thật mà.”
Tiểu Mẫn đặt đũa xuống, nhìn mợ.
“Là sự thật cũng không nên nói lúc này. Người ta đang cuống lên muốn đi, mợ nói câu đó ra, trong lòng chị ấy sẽ thế nào?”
Mặt mợ lập tức khó coi.
“Tiểu Mẫn, tao là mợ mày, mày nói chuyện kiểu gì vậy?”
Tiểu Mẫn không lùi.
“Mợ, trước đây con cũng giống mợ, cứ nghĩ mình nói sự thật, nói lời thật lòng. Nhưng sự thật không phải lúc nào cũng nên nói.”
Cô ấy dừng một chút.
“Chính vì con không quản được miệng nên mới khiến cuộc sống của mình thành ra thế này.”
Tất cả mọi người trên bàn đều nhìn cô ấy.
Tôi nhìn nghiêng gương mặt cô ấy.
Biểu cảm rất bình tĩnh.
Không phải kiểu cố gượng bình tĩnh, mà là thật sự bình tĩnh.
Mợ há miệng, không nói được gì.
Một lúc sau, mợ cười gượng: “Được rồi, được rồi, tôi không nói nữa.”
Tiểu Mẫn không tiếp lời, cúi đầu tiếp tục ăn.
Tôi ngồi bên cạnh, trong lòng chợt dậy lên một cảm giác.
Những lời cô ấy vừa nói không giống nói cho mợ nghe.
Mà giống như nói cho chính mình nghe hơn.
Trên đường về, trong xe rất yên lặng.
Bố chồng ngồi phía trước, mẹ chồng ngồi hàng sau, Tiểu Mẫn tựa vào cửa kính nhắm mắt.
Mẹ chồng lặng lẽ bóp bóp tay Tiểu Mẫn.
Tiểu Mẫn không mở mắt, nhưng lật tay lại, nắm lấy tay mẹ chồng.
Tôi ngồi bên kia, nhìn ra ngoài cửa sổ.
Chút xót xa trong lòng tôi lớn thêm một chút.
Nhưng tôi biết, đây vẫn chưa phải kết thúc.
Tiểu Mẫn đã quản được miệng một lần.
Nhưng một lần là chưa đủ.
Một người muốn thật sự thay đổi phải thay đổi từ trong xương.
Mà thứ đã nằm trong xương thì không thể chỉ nhờ một bữa cơm mà sửa được.
07
Sau tiệc mừng thọ của cậu, Tiểu Mẫn đúng là đã thay đổi đôi chút.
Trước khi nói sẽ dừng lại một chút, không còn kiểu miệng chạy nhanh hơn não như trước.
Nhưng cũng chỉ ở bên ngoài.
Ở nhà, thỉnh thoảng cô ấy vẫn buông ra vài câu có gai.
Ví dụ mẹ chồng làm món thịt kho tàu, cô ấy nếm một miếng: “Mẹ, món này mẹ quên cho muối à?”
Mẹ chồng nói đã cho rồi.
Cô ấy nói: “Vậy là lưỡi con có vấn đề hay tay mẹ có vấn đề?”
Mẹ chồng không đáp, đẩy lọ muối tới trước mặt cô ấy.
Tiểu Mẫn tự thêm chút muối, không nói thêm.
Câu kiểu này nếu là trước đây, cô ấy có thể nói liền ba bốn câu, câu sau còn khó nghe hơn câu trước.
Bây giờ nói xong một câu là dừng.
Coi như tiến bộ đi.
Nhưng cũng chỉ từ mức mười phần châm chích giảm xuống sáu phần.
Chu Viễn nói: “Từ từ thôi, đừng mong nó qua một đêm biến thành thục nữ.”
Tôi không mong.
Tôi chỉ hy vọng cô ấy đừng gây chuyện nữa.
Đầu tháng mười hai, trời lạnh.
Mẹ chồng bắt đầu lo chuyện Tết.
Theo lệ chỗ chúng tôi, ngày hai mươi sáu tháng Chạp phải mang quà Tết sang cho bà ngoại Chu Viễn.
Bà ngoại năm nay tám mươi ba tuổi, sống ở làng bên, sức khỏe vẫn ổn, chỉ là tai hơi nghễnh ngãng, nói chuyện phải ghé sát mà gọi lớn.
Quan hệ giữa bà ngoại và mẹ chồng không được tốt lắm.
Chuyện này sau khi gả vào tôi mới biết.
Mẹ chồng là con gái út của bà ngoại, năm xưa lúc lấy bố chồng, bà ngoại không đồng ý, chê nhà bố chồng nghèo.
Mẹ chồng vẫn lấy.
Bà ngoại ghi nhớ chuyện này nhiều năm, sau này tuy không nhắc nữa nhưng giữa hai mẹ con luôn có một lớp ngăn cách.
Hằng năm mang quà Tết, mẹ chồng đều đi, nhưng lần nào về sắc mặt cũng không tốt.
Chu Viễn từng nói với tôi rằng bà ngoại nói chuyện cũng khá gắt, lớn tuổi rồi càng không nể nang.
“Mẹ anh lần nào sang cũng bị nói một trận, nhưng năm nào vẫn đi.”
Năm nay đi biếu quà Tết, bố chồng nói lưng đau nên không đi.
Chu Viễn đi.
Mẹ chồng đi.
Tôi vốn có thể không đi, nhưng mẹ chồng nói: “Con cũng đi đi, đông người cho vui.”
Tiểu Mẫn vốn cũng có thể không đi.
Nhưng cô ấy tự nói muốn đi.
“Lâu rồi con chưa thăm bà ngoại.”
Mẹ chồng hơi bất ngờ, nhưng không ngăn.
Ngày hai mươi sáu tháng Chạp, bốn người chúng tôi lái xe đến nhà bà ngoại.
Bà ngoại ở trong căn nhà cũ, hai gian nhà cấp bốn, trong sân trồng một cây hồng, lá đã rụng sạch, chỉ còn cành trơ trụi.
Bà ngoại ngồi trong gian chính, mặc áo bông, quàng khăn, hai tay ôm chiếc cốc men.
Thấy chúng tôi vào, bà nheo mắt nhìn một lúc.
“Đến rồi à?”
Mẹ chồng đặt quà Tết lên bàn, lấy từng món ra.
“Mẹ, đây là sườn, đây là cá, đây là đôi giày bông con mua cho mẹ.”
Bà ngoại nhìn đôi giày.
“Bao nhiêu tiền?”
“Không đắt, tám mươi.”
“Tám mươi? Con tốn tiền oan làm gì? Mẹ có ra ngoài đâu, cần gì giày mới.”
Mẹ chồng cười, không đáp.
Chu Viễn gọi một tiếng bà ngoại, bà gật đầu.
Tôi cũng gọi, bà “ừ” một tiếng.
Tiểu Mẫn bước lên: “Bà ngoại, con là Tiểu Mẫn.”
Bà ngoại nheo mắt nhìn cô ấy.
“Tiểu Mẫn à? Lớn thế này rồi. Bao lâu rồi con không đến?”
Tiểu Mẫn cười một chút: “Hơn một năm rồi ạ.”
“Hơn một năm. Trong mắt con còn có bà ngoại này không?”
Câu này nghe không dễ chịu lắm, nhưng Tiểu Mẫn không cãi.
“Bà ngoại, con sai rồi, sau này con sẽ thường xuyên đến thăm bà.”
Bà ngoại hừ một tiếng, không nói nữa.
Mẹ chồng bắt đầu bận rộn trong bếp, nói trưa sẽ nấu một bữa cho bà ngoại.
Tôi vào phụ.
Chu Viễn bổ củi ngoài sân.
Tiểu Mẫn ngồi trong gian chính nói chuyện với bà ngoại.
Tôi vừa rửa rau vừa dựng tai nghe.
Bà ngoại tai không tốt nên nói rất to, đứng trong bếp tôi cũng nghe rõ.
“Tiểu Mẫn, mẹ con nói con có bạn trai rồi lại chia tay à?”
Giọng Tiểu Mẫn: “Vâng, chia tay rồi.”
“Tại sao chia tay?”
Tiểu Mẫn im lặng một chút.
“Con nói chuyện khó nghe, người ta không cần con nữa.”
Bà ngoại lại hừ một tiếng.
“Cái miệng của con giống hệt mẹ con. Mẹ con hồi trẻ cũng vậy, miệng không chịu nhường ai.”
Tôi ở trong bếp sững lại.
Tay mẹ chồng cũng dừng.
Bà đứng trước bếp, quay lưng về phía tôi, bất động.
Bà ngoại nói tiếp: “Năm đó mẹ con lấy bố con, bà nói nó mấy câu, nó cãi bà trước mặt cả làng. Nói bà thiên vị, nói bà không thương nó.”
Giọng bà ngoại hơi run.
“Bà sao lại không thương nó? Bà sinh ba đứa con gái, nó nhỏ nhất, bà thương nó nhất. Nhưng cái miệng nó cứng quá, chưa bao giờ chịu mềm một câu.”
Trong gian chính im lặng một lúc.
Sau đó bà ngoại lại nói: “Sau này nó lấy bố con, cuộc sống túng thiếu, bà xót, mang tiền cho nó, nó không nhận. Bà đến thăm, ngoài miệng nó vẫn cứng, cứ bảo không cần bà lo.”
Bà ngoại ho hai tiếng.
“Bà với nó giận nhau hơn mười năm. Thật ra bà không giận chuyện nó lấy bố con, bà giận cái miệng nó. Rõ ràng trong lòng có bà, ngoài miệng lại không chịu nói lấy một câu mềm.”
Tôi quay đầu nhìn mẹ chồng.
Bà đứng trước bếp, vai khẽ run.
Bà không quay lại.
Nhưng tôi thấy tay bà đang lau mắt.
Trong gian chính, Tiểu Mẫn lên tiếng.
“Bà ngoại, trong lòng mẹ con có bà.”
“Bà biết.”
Giọng bà ngoại đột nhiên hạ xuống.
“Bà biết trong lòng nó có bà. Nhưng con biết không, có những lời không nói ra thì người khác không biết.”
Bà lại ho hai tiếng.
“Con cũng vậy. Con nhanh miệng, lòng không xấu, nhưng nhanh miệng làm người ta đau. Con làm người ta đau rồi, người ta sẽ không đi đoán xem trong lòng con có tốt hay không. Người ta chỉ nhớ con đã nói gì.”
Tiểu Mẫn không nói.
“Câu mẹ con cãi bà năm đó, bà nhớ hơn hai mươi năm. Không phải thù dai, mà là đau lòng. Bà đau vì nó cứng miệng, rõ ràng có thể nói chuyện tử tế, cứ nhất định đẩy người ta ra xa.”
Giọng bà ngoại càng lúc càng nhẹ.
“Tiểu Mẫn, con đừng học mẹ con.”
Trong gian chính yên lặng rất lâu.
Tôi đứng ở cửa bếp, không nhúc nhích.
Mẹ chồng cũng không nhúc nhích.
Sau đó tôi nghe giọng Tiểu Mẫn.
Rất khẽ, khẽ đến mức tôi suýt không nghe thấy.
“Bà ngoại, con hiểu rồi.”
Một lúc sau, mẹ chồng lau mắt, quay người lại, tiếp tục xào thức ăn.
Bà không nhìn tôi.
Tôi cũng không nhìn bà.
Hai chúng tôi cứ im lặng như vậy cho đến khi nấu xong bữa trưa.
08
Bữa trưa được dọn trên chiếc bàn vuông trong gian chính, bốn món một canh.
Bà ngoại ngồi ghế trên, Tiểu Mẫn ngồi bên cạnh, gắp thức ăn cho bà.
“Bà ngoại, bà thử món cá này đi, mẹ con làm đấy.”
Bà ngoại nếm một miếng: “Mặn.”
Mẹ chồng ngồi đối diện, tay cầm đũa khựng lại.
Tiểu Mẫn cười một chút.
“Bà ngoại, con thấy vừa mà.”
Bà ngoại nhìn cô ấy một cái, không nói nữa.
Bữa cơm này ăn rất yên tĩnh.
Không ai cãi, không ai châm chọc, không ai nói lời không nên nói.
Ăn xong, Chu Viễn dọn bàn, tôi rửa bát.
Mẹ chồng ngồi cạnh bà ngoại, hiếm khi hai mẹ con nói chuyện với nhau một lúc.
Tôi không nghe rõ nói gì, nhưng thấy mẹ chồng nắm tay bà ngoại, bà không rút ra.
Tiểu Mẫn đứng ngoài sân, nhìn cây hồng trơ cành.
Tôi rửa bát xong đi ra, đứng cạnh cô ấy.
Cô ấy không nhìn tôi, nói một câu: “Chị dâu, trước đây em có phải rất đáng ghét không?”
Tôi không trả lời ngay.
Cô ấy quay đầu nhìn tôi.
“Chị nói thật đi.”
Tôi nói: “Không phải đáng ghét. Mà là khiến người khác không biết phải ở bên em thế nào.”
Cô ấy gật đầu.
“Lúc cô Phương nói em không có giáo dưỡng, em hận bà ấy. Lúc Tôn Hạo xóa WeChat của em, em hận anh ấy. Lúc chị nói em trên bàn ăn, em cũng hận chị.”
Cô ấy cúi đầu, đá nhẹ viên sỏi dưới đất.
“Nhưng hôm nay nghe bà ngoại kể chuyện mẹ em, em đột nhiên nghĩ thông một chuyện.”
“Chuyện gì?”
“Mẹ em với bà ngoại giận nhau hơn mười năm không phải vì mẹ không yêu bà. Mà vì mẹ cứng miệng, không biết nói chuyện tử tế.”
Cô ấy ngẩng đầu.
“Em giống mẹ.”
Mắt cô ấy hơi đỏ, nhưng không khóc.
“Lúc em nói cô Phương trang điểm là để quyến rũ người ta, thật ra em muốn đùa với bà ấy một chút để gần gũi hơn. Nhưng em không biết nói, nói ra lại biến thành mùi khác.”
“Lúc em nói mẹ chị run tay là Parkinson, em thật sự lo. Nhưng em không biết diễn đạt thế nào, vừa mở miệng đã thành châm chọc.”
Cô ấy nhìn tôi.
“Chị dâu, em không cố ý. Nhưng giờ em biết, không cố ý không có nghĩa là không làm người khác đau.”
Tôi nhìn cô ấy.
Ba năm qua, đây là lần đầu tiên cô ấy nói với tôi nhiều như vậy.