Chương 1

Chị dâu cả ngay trên bàn ăn công khai chê mẹ tôi mua thức ăn quá đắt. Bố chỉ đặt đũa xuống, bình thản nói đúng một câu:

“Ngày mai chia nhà, chỗ ở các con tự tìm.”

Cả bàn cơm lập tức im phăng phắc, không một ai dám động đũa. Nụ cười trên môi chị dâu cả cũng cứng đờ.

Tối hôm ấy, bên ngoài gió rít từng hồi, quần áo phơi ngoài ban công bị thổi bay phần phật.

Cả nhà tôi ngồi quanh chiếc bàn gấp trong phòng khách ăn cơm.

Chiếc bàn này do bố mua lại ở chợ đồ cũ vào năm ông nghỉ hưu. Mặt bàn có một đường nứt, mỗi lần ăn cơm đều phải chèn thêm một miếng bìa thì nó mới không lung lay.

Chị dâu cả đặt đũa xuống, nhìn lướt qua những món ăn trên bàn.

Sườn kho, bông cải xanh xào tỏi, canh cà chua trứng và một đĩa tôm.

“Mẹ, tôm này mẹ mua sao?”

Mẹ tôi lúc ấy đang gắp thức ăn cho tôi, bàn tay lập tức dừng lại.

“Mẹ mua ngoài chợ, còn tươi lắm. Mẹ mua một cân.”

Chị dâu cả dùng móng tay khều vào vỏ một con tôm, lật qua lật lại.

“Một cân tôm chắc phải sáu bảy chục tệ nhỉ? Điều kiện nhà mình thế này mà ngày nào cũng ăn như vậy, ai mà chịu nổi?”

Anh hai vẫn bưng bát, không lên tiếng.

Anh cả ho khẽ một tiếng, đũa gõ hai cái vào miệng bát nhưng cũng chẳng nói gì.

Đôi đũa trong tay mẹ tôi chậm rãi rút về. Hai bàn tay bà đầy những đường nứt và vết rạn, các khớp ngón tay thô ráp, biến dạng. Chỉ cần nhìn qua cũng biết đó là dấu tích của mấy chục năm giặt giũ, nấu nướng và lo toan mọi việc trong ngoài.

“Chị dâu,” tôi đặt bát xuống, “mẹ em mua chút tôm thì có sao? Bà ấy bình thường tự mình ăn tiêu rất tiết kiệm, mua về cũng toàn để mọi người ăn.”

Chị dâu cả cong môi cười.

“Ôi, em chồng bênh mẹ rồi à? Chị chỉ nói một câu thôi, chứ có bảo không được mua đâu. Lương hưu của bố chỉ hơn ba nghìn, anh cả làm nhà máy một tháng cũng chỉ mang về năm nghìn. Sống mà không tính toán thì cuối tháng chỉ còn biết ngồi hít gió Tây Bắc.”

Chị ấy gắp một miếng sườn vào bát anh cả.

“Anh nói có đúng không?”

Anh cả khẽ ừ một tiếng, đầu vẫn cúi xuống.

Mấy miếng sườn kia là sáng sớm mẹ tôi ra chợ, cố tình lựa những khúc cuối cùng còn lại ở sạp. Vì người bán đang thanh lý nên giá rất rẻ, bà mới mua về.

Trong bát mẹ chỉ có cơm trắng và bông cải xanh, một miếng thịt bà cũng không ăn.

Bố tôi ngồi ở phía trong cùng của bàn, lưng dựa vào tường.

Ông ăn rất chậm, một miếng cơm nhai rất lâu, trên mặt hoàn toàn không có biểu cảm.

Từ nhỏ tôi đã biết một điều: lúc bố tôi im lặng còn khiến người ta sợ hơn lúc ông nổi giận.

Chị dâu cả không biết chuyện đó.

Chị ấy nghĩ mình có lý, nên lại nói tiếp:

“Bên nhà mẹ đẻ con, người già tiêu tiền cũng phải bàn với con trai con dâu, chứ đâu phải thích mua gì thì mua. Mẹ thương bọn con cũng được, nhưng trước khi tiêu tiền có phải nên nói với mọi người một tiếng không?”

Chị dâu hai ngồi ở góc bàn, hai tay siết chặt đôi đũa, đến thở mạnh cũng không dám. Chị ấy mới về làm dâu được hai năm, tính tình vốn mềm mỏng, từ trước tới nay chưa bao giờ xen vào những chuyện như thế này.

Mẹ tôi đẩy bát ra phía trước, giọng rất khẽ:

“Thôi, mẹ không ăn nữa. Hiểu Hiểu, con mang thức ăn vào bếp đi, mai hâm lại vẫn ăn được.”

Tôi nhìn thấy mắt bà đỏ lên.

Cả đời mẹ chưa từng khóc trước mặt người khác. Năm bà ngoại mất, bà khóc cả đêm. Sáng hôm sau mắt sưng húp như quả óc chó, nhưng trời vừa sáng bà vẫn bò dậy làm bữa sáng cho chúng tôi, những việc cần làm vẫn không bỏ.

Tôi vừa định lên tiếng thì bố đặt đũa xuống.

Không phải ném mạnh, mà chỉ nhẹ nhàng đặt chúng bên cạnh bát, gần như chẳng phát ra âm thanh.

Chỉ một động tác đơn giản ấy còn khiến người ta sợ hơn cả đập bàn.

“Thằng cả.”

Anh cả ngẩng đầu.

“Bố?”

“Ngày mai chia nhà.”

Bốn chữ ấy được nói ra bình thản, chẳng khác gì ông đang nói “mai trời lạnh, mặc thêm áo”.

Nụ cười trên mặt chị dâu cả lập tức đông cứng, muốn thu lại cũng không kịp.

“Bố, bố…”

Anh cả còn chưa nói hết câu, bố đã cầm bát lên tiếp tục ăn.

“Ngày mai, vợ chồng con tự tìm chỗ ở.”

Sắc mặt chị dâu cả trắng bệch, vội vàng nói:

“Bố, con chỉ thuận miệng nói thôi, con không có ý đó…”

Bố giơ tay lên.

Chị ấy lập tức im bặt.

Khoảng thời gian còn lại của bữa cơm, không một ai nói thêm lời nào.

Gió bên ngoài mỗi lúc một mạnh.

Tôi nằm trong căn phòng nhỏ của mình, nghe tiếng gió quất ngoài cửa sổ, trằn trọc mãi vẫn không thể ngủ.

Chuyện chia nhà ở khu chúng tôi vốn không hiếm. Con trai lấy vợ rồi sớm muộn cũng phải ra ở riêng. Nhưng bố tôi nói ra chuyện này vào đúng lúc ấy không phải vì ông cho rằng thời điểm đã chín muồi, mà bởi những lời chị dâu cả vừa nói đã chạm tới giới hạn của ông.

Phòng bên cạnh truyền sang những tiếng nói rất nhỏ.

Không phải tiếng cãi nhau. Là bố đang nói gì đó, cố tình hạ thấp giọng nên tôi nghe không rõ.

Một lát sau, mẹ đáp lại một tiếng.

Sáng hôm sau, gió đã ngừng.

Bố tôi tưới hoa ngoài ban công, mẹ tôi chuẩn bị bữa sáng trong bếp. Cháo, màn thầu, dưa muối, cùng với phần sườn còn thừa từ tối qua được hâm nóng lại.

Mọi thứ trông vẫn như thường.

Chị dâu cả vẫn chưa bước ra khỏi phòng.

Anh cả thì đã ra ngoài, tựa vào lan can ban công hút thuốc, hết điếu này tới điếu khác.

“Anh,” tôi đi tới hỏi, “anh định thế nào?”

Anh dụi tắt điếu thuốc rồi ném vào chậu hoa.

“Bố đã nói vậy rồi, anh còn làm được gì?”

“Lúc chị dâu nói những lời đó, sao anh không ngăn chị ấy?”

Anh cả liếc tôi.

“Cái miệng chị dâu em thế nào, em còn không biết sao? Ngăn được à? Với lại, chia thì chia, sớm muộn gì cũng có ngày này.”

Lòng tôi lập tức lạnh xuống.

Rõ ràng anh vẫn cảm thấy bố đã làm quá lên.

Anh hai cũng thức dậy, cầm cốc đi lấy nước. Thấy hai chúng tôi, anh dừng lại.

“Anh, bố thật sự muốn chia nhà à?”

“Chia thật.”

“Vậy chia thế nào?”

“Đợi lát nữa mọi người đủ cả rồi nói.”

Bố tưới hoa xong, rửa tay rồi ngồi xuống chiếc sofa cũ trong phòng khách.

Chiếc sofa ấy đã mua được hai mươi năm. Lớp da bên ngoài nứt hết cả, nhưng bố không cho đổi, ông nói ngồi quen rồi, thấy rất thoải mái.

Gần mười giờ chị dâu cả mới ra khỏi phòng.

Chị ấy đã thay một bộ quần áo sạch sẽ, tóc buộc gọn, trên mặt còn đánh một lớp nền.

Chị nhìn vào bếp trước, rồi lại nhìn sang phòng khách. Sau hai giây do dự mới bước tới.

“Bố,” chị ấy gọi, giọng dịu hơn tối qua không biết bao nhiêu, “hôm qua con nói chuyện không suy nghĩ, bố đừng để bụng.”

Bố dựa vào sofa, không nhìn chị.

“Những lời đã được suy nghĩ rồi mới nói lại càng làm người ta đau.”

Sắc mặt chị dâu cả lúc đỏ lúc trắng.

“Con không có ý đó…”

“Con có ý gì bố không quan tâm,” bố ngắt lời, “bố chỉ quan tâm mẹ con. Bà ấy sống với bố ba mươi năm, chăm sóc người già, nuôi con nhỏ, chưa từng được hưởng phúc ngày nào. Bà ấy mua chút đồ ăn, tiêu tiền lương hưu của chồng mình, chưa đến lượt người khác quản.”

Chị dâu cả hé miệng nhưng không dám nói tiếp.

Mẹ tôi từ bếp bưng bữa sáng ra, trên môi vẫn có nụ cười, cứ như tối qua chưa từng xảy ra chuyện gì.

“Dậy hết rồi à? Mau ăn cháo lúc còn nóng, nguội sẽ không ngon.”

Tôi không biết bà thật sự không nghe thấy hay cố tình giả vờ không nghe.

Bố đứng lên, đi tới bàn rồi ngồi xuống, cầm một cái màn thầu cắn một miếng.

“Gọi cả vợ thằng hai ra đây.”

Mọi người đều đủ mặt, ngồi quanh chiếc bàn gấp.

Không khí rõ ràng không giống bình thường.

Chị dâu cả bưng bát cháo nhưng chẳng ăn được miếng nào. Anh cả cúi đầu ăn. Anh hai và chị dâu hai cũng im lặng.

Bố ăn hết một cái màn thầu, uống nửa bát cháo rồi lấy khăn giấy lau miệng.

“Nói chuyện.”

Giọng ông bình thản, giống như đang họp ở cơ quan.

“Nhà mình hiện có những gì, các con đều biết. Một căn nhà cũ ở khu làng trong thành phố này. Năm 2008, bố mẹ gom tiền mua một căn hai phòng ngủ nhỏ ở Song Kiều, hơn bốn mươi mét vuông. Năm 2012 lại mua một căn sáu mươi mét vuông ở Hà Đông. Ba căn nhà, hai con trai, một con gái.”

Ông dừng lại, nhìn anh cả rồi nhìn sang anh hai.

“Căn Hà Đông cho thằng cả, căn Song Kiều cho thằng hai. Nhà cũ bố với mẹ ở. Sau này phá dỡ, hoặc khi bố mẹ không còn nữa, thì để lại cho Hiểu Hiểu.”

Đũa chị dâu cả rơi xuống bàn đánh cạch.

“Bố, căn Hà Đông chỉ có sáu mươi mét vuông, hai phòng ngủ một phòng khách. Con với anh cả còn có con nhỏ, ở kiểu gì? Căn Song Kiều còn nhỏ hơn, chỉ hơn bốn mươi mét…”

“Chê nhỏ thì con có thể không lấy.”

Bố không để chị ấy nói hết.

Chị dâu cả lập tức nghẹn lời.

Cuối cùng anh cả mới lên tiếng:

“Bố, chuyện này có thể bàn thêm một chút không…”

“Hôm qua ăn cơm, có ai bàn với bố không?”

Cả bàn lại rơi vào im lặng.

Anh hai do dự một lúc rồi nói:

“Bố, vậy bố với mẹ chỉ ở căn nhà cũ này thôi sao? Nhà này lâu năm quá rồi, đường điện cũng xuống cấp. Lần trước trong bếp còn bị chập điện…”

“Chưa chết được.”

Bố nói xong ba chữ ấy, đứng dậy cầm cốc trà trên bàn đi ra ban công.

Chuyện chia nhà cứ thế được quyết định.

Mặt chị dâu cả xanh mét, kéo anh cả về phòng. Qua cánh cửa có thể nghe tiếng chị ấy nói rất nhanh, giọng đã hạ thấp. Thỉnh thoảng anh cả đáp một tiếng ừ.

Chị dâu hai đi tới bên tôi, nhỏ giọng hỏi:

“Hiểu Hiểu, bố có phải đang tức giận không? Vài ngày nữa ông có đổi ý không?”

Tôi lắc đầu.

“Chị không hiểu bố em. Một khi lời đã nói ra, ông chưa bao giờ đổi.”

Chị dâu hai cắn môi, không nói nữa.

Bữa trưa là do mẹ tôi nấu.

Bốn món một canh, còn thịnh soạn hơn bình thường.

Không ai dám nhắc thêm chuyện thức ăn đắt hay rẻ.

Trong lúc ăn, chị dâu cả liên tục nhìn điện thoại, sắc mặt thay đổi hết lần này tới lần khác. Tôi vô tình liếc thấy trên màn hình là khung trò chuyện với một người môi giới bất động sản.

Chị ấy đang hỏi giá căn nhà Hà Đông hiện tại.

Ăn xong, chị dâu cả đẩy bát sang một bên rồi bất ngờ nói:

“Bố, con còn một chuyện muốn nói.”

Bố đang thu bát, tay dừng lại.

“Anh cả làm ở nhà máy tám năm, thẻ lương vẫn giao cho bố mẹ giữ. Tiền anh ấy kiếm được trong những năm qua, có phải cũng nên tính cho rõ không?”

Lời vừa dứt, không khí trên bàn như bị rút sạch.

Chiếc bát trong tay mẹ tôi suýt rơi.

Bố chậm rãi đặt bát vào bồn rửa rồi quay người lại.

“Con muốn tính sổ?”

Chị dâu cả ngồi thẳng lưng.

“Không phải tính sổ, mà là muốn làm rõ. Anh cả mỗi tháng năm nghìn, làm tám năm là bốn trăm tám mươi nghìn. Số tiền đó dùng vào đâu, bọn con có quyền được biết.”

“Con có quyền?”

Bố lặp lại ba chữ ấy.

Anh cả kéo tay áo chị dâu.

“Đừng nói nữa…”

Chị dâu cả gạt tay anh ra.

“Sao lại không nói? Tiền anh kiếm, mẹ anh giữ, chúng ta kết hôn ba năm rồi mà đến sổ tiết kiệm còn chưa từng nhìn thấy. Bây giờ lại chia cho chúng ta căn nhỏ nhất, dựa vào đâu?”

Tôi không nhịn được nữa.

“Chị dâu, số tiền đó một phần dùng cho em học đại học, một phần lo đám cưới cho anh hai, một phần mua hai căn nhà Song Kiều và Hà Đông. Những chuyện đó trước khi cưới anh cả, anh ấy không nói với chị sao?”

Chị dâu cả liếc xéo tôi.

“Em chồng, em dùng tiền chồng chị để học đại học, giờ còn bênh những người đã tiêu tiền của anh ấy à?”

Câu nói ấy giống như một nhát dao.

Mặt tôi nóng bừng.

Đúng vậy, học phí đại học của tôi là anh cả trả. Khi đó bố vừa nghỉ hưu, lương hưu thấp, gia đình thực sự khó khăn. Anh cả chẳng nói một lời, tháng nào cũng gửi tiền lương về, nuôi tôi học hết bốn năm.

Ân tình đó tôi nhớ cả đời.

Nhưng chị dâu cả lại lấy chính chuyện ấy làm vũ khí đâm thẳng vào tôi, khiến tôi không nói được gì.

Mẹ tôi đặt khăn lau xuống, đứng bên cạnh tôi. Giọng bà không lớn nhưng rất chắc.

“Vợ thằng cả, lương của Lỗi là mẹ quản, tiền tiêu vào đâu mẹ đều biết. Con muốn xem sổ, được, ngày mai mẹ lấy ra, từng khoản đối với con. Nhưng có một chuyện — ba năm đầu, mỗi tháng tiền Lỗi gửi về, nó không giữ lại một đồng nào, đều giao cho gia đình. Sau khi cưới con, mỗi tháng nó giữ lại một nghìn rưỡi cho gia đình nhỏ của hai đứa. Những năm đó nó kiếm được bao nhiêu, nhà tiêu bao nhiêu, mẹ đều ghi lại. Muốn đối thì đối cho rõ.”

Chị dâu cả sững người.

Rõ ràng chị ấy không nghĩ mẹ lại có ghi chép.

“Vậy… vậy càng tốt. Mai chúng ta đối thử.”

Chị cố giữ giọng cứng, nhưng rõ ràng đã không còn tự tin như ban nãy.

Mẹ quay người trở vào bếp, không nhìn chị ấy nữa.

Buổi tối, tôi đẩy cửa phòng mẹ.

Bà đang ngồi bên giường, trên đầu gối đặt một cuốn sổ cũ bìa giấy da bò, tay cầm bút bi gạch gì đó.

Tôi ghé lại nhìn.

Bên trong kín đặc những con số.

Mỗi khoản đều chính xác đến từng hào.

“Tháng 3 năm 2014, Lỗi gửi về 4.800, tiền điện 206, mua gạo mì 135, gửi sinh hoạt phí cho Hiểu Hiểu 1.500…”

Từng trang nối tiếp nhau, ghi từ năm 2012 cho tới năm nay.

“Mẹ, mẹ đã biết trước sẽ có ngày này à?”

Mẹ khép sổ, tháo kính lão xuống rồi đưa tay dụi mắt.

“Không phải biết trước. Chỉ là sống một đời, sổ sách phải rõ ràng. Không vì điều gì khác, chỉ để bản thân không thẹn với lòng.”

Sống mũi tôi cay lên.

“Mẹ, mẹ có tủi thân không?”

Bà nhìn tôi, cười cười nhưng không trả lời.

“Đi ngủ đi. Mai con đi làm, đừng đến muộn.”

Ngày hôm sau là thứ Hai, tôi xin nghỉ phép nên không đi làm.

Sáng sớm chị dâu cả đã trang điểm, giục anh cả dọn sạch bàn ăn. Chị đặt chiếc máy tính tự mua lên bàn, bộ dạng rõ ràng là hôm nay nhất định phải tính cho ra lẽ.

Mẹ tôi đặt cuốn sổ bìa giấy da bò xuống bàn rồi mở trang đầu tiên.

“Bắt đầu từ tháng 1 năm 2012. Tháng đầu tiên Lỗi gửi về 4.200.”

Chị dâu cả cầm máy tính, bắt đầu bấm.

Mẹ đọc từng khoản một.

“Tháng 1, Lỗi 4.200. Mua đồ Tết hết 1.863, tiền sưởi 400, cho bố con chữa răng 230…”

“Khoan,” chị dâu cả cắt ngang, “chữa răng hết hai trăm ba? Chữa ở đâu?”

“Nha khoa Nhân Hòa, nhổ một chiếc răng. Hóa đơn mẹ vẫn giữ.”

Chị dâu cả mím môi.

“Tiếp đi.”

Mẹ đọc suốt cả buổi sáng.

Ba năm sổ sách dày đặc, chuyện lớn chuyện nhỏ đều không bỏ sót.

Tiền vào bao nhiêu, chi ra bao nhiêu, dùng vào đâu, còn lại bao nhiêu, tất cả đều được ghi rõ.

Đến tháng 6 năm 2014, mẹ đọc:

“Lỗi gửi về 5.000, trong đó 1.500 gửi cho Hiểu Hiểu làm sinh hoạt phí.”

Chị dâu cả ngẩng đầu.

“Mỗi tháng một nghìn rưỡi? Bốn năm là bảy mươi hai nghìn.”

Trong giọng chị ấy bắt đầu có thứ gì đó trồi lên.

“Học phí với sinh hoạt phí đại học của em chồng, tổng cộng đã tiêu của nhà họ Tô bao nhiêu?”

Mẹ dừng đọc số một chút.

Tôi lập tức lên tiếng:

“Chị dâu, thời đại học em cũng đi làm thêm. Từ năm ba em đã không lấy sinh hoạt phí của nhà nữa, chị có thể tính.”

“Vậy hai năm đầu thì sao? Còn học phí?”

Chị dâu cả nhìn chằm chằm tôi.

Bố ngồi bên cạnh từ đầu đến giờ không nói gì. Lúc này ông mới lên tiếng:

“Học phí của Hiểu Hiểu là bố trả, dùng lương hưu của bố. Không liên quan tới tiền lương của Lỗi.”

Chị dâu cả khựng lại.

“Nhưng…”

“Chuyện lương hưu của bố không nằm trong phạm vi đối sổ hôm nay.” Bố nói. “Con muốn đối tiền lương của Lỗi thì chỉ đối tiền lương của Lỗi. Đừng trộn tất cả vào nhau.”

Môi chị dâu cả động đậy, cuối cùng vẫn không nói nữa.

Việc đối sổ kéo dài tới ba giờ chiều.

Cuối cùng con số cũng được tính ra.

Mẹ khép sổ, bình tĩnh nói:

“Từ năm 2012 đến 2024, Lỗi tổng cộng gửi về 487.600 tệ. Chi tiêu trong nhà — ăn mặc sinh hoạt, điện nước gas, sửa nhà, hiếu hỉ qua lại, làm đám cưới cho anh hai các con hết 18.000, cộng những khoản lặt vặt khác, tổng cộng 394.200.”

Bà nhìn chị dâu cả.

“Còn 93.400, gửi trong thẻ ngân hàng đứng tên bố con. Con muốn thì hôm nay mẹ đưa luôn cho con.”

Biểu cảm trên mặt chị dâu cả thay đổi liên tục.

Hơn chín mươi nghìn.

Số tiền còn lại sau mười hai năm chỉ hơn chín mươi nghìn.

Có lẽ chị ấy đã nghĩ ít nhất cũng còn hai ba trăm nghìn.

“Chín mươi… ba? Chỉ còn từng ấy thôi?”

Mẹ không trả lời.

Chị dâu cả quay sang anh cả.

“Tô Lỗi, sao anh không nói gì?”

Anh cả từ đầu vẫn ngồi bên cạnh, không mở miệng, giống như một khúc gỗ. Lúc này anh mới ngẩng đầu.

“Anh tin sổ mẹ ghi.”

“Anh tin? Chỉ một câu như thế thôi à?”

Giọng chị dâu cả cao lên.

“Nếu con không tin…”

Bố đứng dậy, lấy từ ngăn kéo ra một xấp giấy.

“…đây là sao kê ngân hàng, tháng trước bố in. Từng khoản đều khớp với sổ của mẹ con.”

Chị dâu cả nhận lấy, lật qua mấy trang.

Bàn tay chị run lên.

Quả thật tất cả đều trùng khớp.

Chị đặt xấp sao kê xuống, im lặng hồi lâu.

“Được. Hơn chín mươi nghìn này tính là của Lỗi.”

“Không cần tính,” mẹ nói, “đồ đều cho các con. Tiền trong thẻ cũng đưa các con. Chia nhà xong, các con sống cuộc sống của các con, bố mẹ sống cuộc sống của bố mẹ.”

Chị dâu cả không nói lời cảm ơn.

Chị đứng dậy rồi trở về phòng.

Thủ tục chia nhà được tiến hành rất nhanh.

Bố nhờ một người bạn cũ làm luật sư soạn một bản thỏa thuận phân chia tài sản gia đình đơn giản.

Ba căn nhà được chia đúng như đã nói.

Anh cả nhận căn sáu mươi mét vuông ở Hà Đông.

Anh hai nhận căn hơn bốn mươi mét vuông ở Song Kiều.

Nhà cũ thuộc về bố mẹ tôi.

Ngoài ra, hơn chín mươi nghìn tệ kia cũng thuộc về anh cả.

Giấy trắng mực đen, ký tên, lăn tay.

Ngày ký, chị dâu cả nhìn chằm chằm vào bản thỏa thuận rất lâu, cuối cùng vẫn không tìm được chỗ nào để bắt bẻ.

Nhưng trước khi đặt bút ký, chị ấy hỏi:

“Bố, nếu căn nhà cũ này bị giải tỏa thì tiền đền bù thuộc về ai?”

Cả nhà im lặng.

Bố không ngẩng đầu.

“Thuộc về mẹ con.”

Bút trong tay chị dâu cả dừng giữa trang giấy.

“Nhưng…”

“Ký hay không? Không ký thì hủy thỏa thuận này, ba căn nhà bố thu lại hết, một căn cũng không cho.”

Chị dâu cả ký.

Ngày chuyển nhà là thứ Bảy.

Anh cả mượn một chiếc xe tải nhỏ, chuyển đồ của hai vợ chồng sang căn Hà Đông. Trong suốt quá trình, chị dâu cả không nói với mẹ tôi một câu, đến lời chào cũng không có.

Ngược lại, khi sắp rời đi, anh cả đứng ở cửa hồi lâu.

“Mẹ, có chuyện gì thì gọi cho con.”

Mẹ tôi cười, gật đầu.

“Biết rồi, đi đường chậm thôi.”

Anh cả lên xe. Xe đã chạy rất xa mà mẹ vẫn đứng bên cửa sổ nhìn theo.

Phía anh hai không có mâu thuẫn gì.

Chị dâu hai vốn ít lời, anh hai nói gì chị ấy cũng gật đầu. Hai người chuyển tới căn nhà nhỏ ở Song Kiều. Trước khi đi, chị dâu hai còn giúp mẹ tôi sắp xếp lại nhà bếp.

“Mẹ, bộ đánh lửa bếp gas hơi chập chờn rồi. Cuối tuần con bảo Tô Dương qua sửa cho mẹ.”

Mẹ vỗ nhẹ vào tay chị ấy.

“Không cần, không cần. Các con lo việc của mình đi.”

Mọi người đều rời đi.

Căn nhà cũ lập tức trở nên trống trải.

Ba phòng ngủ chỉ còn trống hai phòng. Phòng khách thiếu chiếc máy chạy bộ của chị dâu cả và giá sách của anh hai. Khắp nơi còn lại bụi bặm do chuyển nhà và những lỗ đinh trên tường.

Mẹ cầm cây lau nhà, lau từng phòng một.

Bố ngồi ngoài ban công, tay cầm cốc trà, im lặng uống nước.

“Bố, bố không giúp mẹ à?”

“Mẹ con không cho.”

Tôi nhìn vào bếp.

Mẹ đang cúi người lau bếp, lưng hơi còng.

Năm nay bà mới năm mươi sáu tuổi, vậy mà nhìn còn già hơn người cùng tuổi cả chục năm.

Tối hôm ấy chỉ có ba người chúng tôi ăn cơm.

Tôi, bố và mẹ.

Trên bàn có bốn món.

Mẹ xới một bát cơm đầy, ăn rất ngon miệng.

Không ai còn nói bà ăn nhiều nữa.

Tháng đầu tiên sau khi chia nhà, nhìn bề ngoài mọi chuyện đều rất yên ổn.

Phía anh cả sửa sang nhà cửa, còn hỏi bố tôi vay ba mươi nghìn. Bố không nói nhiều, chỉ bảo mẹ rút tiền từ sổ tiết kiệm chuyển sang cho anh.

Chị dâu cả không gọi điện cảm ơn.

Phía anh hai sống khá ổn định. Cuối tuần hai vợ chồng thường đưa nhau về ăn cơm. Mỗi lần tới, chị dâu hai đều mang theo một túi hoa quả. Mẹ tôi đã nói mấy lần rằng không cần mang, nhưng chị ấy vẫn cứ mang.

Tôi làm tại một công ty thiết kế, mỗi ngày đi xe buýt bốn mươi phút. Lương không cao, chỉ hơn sáu nghìn một chút, nhưng đủ để tự lo cho mình. Mẹ không cho tôi đóng tiền sinh hoạt, nói bố có lương hưu, không cần tôi lo.

Cuộc sống cứ bình yên như thế.

Cho tới ngày chị dâu cả gọi điện.

Đó là ngày thứ bốn mươi hai sau khi chia nhà. Tôi nhớ rất rõ, vì hôm đó mẹ vừa từ bệnh viện về sau một lần khám sức khỏe.

Bố nghe điện thoại.

“Bố, con muốn bàn với bố một chuyện.”

Giọng chị dâu cả từ đầu dây bên kia ngọt một cách bất thường.

“Nói đi.”

“Căn nhà Hà Đông, bọn con định bán.”

Bố im lặng ba giây.

“Nhà của các con, các con tự quyết.”

“Không phải, bố, ý con là — bọn con hỏi rồi, căn nhà này hiện tại đáng giá hơn sáu trăm nghìn. Nhưng con với anh cả muốn đổi sang một căn lớn hơn ở Nam Thành, ba phòng ngủ một phòng khách, giá phải một triệu hai. Ở giữa còn thiếu mấy trăm nghìn, bọn con muốn hỏi xem bên bố có thể giúp thêm một chút không?”

Tôi ngồi bên cạnh nghe mà đôi đũa trong tay suýt bị bẻ gãy.

Lúc chia nhà thì chê nhỏ, nhận được rồi lại muốn bán, bán xong còn muốn người già bù thêm tiền.

Bố vẫn không đổi sắc mặt. Ông cầm cốc trà lên uống một ngụm.

“Không giúp được.”

“Bố…”

“Bố nói không giúp được là không giúp được. Tiền dưỡng già, tiền lo hậu sự của bố mẹ, con cũng muốn động vào à?”

Đầu dây bên kia im lặng.

Vài giây sau, chị dâu cả lại nói:

“Vậy có thể bán căn nhà cũ không? Khu làng trong thành phố này sớm muộn cũng bị giải tỏa, chi bằng lúc giá nhà còn cao…”

“Nhà này là của mẹ con.”

“Nhưng trong thỏa thuận ghi tên cả bố lẫn mẹ, đâu phải chỉ…”

“Cúp đây.”

Bố tắt máy.

Mẹ đang rửa bát trong bếp, cố ý làm như không nghe thấy. Nhưng tôi thấy tay bà dừng lại rất lâu trên chiếc bát đang lau.

Đêm hôm đó, tôi nghe thấy mẹ nói chuyện với bố ở phòng bên.

“Ông Tô, lời con dâu cả nói cũng không hoàn toàn vô lý. Một nhà ba người chen trong sáu mươi mét vuông, quả thật hơi chật.”

“Đó là chuyện của chúng. Lúc chia nhà đã chia rõ rồi.”

“Nhưng dù sao cũng là con trai mình…”

“Bà già, bà mềm lòng quá.”

Im lặng hồi lâu.

Sau đó mẹ lại nói:

“Hôm nay đi khám, bác sĩ bảo tôi phải kiểm tra lại.”

“Kiểm tra gì?”

“Bảo dạ dày có chút vấn đề, muốn nội soi.”

“Vậy thì đi. Mai tôi đi cùng bà.”

Tôi nằm trên giường, tim đập thình thịch.

Sáng hôm sau, tôi nói với mẹ sẽ xin nghỉ để đi bệnh viện cùng bà.

Bà xua tay liên tục.

“Không cần, không cần. Bố con đi với mẹ là được. Con cứ đi làm, đừng để ảnh hưởng công việc.”

“Mẹ…”

“Nghe lời.”

Bà cười rồi đẩy tôi ra cửa.

Tôi ngồi ở công ty cả ngày nhưng chẳng thể tập trung làm việc.

Bốn giờ chiều, bố nhắn tin cho tôi:

Đã nội soi rồi, báo cáo hai ngày nữa có. Mẹ con không sao, đừng lo.

Hai ngày sau.

Báo cáo có rồi.

Chỉ nhìn nét mặt bố, tôi đã hiểu.

Hôm ấy tan làm về nhà, bố ngồi trong phòng khách, tay cầm cốc trà nhưng trà đã nguội từ lâu. Không biết ông đã ngồi bao lâu, hơi nước trên cốc cũng chẳng còn.

“Bố?”

Ông ngẩng lên nhìn tôi.

“Mẹ con ở trong bếp.”

“Báo cáo đâu?”

Ông lấy một tờ giấy gấp trong túi đưa cho tôi.

Tôi mở ra.

Viêm dạ dày nông kèm xói mòn. Ngoài ra có một polyp dạ dày, khuyến nghị cắt bỏ và làm sinh thiết.

Không phải kết quả xấu nhất.

Nhưng cũng chẳng phải chuyện tốt.

“Bác sĩ nói sao?”

“Bảo trước tiên làm tiểu phẫu cắt cái đó đi, gửi xét nghiệm. Khả năng cao không có chuyện gì, nhưng phải chờ kết quả xét nghiệm.”

“Phẫu thuật hết bao nhiêu?”

“Không đắt. Làm ngoại trú được, khoảng hai ba nghìn.”

Tôi thở phào, nhưng chỉ nhẹ được một nửa.

“Mẹ biết chưa?”

“Biết rồi. Bà ấy bảo không phải chuyện lớn, dặn bố đừng nói với các con.”

“Thế này mà còn không phải chuyện lớn…”

“Mẹ con đã nói không được nói.” Bố nhìn tôi. “Bà ấy không muốn các con lo.”

Tôi cắn môi, không nói nữa.

Tuần thứ hai, mẹ đi làm tiểu phẫu.

Là phẫu thuật ngoại trú, khoảng hai mươi phút đã ra. Lúc bước ra sắc mặt bà hơi trắng nhưng vẫn cười.

“Không sao, không sao. Cũng giống như nhổ một cái răng thôi.”

Kết quả xét nghiệm phải chờ một tuần.

Suốt một tuần ấy, gần như đêm nào tôi cũng mất ngủ.

Anh cả gọi một lần hỏi tình hình.

Anh hai tới một chuyến, mang theo một thùng sữa.

Chị dâu cả không xuất hiện.

Ngày có kết quả, tôi tới bệnh viện lấy.

Lành tính.

Tôi đứng giữa sảnh bệnh viện, nắm chặt tờ giấy, nước mắt lập tức trào ra.

Về nhà báo cho mẹ, lúc đó bà đang thái khoai tây.

“Mẹ đã bảo không sao mà?”

Bà thậm chí không ngẩng đầu.

“Được rồi, đừng khóc nữa. Lớn từng này rồi. Tối nay ăn khoai tây hầm sườn, con đi rửa tay đi.”

Tôi ôm lấy lưng bà.

Lưng mẹ rất gầy, xương bả vai cấn vào tay khiến tôi thấy đau.

“Mẹ.”

“Ừ.”

“Sau này mẹ muốn ăn gì thì cứ mua, đừng tiết kiệm nữa.”

Bà vỗ nhẹ lên tay tôi.

“Biết rồi, biết rồi.”

Bữa tối hôm đó, mẹ ăn ba bát cơm.

Bố chẳng nói gì, chỉ liên tục gắp thức ăn vào bát cho bà.

Nhưng những ngày yên ổn ấy không kéo dài.

Chị dâu cả lại tới.

Lần này chị không gọi điện mà trực tiếp tìm đến.

Trưa thứ Bảy, chị dâu cả dẫn mẹ đẻ tới.

Tôi gọi bà ấy là dì Triệu.

Đó là một người phụ nữ mặt tròn, tóc uốn xoăn, đeo đầy dây chuyền vàng. Vừa bước vào cửa đã nhìn ngó khắp nơi.

“Thông gia, lâu rồi không gặp!”

Dì Triệu cười rất lớn, giọng vang tới mức có cảm giác cả tòa nhà đều nghe thấy.

Mẹ tôi đang đeo tạp dề từ bếp bước ra, tay còn dính bột.

“Đến rồi à? Mau ngồi, mau ngồi.”

Chị dâu cả đỡ mẹ mình ngồi xuống, trước tiên đảo mắt một vòng quanh phòng khách rồi nhíu mày.

“Mẹ, nhà vẫn chưa thay sofa à? Rách thế này rồi.”

Mẹ cười.

“Ngồi vẫn được. Bố con không cho thay.”

Chị dâu cả khẽ hừ một tiếng, không nói nữa.

Dì Triệu ngồi xuống, uống một ngụm trà chị dâu cả rót rồi đi thẳng vào chuyện nhanh đến mức khiến người khác bất ngờ.

“Thông gia à, tôi cũng không vòng vo. Chuyện của Lệ Lệ với Tô Lỗi, làm mẹ như tôi ít nhiều cũng phải lo.”

Mẹ tôi ngồi xuống.

“Chị Triệu, chị cứ nói.”

“Căn nhà nhỏ của chúng nó ấy mà, sáu mươi mét vuông, ba người chen chúc. Cháu ngoại tôi đến chỗ ngồi viết bài cũng không có. Lệ Lệ nói với tôi muốn đổi sang căn lớn hơn, tôi thấy cũng có lý. Nhưng cô xem, trong tay bọn trẻ không có tiền, đổi nhà còn thiếu mấy trăm nghìn, Lệ Lệ lo tới mức đêm nào cũng mất ngủ.”

Dì Triệu thở dài, vẻ diễn xuất gần như chẳng thể che giấu.

“Thông gia, cô chú đều là người hiểu chuyện. Tôi nghĩ hai nhà chúng ta có thể bàn xem, giúp bọn trẻ một chút được không?”

Tay mẹ tôi vò lấy góc tạp dề, không lập tức trả lời.

Tôi đứng ở cửa bếp, máu dồn lên đầu.

“Dì Triệu,” tôi bước ra, “lần trước chị dâu đã gọi điện nói chuyện này rồi, bố cháu đã bảo là không giúp được.”

Dì Triệu nhìn tôi. Nụ cười vẫn còn đó nhưng ánh mắt đã thay đổi.

“Ôi, Hiểu Hiểu cũng ở nhà à? Dì đang nói chuyện người lớn, cháu là em chồng…”

“Cháu hai mươi sáu tuổi rồi, không còn nhỏ nữa.”

Chị dâu cả lập tức chen vào:

“Hiểu Hiểu, em đừng xen vào. Mẹ chị tới bàn với mẹ chúng ta.”

“Bàn gì? Bảo bố mẹ em lấy tiền dưỡng già ra cho chị đổi nhà à?”

Sắc mặt chị dâu cả biến đổi.

“Ai bảo lấy tiền dưỡng già? Chị nói là…”

“Lần trước trong điện thoại chị còn nói bán căn nhà cũ này đi. Thế chẳng phải lấy tiền dưỡng già là gì?”

Nụ cười trên mặt dì Triệu cuối cùng cũng biến mất.

Bà quay sang nhìn con gái.

“Con còn nói bán căn nhà này?”

Chị dâu cả cúi đầu.

“Mẹ, con chỉ thuận miệng nói một câu…”

“Có nhắc cũng không được nhắc!”

Dì Triệu lại quay sang trách con gái, sau đó mới cười xin lỗi mẹ tôi.

“Thông gia, Lệ Lệ ăn nói không biết chừng mực, cô đừng để bụng. Nhưng chuyện đổi nhà…”

“Chuyện này tôi không quyết định được.”

Mẹ đứng dậy.

“Phải đợi ông Tô về rồi nói với ông ấy.”

“Thông gia ra ngoài rồi à?”

“Đi mua thức ăn.”

Tôi hiểu rõ.

Mẹ đang kéo dài thời gian.

Bà nói mình không quyết định được là giả. Không muốn trực tiếp từ chối mới là thật.

Lúc bố tôi trở về, trên tay xách hai túi rau.

Thấy dì Triệu ngồi trong phòng khách, bước chân ông dừng lại một chút. Sau đó mặt không biểu cảm đi thẳng vào bếp đặt đồ xuống.

“Thông gia tới rồi.”

Giọng ông không lạnh cũng chẳng nóng.

“Đến rồi, đến rồi, lâu lắm không gặp!”

Dì Triệu đứng lên.

Bố ngồi đối diện bà, chẳng nói lời khách sáo, trực tiếp nhìn chị dâu cả.

“Có việc thì nói thẳng.”

Dì Triệu lặp lại toàn bộ những gì vừa nói.

Bố nghe xong, im lặng mười giây.

“Lần trước qua điện thoại tôi đã nói với Lệ Lệ là không giúp được. Hôm nay trước mặt thông gia, tôi nói lại một lần.”

Giọng ông không lớn, nhưng từng chữ rõ ràng như đóng đinh.

“Lương hưu của tôi ba nghìn hai. Mẹ chúng nó không có lương hưu. Hai chúng tôi sống qua ngày, điện nước sưởi, ăn uống sinh hoạt, khám bệnh mua thuốc, mỗi tháng chẳng dư được mấy trăm. Tôi không có tiền cho các con vay mua nhà.”

Nụ cười trên mặt dì Triệu cuối cùng cũng biến mất hoàn toàn.

“Thông gia, vậy căn nhà cũ này…”

“Nhà này là chỗ chúng tôi ở. Người còn sống cũng phải có chỗ ở chứ?”

“Nhưng nếu căn nhà này bị giải tỏa…”

“Giải tỏa hay không là chuyện sau này. Cho dù có giải tỏa, tiền đền bù cũng là của tôi với vợ tôi. Dùng để dưỡng già.”

Dì Triệu há miệng.

Chị dâu cả ngồi không yên nữa.

“Bố, bố thật sự không lo cho bọn con một chút nào sao…”

“Nhà đã chia cho các con, chuyện cần lo bố đã lo. Cuộc sống là do các con tự sống. Chê nhà nhỏ thì tự kiếm tiền mua nhà lớn. Bảo bố mẹ bán chỗ ở của mình để đổi nhà cho con, trên đời không có đạo lý đó.”

Mặt dì Triệu đỏ bừng.

“Thông gia, lời này của ông…”

“Chính là lời này.”

Bố đứng lên.

“Ở lại ăn cơm hay về?”

Dì Triệu kéo chị dâu cả rời đi.

Trước khi bước ra cửa, chị dâu cả quay đầu nhìn lại một lần.

Ánh mắt ấy đến giờ tôi vẫn còn nhớ.

Không phải thất vọng.

Mà là hận.

Sau chuyện đó, anh cả suốt hai tuần không gọi điện về.

Mẹ tôi chủ động gọi một lần. Anh cả nghe máy, nói đang bận sửa nhà, không có thời gian qua. Mẹ bảo không sao, con cứ lo việc của con.

Cúp điện thoại xong, bà ngồi trên sofa ngẩn người rất lâu.

Bố giả vờ như không nhìn thấy.

Nhưng có những chuyện, giả vờ không nhìn thấy không có nghĩa là nó không tồn tại.

Cuối tháng ấy, một chuyện bất ngờ xảy ra.

Anh cả đột nhiên gửi tin nhắn vào nhóm gia đình.

Trong nhóm có tôi, anh cả, anh hai, chị dâu cả và chị dâu hai. Bố mẹ không dùng ứng dụng nhắn tin nên không có mặt trong nhóm.

Anh cả gửi một tấm ảnh.

Là ảnh giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà.

Không phải giấy của căn Hà Đông.

Mà là giấy của căn nhà cũ nhà tôi.

“Bố mẹ vẫn ở căn nhà cũ trong khu làng trong thành phố này, anh thấy không yên tâm. Nhà quá lâu năm, đường ống với đường điện đều cũ. Hơn nữa anh nghe nói khu này sắp quy hoạch, có thể năm sau sẽ có tin. Anh đề nghị bán nhà cũ, thuê cho bố mẹ một căn gần Song Kiều, số tiền còn lại…”

Tin nhắn mới viết tới đây thì phía sau dường như đã bị xóa rồi sửa.

Phiên bản cuối cùng được gửi là:

“— số tiền còn lại để bố mẹ làm quỹ dưỡng già.”

Tôi nhìn chằm chằm vào tin nhắn, tay bắt đầu run.

Tại sao anh lại có ảnh giấy nhà này?

Giấy tờ ấy vẫn luôn nằm trong chiếc cặp công văn cũ của bố, khóa trong ngăn kéo dưới cùng của tủ quần áo.

Chìa khóa chỉ có bố giữ.

Tôi lập tức gọi cho anh cả.

“Anh, sao anh có ảnh giấy nhà?”

Đầu dây im lặng hai giây.

“Lần trước về nhà anh thấy, tiện tay chụp một tấm.”

“Tiện tay? Ngăn kéo đó khóa mà.”

Đầu dây lại im lặng.

“Khóa không kỹ, anh đi ngang qua thấy.”

Tôi không tin.

“Anh, có phải chị dâu bảo anh chụp không?”

“Em đừng chuyện gì cũng đổ lên đầu chị dâu em…”

“Vậy anh gửi vào nhóm làm gì? Ai bảo anh gửi? Nhà này là của bố mẹ, bán hay không đâu tới lượt chúng ta quyết.”

Giọng anh cả đột nhiên lớn lên.

“Anh không được quan tâm chỗ ở của bố mẹ à? Nhà này thật sự sập xuống, xảy ra chuyện thì làm sao?”

“Vậy anh bỏ tiền sửa đi! Chứ không phải nghĩ tới chuyện bán!”

Điện thoại bị cúp.

Anh hai gửi một tin nhắn thoại vào nhóm:

“Chuyện này đừng nói trong nhóm nữa. Có gì cuối tuần về nhà nói trực tiếp.”

Chị dâu cả lập tức nhắn:

Nói trực tiếp cũng được, tiện thể nói rõ luôn những chuyện sau này.

Tay tôi siết chặt điện thoại, các khớp ngón tay trắng bệch.

Chuyện sau này là chuyện gì?

Chị ấy còn muốn làm gì nữa?

Cuối tuần đó, cả nhà lại tụ tập.

Địa điểm vẫn là phòng khách căn nhà cũ, vẫn chiếc bàn gấp có vết nứt.

Lần này chị dâu cả ăn diện còn kỹ hơn trước. Trên tai đeo một đôi khuyên mới, nhìn là biết vừa mua.

Anh hai và chị dâu hai cũng tới. Chị dâu hai xách theo hai hộp bánh.

Mẹ tôi chuẩn bị cả một bàn thức ăn.

Không ai động đũa.

Chị dâu cả là người mở lời trước.

“Bố, mẹ, hôm nay bọn con tới chủ yếu muốn bàn chuyện dưỡng già sau này của hai người.”

Dưỡng già.

Khi chị ấy nói ra hai chữ ấy, mẹ đang bưng một đĩa thức ăn, bàn tay run nhẹ.

Bố vẫn không có biểu cảm.

“Nói đi.”

Chị dâu cả lấy điện thoại ra, mở một tài liệu. Rõ ràng chị đã chuẩn bị từ trước.

“Con tính rồi. Hiện tại hai người chỉ có lương hưu ba nghìn hai của bố, không có thu nhập nào khác. Căn nhà cũ trong khu làng này phí duy trì cũng không thấp, điện nước sưởi cộng phí quản lý mỗi tháng khoảng sáu trăm. Tiền ăn uống, mua thuốc, qua lại hiếu hỉ, tiết kiệm lắm cũng phải hai nghìn. Tính như vậy, mỗi tháng cơ bản chẳng còn bao nhiêu. Nhỡ sau này có bệnh nặng…”

“Con muốn nói gì?”

Bố cắt ngang.

Chị dâu cả hít sâu, khựng lại một chút rồi mới nói tiếp:

“Ý con là cứ tiếp tục như thế này không phải cách. Thay vì cố ở trong căn nhà cũ nát này, chi bằng bán nhà cũ đi. Hiện tại khu này tuy chưa có thông báo giải tỏa chính thức, nhưng vị trí tốt, nếu bán ít nhất cũng được một triệu hai đến một triệu ba…”

Tim tôi đập thót.

Một triệu hai đến một triệu ba.

Hóa ra chị ấy đã đi hỏi giá từ lâu.

“— Bán xong thì chia số tiền thành ba phần. Một phần cho bố mẹ, thuê một căn một phòng ngủ trong khu chung cư là đủ. Một phần cho con với anh cả bù tiền đổi nhà. Một phần cho em hai và em dâu hai. Như vậy ai cũng có lợi, bố mẹ cũng không cần lo chuyện sửa chữa căn nhà cũ nữa.”

Nói xong, chị ấy nhìn bố.

Trong phòng khách chỉ còn tiếng điều hòa chạy ù ù.

Chị dâu hai cúi đầu nhìn sàn.

Ngón tay anh hai vô thức gõ lên mặt bàn.

Mẹ ngồi bên cạnh bố, hai tay đặt trên đầu gối, không hề nhúc nhích.

Tôi lên tiếng trước.

“Chị dâu, căn nhà này là của bố mẹ em, không phải tài sản công cộng. Chị lấy tư cách gì mà bàn cách chia?”

“Chị là con dâu nhà họ Tô, sao lại không có tư cách?”

“Lúc chia nhà, thỏa thuận đã ghi rõ căn nhà cũ thuộc về bố mẹ. Chị cũng đã ký tên.”

“Ký rồi thì không được bàn lại sao? Tình hình thay đổi rồi! Lúc đó ai biết khu này có thể đáng giá hơn một triệu?”

Vừa nghe câu ấy, tôi lập tức hiểu.

Từ đầu tới cuối, mục tiêu của chị ấy chính là việc mảnh đất này tăng giá.

Từ lúc đầu chê mẹ mua đồ ăn đắt, chê mẹ ăn nhiều, đến chuyện đòi đối sổ, đòi bán nhà, tất cả đều là từng bước chuẩn bị cho ngày hôm nay.

Thứ chị ấy muốn không phải đạo lý gì to tát.

Chị ấy muốn tiền.

“Bố.”

Tôi quay sang nhìn bố.

Ông vẫn ngồi đó.

Bàn tay đặt trên cốc trà, không nhúc nhích.

Rất lâu sau, ông mới mở miệng.

“Lệ Lệ, bố hỏi con một câu.”

Theo phản xạ, chị dâu cả ngồi thẳng người.

“Con về nhà họ Tô được bao nhiêu năm rồi?”

“… Hơn ba năm.”

“Hơn ba năm. Trong ba năm đó, con đã làm gì cho cái nhà này?”

Sắc mặt chị dâu cả lập tức thay đổi.

“Con… con cũng đi làm, cũng làm việc nhà…”

“Bố không hỏi con có đi làm hay không. Bố hỏi con, căn nhà con muốn bán này, con đã ở được bao nhiêu ngày? Con lau sàn được bao nhiêu lần? Con từng sửa một đường ống nước nào chưa?”

Môi chị dâu cả run lên.

“Căn nhà này do ông bà của bố để lại. Sau khi mẹ con lấy về, từ trong ra ngoài đều sửa sang. Bố dùng nửa đời tiền lương để duy trì nó. Không đến lượt con quyết định bán hay không.”

“Nhưng bố, để căn nhà như vậy cũng không tạo ra giá trị…”

“Giá trị của nó là cho bố và mẹ con một chỗ ở. Trong mắt con, hơn một triệu là tiền. Trong mắt bố, đây là một mái nhà.”

Môi chị dâu cả run lên mấy lần, sau đó bất ngờ quay sang anh cả.

“Tô Lỗi! Anh nói đi!”

Anh cả vẫn cúi đầu.

Cuối cùng anh ngẩng lên.

“Bố, con thấy Lệ Lệ nói cũng có lý…”

Bố đột ngột nhìn anh.

Chỉ một ánh mắt.

Giọng anh cả lập tức tắt hẳn.

“Thằng cả, con nhớ cho kỹ. Căn nhà này, chỉ cần bố còn sống một ngày thì sẽ không bán. Bố chết rồi, nó thuộc về mẹ con. Mẹ con không còn nữa thì thuộc về Hiểu Hiểu. Con muốn thì không có.”

Ông đứng dậy.

“Hôm nay không ăn cơm nữa. Tất cả về đi.”

Mặt chị dâu cả trắng bệch.

Chị đứng dậy, xách túi rồi kéo anh cả ra ngoài. Khi đi ngang qua tôi, chị dừng lại một bước.

“Tô Hiểu, em đừng đắc ý quá sớm.”

Tôi nhìn chị ấy.

“Em không đắc ý. Em chỉ thấy buồn thay cho mẹ em.”

Chị dâu cả rời đi.

Anh hai kéo chị dâu hai đứng lên. Tới cửa, anh do dự một chút rồi nói:

“Bố, con với Tiểu Huệ không tới để chia đồ. Con chỉ muốn tới thăm hai người.”

Bố quay lưng về phía họ.

“Biết rồi. Về đi.”

Anh hai cũng rời khỏi nhà.

Trong nhà chỉ còn lại ba người chúng tôi.

Mẹ vẫn ngồi đó, không động đậy.

Tôi đi tới ngồi bên cạnh bà.

“Mẹ.”

Bà ngẩng đầu.

Tôi nhìn thấy mắt bà ướt, nhưng không có giọt nước mắt nào rơi xuống.

“Không sao,” bà nói, “tính bố con cứng, ông ấy sẽ không để người ta bắt nạt mẹ.”

“Không phải chuyện của bố. Là chị dâu…”

“Đừng nói nó nữa.”

Mẹ nắm lấy tay tôi.

“Nó cũng không dễ dàng. Sáu mươi mét vuông mà ba người ở, ai cũng thấy bí bách.”

“Mẹ, sao mẹ còn nói đỡ cho chị ấy?”

Mẹ không trả lời.

Đêm hôm đó, tôi mất ngủ.

Hai giờ sáng, tôi thức dậy uống nước. Khi đi ngang qua phòng bố mẹ, tôi nghe bên trong có tiếng nói.

Là giọng bố.

“… Mai tôi tới văn phòng khu phố một chuyến, hỏi xem khu này rốt cuộc thế nào.”

Giọng mẹ rất nhỏ:

“Ông cũng nghĩ sắp giải tỏa à?”

“Không biết. Cứ hỏi trước.”

“Nhỡ thật sự giải tỏa thì sao?”

“Giải tỏa rồi tính.”

“Ông Tô.”

“Ừ?”

Mẹ im lặng rất lâu rồi mới nói:

“Cuốn sổ đó… ông cất giúp tôi cho kỹ.”

“Cuốn nào?”

“Là cuốn… bìa da bò.”

“Cuốn ghi sổ à? Không phải nó ở trong tủ sao?”

“Không phải cuốn đó. Là một cuốn khác.”

Tôi sững người.

Một cuốn khác?

Mẹ còn một cuốn sổ khác sao?

Ngày hôm sau đi làm, trong đầu tôi chỉ quanh quẩn câu nói ấy.

Một cuốn sổ khác.

Không phải cuốn ghi chép chi tiêu, mà là một cuốn khác.

Ghi gì trong đó?

Tôi muốn hỏi, nhưng tính mẹ tôi như vậy. Chuyện bà không muốn nói, có hỏi cũng chẳng ích gì.

Thứ Tư tuần ấy, tôi tan làm sớm. Tôi định nhân lúc mẹ đi chợ sẽ tìm thử cuốn sổ.

Nhưng khi mở cửa về nhà, tôi phát hiện mẹ không đi.

Bà đang ngồi trên giường trong phòng ngủ. Trước mặt là một cuốn sổ cũ gần bằng cuốn sổ ghi chép kia, nhưng bìa màu nâu sẫm, cũ kỹ hơn cuốn bìa da bò.

Bà đang xem những thứ bên trong.

Nghe tiếng tôi mở cửa, bà lập tức khép sổ lại, động tác rất nhanh, nhét nó xuống cạnh gối.

“Sao hôm nay về sớm?”

“Hôm nay không có việc gì nên con về sớm. Mẹ, vừa rồi mẹ xem gì vậy?”

“Không có gì, đồ cũ thôi.”

Tôi không hỏi tiếp.

Nhưng tôi nhớ rất rõ vị trí cuốn sổ.

Hai ngày sau, sáng sớm bố mẹ cùng ra ngoài.

Bố nói đưa mẹ tới bệnh viện cộng đồng lấy thuốc, vì dạ dày vẫn phải tiếp tục uống thuốc điều dưỡng.

Tôi quay lại phòng ngủ.

Rút cuốn sổ nâu sẫm từ dưới gối ra.

Mở trang đầu tiên.

Không phải sổ chi tiêu.

Mà là từng khoản tiền gửi tiết kiệm.

“Tháng 5 năm 1998, gửi vào 800 tệ.”

“Tháng 11 năm 1998, gửi vào 650 tệ.”

“Tháng 3 năm 1999, gửi vào 1.200 tệ.”

…

Từng trang nối tiếp nhau, kín đặc chữ, ghi từ năm 1998 đến năm 2024.

Số tiền gửi từ vài trăm ban đầu dần tăng lên vài nghìn, rồi hàng chục nghìn.

Tôi vội lật tới trang cuối.

Khoản cuối cùng được ghi vào tháng Chín năm nay.

Phía sau còn có một con số tổng cộng.

Tôi nhìn chằm chằm vào nó.

684.320 tệ.

Bàn tay tôi bắt đầu run.

Sáu trăm tám mươi bốn nghìn.

Mẹ tôi là một người nội trợ không có lương hưu, không có công việc chính thức, vậy mà lại có 684.320 tệ tiền gửi đứng tên mình.

Số tiền đó từ đâu ra?

Tôi lật ngược về phía trước, cuối cùng tìm thấy vài dòng ghi chú.

“Năm 1998, trông sạp cho chị Trương, được 800.”

“Năm 2003, Tết làm năm mươi cân thịt muối bán cho hàng xóm, lãi 1.800.”

“Năm 2007, phụ nấu ăn ở căng tin công trường, mỗi tháng được 1.500.”

“Năm 2011, nhận việc vá sửa quần áo cho ba nhà, mỗi tháng 600.”

“Năm 2016, học làm bánh với sư phụ Lưu, bày hàng hai tháng, lãi ròng 4.200.”

Từng khoản, từng khoản một.

Đều là những đồng tiền mẹ kiếm được trong những khoảng thời gian vụn vặt.

Hai mươi sáu năm.

Bà cứ thế làm đủ những việc lặt vặt, bán thịt muối, bày hàng, vá quần áo cho người khác, từng đồng từng hào tích góp gần bảy trăm nghìn.

Những chuyện ấy có lẽ bố biết, nhưng ba anh em chúng tôi không một ai hay.

Tôi đặt cuốn sổ trở lại vị trí cũ rồi ngồi bên giường ngẩn người rất lâu.

Khi mẹ về, bà nhìn thấy tôi ngồi trong phòng khách, mắt đỏ hoe.

“Sao thế?”

“Không có gì. Con xem phim.”

Bà liếc chiếc tivi.

“Tivi có bật đâu.”

“Con xem trên điện thoại.”

Bà không hỏi thêm, quay người đi vào bếp.

Tối hôm ấy nằm trên giường, tôi cứ lặp đi lặp lại một câu hỏi trong đầu —

Tại sao mẹ phải giấu tất cả mọi người để dành khoản tiền này?

Đáp án xuất hiện vào ngày hôm sau.

Chiều tối thứ Sáu, có một người lạ tới nhà.

Một người đàn ông hơn bốn mươi tuổi, mặc vest thường ngày, đeo kính, trên tay xách một túi hoa quả.

Mẹ mở cửa.

Người đàn ông vừa nhìn thấy mẹ đã lập tức cúi người chào.

“Thím Tô, lâu rồi không gặp!”

Mẹ hơi sững ra, rồi trên mặt hiện lên nụ cười.

“Tiểu Lưu? Cháu là Tiểu Lưu à?”

“Là cháu, là cháu! Lưu Khải Minh! Trước đây ở căng tin công trường, thím nấu cơm cho bọn cháu ấy!”

Mẹ mời anh ta vào, vội vàng rót nước.

“Mau ngồi, mau ngồi. Bao nhiêu năm rồi, sao cháu tìm được tới đây?”

Lưu Khải Minh ngồi xuống, nhìn quanh một vòng.

“Cháu ở gần đây. Lần trước gặp thím ở chợ rau, thím không nhớ sao?”

“À đúng, đúng. Thím nhớ rồi. Hôm đó mua rau gặp cháu.”

Tôi ngồi bên cạnh nghe họ nói chuyện.

Lưu Khải Minh là người quen ở công trường xây dựng của bố hơn mười năm trước. Chị dâu cả từng nhắc chuyện căng tin công trường, hóa ra hồi đó mẹ đã tới công trường phụ nấu ăn để kiếm thêm tiền.

Nói chuyện một lúc, Lưu Khải Minh lấy danh thiếp đưa cho mẹ.

“Thím Tô, bây giờ cháu làm quản lý dự án cho một công ty xây dựng. Hôm nay cháu tới tìm thím là có chuyện muốn nói.”

“Chuyện gì?”

“Khu làng trong thành phố chỗ thím đang ở, chắc sắp có tin rồi.”

Chiếc cốc trong tay mẹ dừng lại.

“Tin gì?”

Lưu Khải Minh hạ giọng:

“Công ty cháu nhận nhiệm vụ thiết kế quy hoạch sơ bộ khu này. Tuy chưa có thông báo chính thức, nhưng nghe nói sau Tết sẽ bắt đầu đánh giá giải tỏa.”

Tim tôi đập nhanh.

“Vậy… nếu giải tỏa, nhà cũ như nhà chúng tôi có thể được đền bao nhiêu?”

Lưu Khải Minh nhìn tôi một cái rồi nhìn sang mẹ.

“Theo vị trí khu này, tham khảo tiêu chuẩn của khu bên cạnh năm ngoái, ước tính thận trọng…”

Anh ta giơ ba ngón tay.

“Ít nhất ba triệu. Nhà diện tích lớn có thể còn nhiều hơn.”

Ba triệu.

Tay mẹ hơi run lên một chút rồi rất nhanh trở lại bình tĩnh.

“Chuyện vẫn chưa chốt, đừng nói ra ngoài.”

Lưu Khải Minh dặn.

“Cháu chỉ nhớ hồi trước thím Tô chăm sóc bọn cháu, nên báo trước một tiếng để thím có tính toán.”

Lưu Khải Minh rời đi.

Mẹ đứng ở cửa rất lâu.

Tôi bước tới bên bà.

“Mẹ, mẹ đã biết từ sớm rồi đúng không?”

Bà không trả lời.

“Lần trước chị dâu nói muốn bán nhà, đưa ra giá một triệu hai đến một triệu ba. Chị ấy hoàn toàn không biết tin này.”

Mẹ vẫn không lên tiếng.

“Nhưng mẹ biết.”

Cuối cùng bà quay đầu nhìn tôi.

“Hiểu Hiểu, có những chuyện con không cần lo thay mẹ.”

“Mẹ…”

“Bố con biết là được.”

Tôi há miệng nhưng không hỏi tiếp.

Trong lòng tôi lại dậy sóng.

Mẹ không chỉ có 684.000 tiền gửi, bà còn đang sống trong một căn nhà có khả năng sắp bị giải tỏa, trị giá ba triệu, thậm chí có thể hơn.

Những chuyện đó chị dâu cả không biết.

Anh cả không biết.

Anh hai và chị dâu hai cũng không biết.

Chỉ có bố mẹ.

Hai người nhìn bề ngoài nghèo nhất, giản dị nhất, từng bị chị dâu cả chê ăn nhiều, tiêu nhiều — lại đang nắm trong tay khối tài sản lớn nhất cả nhà.

Hai tuần tiếp theo, bên ngoài vẫn bình lặng.

Tôi vẫn đi làm như thường, tan làm về nhà ăn cơm cùng bố mẹ. Dạ dày mẹ đang uống thuốc điều trị, sắc mặt tốt hơn trước một chút, bà cũng chịu ăn hơn. Bố mỗi ngày tưới hoa, đọc báo, đi bộ, cuộc sống gần như chẳng khác thời điểm trước khi nghỉ hưu.

Nhưng âm thầm, có vài thứ đang thay đổi.

Đầu tiên là chị dâu cả.

Chị ấy đi hỏi khắp các nhóm cư dân về chuyện giải tỏa khu làng trong thành phố.

Chuyện này là chị dâu hai kể cho tôi.

Cuối tuần chị ấy tới thăm mẹ, lén kéo tôi ra ban công.

“Gần đây chị dâu cả vào mấy nhóm bất động sản, ngày nào cũng hỏi khu này bao giờ giải tỏa.”

“Chị ấy biết chuyện sắp giải tỏa bằng cách nào?”

“Không biết. Có thể nghe tin đồn bên ngoài. Khu này đúng là đã đồn mấy năm rồi.”

Lòng tôi căng lên.

Nếu chị dâu cả thật sự biết tin giải tỏa — biết căn nhà này đáng giá ba triệu chứ không phải hơn một triệu — chị ấy sẽ làm gì?

Tôi không dám nghĩ tiếp.

Biến chuyển đầu tiên xảy ra vào một tối thứ Hai.

Chị dâu cả bất ngờ gọi cho mẹ.

Không tìm bố, mà đích danh tìm mẹ.

“Mẹ, lâu rồi con không về thăm mẹ, con nhớ mẹ lắm. Cuối tuần này con đưa Tiểu Bảo về ở hai ngày được không?”

Mẹ hơi sững người.

“Được chứ. Các con về là tốt.”

Sau khi cúp máy, mẹ kể lại với tôi. Trên mặt bà có nụ cười, nhưng trong nụ cười ấy lại pha một thứ cảm xúc rất khó nói.

“Chị dâu chủ động nói muốn về ở?”

Tôi cảm thấy có gì đó không đúng.

“Người ta muốn về thăm thì có gì không được?” mẹ nói.

Tôi không đáp.

Tôi nhắn cho anh hai:

Chị dâu cả đột nhiên nói cuối tuần đưa con về ở, anh biết không?

Anh hai trả lời:

Không biết. Không bình thường.

Tôi lại hỏi:

Bên anh có nghe tin gì về chuyện khu này sắp giải tỏa không?

Mười phút sau anh mới trả lời:

Có nghe một ít. Sao vậy?

Tôi không trả lời nữa.

Thứ Bảy, chị dâu cả quả nhiên tới.

Chị ấy dẫn theo cậu con trai ba tuổi Tiểu Bảo, còn mang theo hai túi đồ — một thùng sữa, một hộp bánh a giao và một lọ kỷ tử.

“Mẹ, con mua cho mẹ. Dạ dày không tốt thì phải bồi bổ.”

Lúc mẹ nhận lấy, bàn tay bà khựng lại.

Ba năm rồi.

Chị dâu cả chưa từng mua đồ cho mẹ.

“Cảm ơn con nhé, Lệ Lệ. Tốn kém quá.”

“Với mẹ còn khách sáo gì.”

Chị dâu cả cười thân thiết khác thường, cúi xuống đẩy Tiểu Bảo về phía mẹ.

“Tiểu Bảo, gọi bà nội đi.”

“Bà nội!”

Tiểu Bảo gọi bằng giọng non nớt.

Mẹ bế Tiểu Bảo lên, nụ cười trên mặt cuối cùng cũng trở nên thật lòng.

Bà thực sự thương cháu.

Sau khi chia nhà, bà không gặp Tiểu Bảo nhiều. Ngoài miệng không nói, nhưng trong lòng chắc chắn vẫn nhớ.

“Nào nào, bà nội luộc trứng cho con ăn.”

Mẹ bế Tiểu Bảo vào bếp.

Chị dâu cả ngồi trong phòng khách, nhìn quanh bốn phía.

Tôi để ý ánh mắt chị dừng lại vài giây ở chiếc tủ quần áo cũ trong góc — chiếc tủ có ngăn kéo bị khóa.

Giấy nhà nằm trong đó.

Và cả cuốn sổ nâu sẫm của mẹ.

“Chị dâu, chị nhìn gì vậy?”

“Không có gì. Chỉ thấy căn phòng này nên sơn lại. Tường bong hết rồi.”

Tôi không trả lời.

Bữa trưa hôm ấy, không khí hòa thuận đến mức bất ngờ.

Chị dâu cả chủ động bưng thức ăn, còn rót rượu cho bố. Bố nhìn chị một cái, không từ chối, cầm lên uống một ngụm.

Trên bàn ăn, chị dâu cả hỏi như thể chỉ tiện miệng:

“Bố, nghe nói khu này sắp giải tỏa, thật không?”

Đũa trong tay tôi khựng lại.

Đến rồi.

Bố nhai cơm, rất lâu sau mới hỏi:

“Nghe ở đâu?”

“Bên ngoài đều đồn. Có người còn nói đã có công ty vào đánh giá rồi.”

Bố không trả lời.

Ông tiếp tục ăn.

Thấy bố không trả lời, chị dâu cả liền đổi sang cách hỏi khác.

“Con có một người bạn làm bên môi giới bất động sản. Cô ấy nói mấy căn nhà cũ trong khu này hiện giờ đang có người thu mua, giá rất cao.”

“Cao đến mức nào?” Lần này bố lên tiếng.

“… Một triệu năm, một triệu sáu?”

Tôi âm thầm thở phào trong lòng. Chị ấy vẫn chưa biết giá thực sự.

“Không ai muốn bán.” Bố nói.

Chị dâu cả cười cười, không hỏi thêm.

Thế nhưng chiều hôm ấy, khi mẹ đưa Tiểu Bảo đi ngủ trưa, bố nằm ngoài ban công chợp mắt, tôi lại nhìn thấy chị dâu cả đứng ở hành lang gọi điện.

Chị ấy đã hạ thấp giọng, nhưng tôi đang rửa bát trong bếp nên vẫn nghe được vài câu.

“… Đúng, cậu giúp tôi kiểm tra xem hồ sơ quy hoạch khu đất này đã được công khai chưa?… Tiêu chuẩn đền bù giải tỏa có rồi không?… Không cần gấp, cậu hỏi cho rõ trước, giá cả rất quan trọng…”

Tôi vặn nhỏ vòi nước.

“… Nhà bố mẹ chồng tôi ở, diện tích xây dựng hơn chín mươi mét vuông, còn có một cái sân nhỏ… Cậu thử tính xem có thể được đền bao nhiêu?…”

Móng tay tôi siết sâu vào lòng bàn tay.

Chị ấy đang tính toán.

Chị ấy muốn tính chính xác căn nhà này đáng giá bao nhiêu, rồi tìm cách lấy được một phần trong đó.

Tối hôm ấy, chị dâu cả cùng Tiểu Bảo ngủ lại căn phòng phía Đông đang bỏ trống.

Tôi nằm trong phòng mình, mãi không tài nào ngủ được.

Hơn một giờ sáng, tôi nghe thấy ngoài hành lang vang lên tiếng bước chân rất khẽ.

Tôi nín thở, ghé tai sát vào cửa.

Tiếng bước chân tiến về phía phòng khách rồi dừng lại.

Ngay sau đó, một âm thanh rất nhỏ vang lên — tiếng ngăn kéo bị kéo ra.

Tôi lập tức mở cửa.

Đèn hành lang chưa bật, phòng khách cũng tối om.

Tôi đưa tay bật công tắc.

Căn phòng lập tức sáng lên.

Chị dâu cả đang đứng bên cạnh tủ quần áo, tay đặt trên chiếc ngăn kéo vốn đang khóa.

“Chị đang làm gì vậy?”

Chị ấy giật mình, lập tức rút tay về.

“Chị… chị tìm băng cá nhân. Tay Tiểu Bảo bị xước một chút…”

“Băng cá nhân ở ngăn kéo trong bếp, không phải ở đây.”

Hai chúng tôi nhìn nhau trong vài giây.

Trên gương mặt chị ấy thoáng hiện một chút hoảng hốt, nhưng rất nhanh đã bình tĩnh trở lại.

“Vậy chị vào bếp tìm.”

Nói xong, chị ấy xoay người rời đi.

Tôi đứng nguyên tại chỗ, tim đập nhanh đến mức gần như muốn nhảy ra khỏi lồng ngực.

Ngăn kéo đó đang khóa. Chị ấy không thể mở được. Nhưng chị ấy đã thử.

Tôi trở về phòng, nhắn cho bố một tin. Dù tôi biết có thể ông sẽ không nhìn thấy, bởi ông rất ít khi dùng điện thoại.

“Bố, bố đổi chỗ cất đồ trong tủ quần áo đi.”

Sáng hôm sau, chị dâu cả đã đưa Tiểu Bảo rời đi. Trước khi đi, chị ấy còn vui vẻ chào mẹ, nói tuần sau sẽ lại đến.

Mẹ tiễn chị ấy xuống dưới. Khi quay trở lên, mẹ còn nói với tôi:

“Chị dâu con thay đổi nhiều rồi, biết chu đáo hơn trước.”

Tôi không đành lòng vạch trần.

Đợi bố mẹ đều ra ngoài, tôi bắt đầu hành động.

Tôi mở tủ quần áo, trước tiên kiểm tra chiếc ngăn kéo kia. Khóa không có dấu hiệu bị cạy, đồ đạc bên trong vẫn còn nguyên. Giấy nhà, sổ lương hưu của bố, vài hợp đồng bảo hiểm.

Nhưng cuốn sổ màu nâu sẫm của mẹ không còn nằm dưới gối, cũng chẳng thấy trong tủ.

Tôi tìm suốt nửa ngày, cuối cùng mới phát hiện nó nằm trên tầng cao nhất của tủ bếp, phía sau thùng gạo.

Mẹ đã đổi chỗ giấu.

Bà cũng biết chị dâu cả đang tìm thứ gì.

Thứ Tư tuần ấy, tình hình bất ngờ thay đổi.

Chị dâu cả gửi một tin nhắn rất dài vào nhóm gia đình.

Dài khoảng ba bốn trăm chữ.

Đại ý là:

“Là một thành viên của nhà họ Tô, tôi cho rằng có một số chuyện nhất định phải được đưa ra bàn bạc công khai. Khu làng trong thành phố nơi căn nhà cũ của bố mẹ đang ở sắp tiến hành giải tỏa, số tiền đền bù có khả năng cao hơn rất nhiều so với dự tính của mọi người. Khối tài sản này không chỉ liên quan đến chuyện dưỡng già của bố mẹ, mà còn liên quan đến quyền lợi của từng người trong nhà họ Tô. Tôi đề nghị cả nhà tổ chức một cuộc họp gia đình chính thức, đưa toàn bộ tài sản — bao gồm bất động sản, tiền gửi và tiền đền bù giải tỏa trong tương lai — ra thảo luận, thống nhất và phân chia công bằng. Không phải để tranh giành, mà để tránh về sau phát sinh những mâu thuẫn lớn hơn.”

Phía dưới tin nhắn, chị ấy còn gửi kèm một ảnh chụp màn hình.

Đó là một bài báo về việc giải tỏa khu làng trong thành phố, với tiêu đề:

“Dự án cải tạo khu làng trong thành phố quận XX khởi động, hộ dân được bồi thường cao nhất hơn năm triệu.”

Năm triệu.

Chị dâu cả đã nhìn thấy con số này.

Nhóm gia đình im lặng đúng mười phút.

Sau đó anh hai mới trả lời:

“Chị dâu, chuyện này không đến lượt chúng ta quản. Tài sản của bố mẹ là của bố mẹ.”

Chị dâu cả lập tức đáp:

“Em hai, em nói câu này có xứng đáng với anh cả không? Anh cả làm ở nhà máy hơn mười năm, tiền lương đều giao hết cho gia đình này, đổi lại chỉ có một căn sáu mươi mét vuông. Bây giờ nhà cũ được giải tỏa mấy triệu, tất cả đều thuộc về bố mẹ sao? Công sức của anh cả tính thế nào?”

Tôi gõ mấy chữ rồi xóa. Gõ lại rồi lại xóa.

Cuối cùng, tôi gửi:

“Chị dâu, lúc chia nhà giấy trắng mực đen đều đã ký. Bây giờ chị muốn lật lại sao?”

Chị dâu cả trả lời:

“Tôi không lật lại. Tôi chỉ thấy cách chia lúc đầu không hợp lý. Bây giờ tình hình đã thay đổi, đương nhiên có thể bàn bạc lại.”

Bố tôi không ở trong nhóm, nhưng anh cả thì có.

Từ đầu tới cuối, anh không gửi lấy một chữ.

Tôi gọi cho anh cả.

“Anh, rốt cuộc anh có ý gì?”

Giọng anh mệt mỏi.

“Hiểu Hiểu, em đừng hỏi anh nữa. Chuyện của chị dâu em, anh không quản nổi.”

“Không quản nổi? Chị ấy đang ở trong nhóm yêu cầu chia lại tài sản của bố mẹ. Anh là con trai mà một câu cũng không nói?”

“Anh nói gì? Nói cô ấy sai sao? Anh sống với cô ấy, anh nói cô ấy sai thì cái nhà này còn sống được nữa không?”

“Vậy anh cứ đứng nhìn chị ấy làm loạn?”

“Anh cũng không muốn làm loạn. Nhưng em cũng hiểu cho bọn anh một chút. Căn nhà nhỏ đó thật sự không đủ ở, Tiểu Bảo sắp vào mẫu giáo…”

“Anh, đó là hai chuyện khác nhau.”

Anh cả im lặng.

Tôi cúp máy, bàn tay vẫn còn run.

Buổi tối, tôi đưa ảnh chụp tin nhắn trong nhóm cho bố xem.

Bố đeo kính lão, đọc từng chữ một.

Sau đó ông trả điện thoại cho tôi, lấy thuốc lào trong túi ra. Mấy năm nay ông gần như không hút, chỉ những lúc đặc biệt phiền lòng mới hút.

Ông châm thuốc, rít một hơi thật sâu.

“Nó muốn họp gia đình?”

“Vâng.”

“Được. Vậy họp.”

“Bố…”

“Chuyện đã đến lúc phải đến thì tránh cũng không được.” Ông dụi tắt điếu thuốc. “Nhưng cuộc họp này phải theo quy tắc của bố.”

Cuộc họp gia đình được quyết định tổ chức vào Chủ nhật.

Mẹ biết chuyện chị dâu cả muốn “thảo luận lại việc phân chia tài sản” khi bà đang nấu cơm.

Chiếc xẻng trong tay bà khựng lại một chút rồi tiếp tục đảo thức ăn.

“Cứ để nó nói. Tôi cũng muốn xem nó còn bày được trò gì.”

Đó là câu nói cứng rắn nhất tôi từng nghe mẹ nói trong đời.

Mười hai giờ trưa Chủ nhật.

Mọi người đều có mặt.

Anh cả, chị dâu cả, anh hai, chị dâu hai, tôi, bố và mẹ. Bảy người ngồi chật kín phòng khách.

Lần này chị dâu cả ăn mặc đặc biệt chỉnh tề, trên tay còn mang theo một chiếc cặp hồ sơ. Bên trong có gì, chẳng bao lâu sau tôi đã biết.

Bố tôi ngồi ở chỗ quen thuộc giữa sofa, trước mặt là một cốc trà.

“Cuộc họp này do con đề nghị, vậy con nói trước.” Ông nhìn chị dâu cả.

Chị ấy mở cặp hồ sơ.

“Bố mẹ, anh cả, em hai, Hiểu Hiểu, hôm nay con nói thẳng. Con không muốn gây chuyện, nhưng nếu chuyện này không được nói rõ thì sau này sẽ còn ầm ĩ hơn.”

Chị ấy lấy tài liệu đầu tiên ra.

“Đây là phương án bồi thường giải tỏa của khu bên cạnh năm ngoái con in ra. Những căn nhà cũ trong khu làng tương tự nhà mình, tiền bồi thường tính theo diện tích cộng bồi thường nhân khẩu, tổng hợp lại trung bình mỗi hộ được từ hai triệu rưỡi đến ba triệu.”

Chị ấy đặt tài liệu lên bàn.

“Nhà cũ nhà mình có diện tích xây dựng chín mươi lăm mét vuông, cộng cả diện tích sân, diện tích sử dụng thực tế hơn một trăm hai mươi mét. Theo tiêu chuẩn của khu bên cạnh, chỉ tính thận trọng thôi cũng có thể được hơn ba triệu.”

Chị ấy lấy tiếp tài liệu thứ hai.

“Đây là bản sao thỏa thuận chia nhà trước đây. Trong thỏa thuận ghi ‘nhà cũ giao cho bố mẹ cư trú sử dụng’. Mọi người chú ý, ở đây viết ‘cư trú sử dụng’, chứ không viết ‘quyền sở hữu thuộc về bố mẹ’. Xét về pháp luật, hai cách viết này có sự khác biệt.”

Máu trong người tôi lập tức dồn lên đầu.

“Chị đã tìm luật sư xem rồi?”

Chị dâu cả ngẩng lên.

“Đúng, tôi đã hỏi luật sư. Theo cách ghi này, quyền sở hữu căn nhà vẫn có thể được bàn lại.”

Người phụ nữ này.

Chị ấy đã chuẩn bị quá đầy đủ.

Chị dâu hai siết chặt các ngón tay, không nói một lời.

Sắc mặt anh hai dần trầm xuống.

Anh cả ngồi bên cạnh chị dâu cả, từ đầu đến cuối chỉ cúi đầu.

Mẹ ngồi cạnh bố, gương mặt không chút biểu cảm.

“Nói xong chưa?” bố hỏi.

“Còn.” Chị dâu cả lấy tài liệu thứ ba ra.

“Đây là thống kê tiền lương của anh cả trong những năm qua. Từ năm 2012 đến 2024, tổng cộng anh cả kiếm gần sáu trăm nghìn. Ngoài khoản hơn chín mươi nghìn đã đối sổ lúc chia nhà, số tiền còn lại đều dùng cho gia đình này — nuôi hai người già, cho Hiểu Hiểu đi học, làm đám cưới cho em hai. Anh cả là người đóng góp nhiều nhất cho gia đình, nhưng khi chia lại nhận căn nhỏ nhất.”

Chị ấy xếp ba tập tài liệu ngay ngắn thành một hàng.

“Yêu cầu của con rất đơn giản. Sau khi tiền đền bù giải tỏa được trả, anh cả phải nhận ít nhất bốn mươi phần trăm.”

Bốn mươi phần trăm.

Bốn mươi phần trăm của ba triệu chính là một triệu hai.

Phòng khách im lặng đến mức đáng sợ.

Bố vẫn không động đậy, tay đặt trên cốc trà.

Mười giây.

Hai mươi giây.

Ba mươi giây.

Ông mới lên tiếng.

“Con nói xong rồi?”

Chị dâu cả gật đầu.

“Được. Vậy bố nói vài câu.”

Ông đứng dậy, đi đến bên cạnh tủ quần áo.

Cúi xuống, ông lấy chìa khóa trong túi ra, mở chiếc ngăn kéo vẫn luôn khóa.

Ông lấy một túi hồ sơ bên trong ra.

Đặt túi hồ sơ lên bàn, ông mở ra rồi lần lượt lấy từng thứ bên trong.

Thứ đầu tiên là giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà.

“Người đứng tên quyền sở hữu căn nhà này là ai?”

Chị dâu cả nghiêng đầu nhìn.

Trên giấy ghi: Vương Tú Phân.

Tên của mẹ tôi.

“Căn nhà này…” Chị dâu cả sững sờ. “Sao lại đứng tên mẹ?”

“Vì bố đã sang tên cho mẹ con rồi. Năm ngoái.” Bố nói với giọng bình thản.

Sắc mặt chị dâu cả lập tức biến đổi.

“Con nói ‘cư trú sử dụng’ có vấn đề về pháp lý, đúng. Vì vậy năm ngoái bố đã hoàn tất thủ tục chuyển quyền sở hữu. Bây giờ con có thể tìm luật sư xem lại, nhưng phần của con không còn nữa.”

Miệng chị dâu cả mở ra rồi khép lại. Khép lại rồi lại mở.

Toàn bộ căn cứ pháp lý chị ấy chuẩn bị đều dựa trên tiền đề “quyền sở hữu vẫn còn tranh chấp”.

Mà bây giờ tiền đề đó đã không còn.

Căn nhà thuộc về mẹ tôi. Rõ ràng, sạch sẽ, pháp luật không có tranh chấp.

“Bố… bố mẹ sang tên từ khi nào? Sao không nói cho bọn con biết?”

“Nhà của bố, bố sang tên cho vợ bố, cần phải báo với các con sao?”

Sắc mặt chị dâu cả lúc đỏ lúc trắng.

Nhưng chị ấy vẫn chưa chịu dừng lại.

“Cho dù căn nhà là của mẹ, nhưng tiền đền bù giải tỏa — đó cũng là tài sản của cả nhà…”

“Cả nhà? ‘Cả nhà’ mà con nói là ai?”

Bố lấy món thứ hai trong túi hồ sơ ra.

Thỏa thuận chia nhà.

“Giấy trắng mực đen, có chữ ký và dấu tay. Chia nhà là chia nhà. Chia xong rồi, các con là gia đình của các con, bố mẹ là gia đình của bố mẹ. Tài sản của bố mẹ không có một đồng nào liên quan đến các con. Xét về luật hay về lý, đều không có chỗ nào đứng được.”

Hơi thở chị dâu cả bắt đầu gấp gáp.

“Vậy tiền anh cả kiếm trong mấy năm…”

“Đã đối sổ rồi. Hơn chín mươi nghìn đã đưa cho các con. Phần còn lại dùng cho cả gia đình. Lúc ấy con đã ký tên, xác nhận sổ sách. Bây giờ con muốn lật lại sổ cũ sao?”

Tay chị dâu cả run lên.

Chị ấy đã lật tung mọi sự chuẩn bị, nhưng không ngờ bố lại sắp xếp tất cả từ một năm trước.

Lúc này mẹ tôi mới lên tiếng.

Mọi người đồng loạt nhìn về phía bà.

Từ khi chị dâu cả bắt đầu nói đến giờ, mẹ vẫn ngồi đó, gần như chưa hề động đậy.

“Lệ Lệ.”

Chị dâu cả khựng lại.

“Mẹ biết con thấy tủi thân. Con thấy anh cả kiếm tiền nuôi gia đình, nhưng những gì anh ấy nhận lại không tương xứng.”

Giọng mẹ rất bình tĩnh.

“Nhưng con có biết tiền học của Lỗi ngày trước là mẹ bán của hồi môn mới có không? Năm hai mươi tuổi mẹ lấy về đây, trong tay cũng chỉ có chút đồ đó, một vòng tay bạc, một dây chuyền vàng, hai bộ chăn tơ tằm. Mẹ bán hết mới nuôi nó học hết trung học rồi thi vào trường nghề.”

Chị dâu cả không nói gì.

“Nó vào nhà máy, khi tiền lương mỗi tháng chỉ có tám trăm, mẹ thì nấu cơm ở căng tin công trường, tối về nhận vá quần áo cho người ta, cuối tuần lại bày hàng bán bánh. Từng đồng từng hào đều để dành. Tiền mẹ góp thêm với tiền lương của nó mới đủ gom tiền đặt cọc mua nhà.”

“Hai căn nhà, con nói là nó kiếm được. Nhưng nếu không có số tiền mẹ bù vào trong những năm ấy, chỉ dựa vào lương của một mình nó, con nghĩ mua nổi sao?”

Môi chị dâu cả khẽ động.

“Mấy năm nay mẹ không có thu nhập. Con chê mẹ ăn nhiều, tiêu nhiều, vô dụng. Nhưng con có biết từ căn bếp đến chợ rau, từ quầy hàng đến trước máy khâu, mẹ đã làm bao nhiêu việc mà con không nhìn thấy không?”

Ngón tay mẹ đặt lên bản thỏa thuận chia nhà.

“Trong căn nhà này, mỗi đồng tiền, mỗi hạt gạo đều có phần của mẹ. Căn nhà con muốn chia này, gạch là mẹ với bố con cùng xây, vữa là mẹ trát. Con nói con muốn bốn mươi phần trăm?”

Mẹ khẽ cười.

Nụ cười rất nhạt, rất nhẹ, nhưng tất cả những người có mặt đều cảm nhận được sức nặng của nó.

“Cách tính của con, không tính phần của mẹ.”

Cả phòng không một ai lên tiếng.

Môi chị dâu cả run rẩy.

Anh cả cuối cùng cũng ngẩng đầu lên, nhìn mẹ một cái.

Trong ánh mắt ấy có thứ gì đó như vỡ ra.

Là sự áy náy.

“Mẹ…” anh gọi một tiếng, giọng khàn hẳn.

Mẹ nhìn anh một cái, không trả lời.

“Được rồi.” Bố ngồi trở lại. “Nói đến đây, bố nói câu cuối.”

Ông nhìn chị dâu cả.

“Căn nhà này có giải tỏa hay không, được đền bao nhiêu tiền, đó là chuyện của bố mẹ con. Nếu con còn muốn làm con dâu nhà họ Tô cho tử tế, đến lễ Tết về ăn một bữa cơm, mẹ con vẫn chào đón. Nếu con vẫn tiếp tục tính toán mấy thứ của hai ông bà già này…”

Ông nâng cốc trà lên.

“Sau này cánh cửa nhà này, con không cần bước vào nữa.”

Chị dâu cả đứng phắt dậy.

Mặt chị ấy đỏ bừng, khóe mắt cũng đỏ. Nhưng đó không phải vẻ tủi thân, mà là vì tức giận.

“Chúng ta đi.” Chị ấy kéo anh cả.

Anh cả không nhúc nhích.

“Tô Lỗi!”

Anh cả ngẩng lên, nhìn bố rồi nhìn mẹ.

Một lúc sau, anh chậm rãi đứng dậy.

“Bố, mẹ, con xin lỗi.”

Anh cúi người thật sâu.

Sau đó mới đi theo chị dâu cả.

Ngay khi cánh cửa đóng lại, tay mẹ lập tức siết chặt lớp vải trên đầu gối.

Nhưng bà không khóc.

Anh hai vẫn ngồi nguyên chỗ, há miệng mấy lần mới nói được:

“Bố, anh cả…”

“Cứ để nó đi. Đầu óc tỉnh lại rồi tự nhiên sẽ quay về.”

Bố thu dọn những tài liệu trên bàn, bỏ tất cả vào túi hồ sơ rồi khóa lại trong ngăn kéo.

Chị dâu hai kéo nhẹ tay áo anh hai. Anh gật đầu rồi đứng lên.

“Bố, mẹ, con với Tiểu Huệ về trước. Có chuyện gì cứ gọi bọn con.”

“Đi đi.”

Mọi người lần lượt rời khỏi.

Căn nhà cũ lại chỉ còn ba người.

Mẹ đứng dậy, đi vào bếp hâm lại bữa trưa.

“Ra ăn cơm.”

Tôi ngồi xuống bàn nhưng chẳng thể nuốt nổi một miếng.

“Mẹ, sao trước giờ mẹ chưa từng nói với bọn con chuyện mẹ dành dụm tiền nhiều năm như vậy?”

Mẹ múc cho tôi một bát canh.

“Nói với con để làm gì?”

“Mẹ không nói, chị dâu mới nghĩ mẹ chẳng có gì, nên mới dám bắt nạt mẹ như vậy.”

“Mẹ có tiền hay không chẳng liên quan tới chuyện nó bắt nạt mẹ. Loại người như nó, con có mười nghìn nó cũng chê ít.”

Bố ngồi bên cạnh cúi đầu ăn cơm, nghe vậy khóe miệng hơi nhếch.

“Mẹ con nhìn còn rõ hơn con.”

Tôi không phục.

“Vậy bố mẹ định làm thế nào? Chị dâu sẽ không chịu dừng ở đây đâu.”

“Tùy nó.”

Bố cắn một miếng màn thầu.

Nhưng quả thật chị dâu cả không “dừng ở đây”.

Chỉ ba ngày sau, anh cả gọi điện cho tôi.

“Hiểu Hiểu, em giúp anh khuyên bố đi.”

“Khuyên chuyện gì?”

“Lệ Lệ tìm luật sư, nói muốn kiện.”

Tim tôi lập tức chìm xuống.

“Chị ấy muốn kiện thế nào?”

“Cô ấy nói tuy nhà đã sang tên cho mẹ, nhưng nếu tiền đền bù giải tỏa được trả, với tư cách con trai có nghĩa vụ phụng dưỡng thì cũng có quyền yêu cầu được phân chia tương ứng…”

“Anh, anh tự nghe lại xem mình đang nói gì đi?”

Anh cả im lặng.

“Anh chỉ truyền lời thay vợ, hay chính anh cũng nghĩ như vậy?”

“Anh không nghĩ vậy. Nhưng Lệ Lệ cứ nhất quyết…”

“Anh không quản được chị ấy đúng không? Vậy anh nói với chị ấy, muốn kiện thì cứ kiện. Nhà mình có thỏa thuận chia nhà giấy trắng mực đen, có giấy sở hữu, có sổ ghi chép hai mươi sáu năm. Chị ấy có kiện lên trời cũng không thắng được.”

Anh cả không nói thêm, cuộc gọi bị cúp.

Tối hôm đó, anh hai tới.

Anh chỉ đến một mình, không dẫn chị dâu hai theo.

“Bố, mẹ, con có chuyện muốn nói.”

Anh ngồi trong phòng khách, hai tay đặt trên đầu gối.

“Chị dâu cả tìm con. Chị ấy nói nếu con đứng về phía chị ấy thì sau khi chia tiền giải tỏa, phần của con chị ấy đảm bảo không đụng vào. Nếu con không đứng về phía chị ấy, chị ấy sẽ kiện cả con.”

Tôi siết chặt nắm tay.

“Anh trả lời thế nào?” tôi hỏi.

Anh hai nhìn tôi.

“Em nghĩ anh sẽ đồng ý à?”

Tôi thở phào.

“Anh nói với chị ấy, tiền này là của bố mẹ, anh không lấy một đồng. Chị ấy muốn kiện thì cứ kiện.”

Mẹ nhẹ nhàng vỗ lên mu bàn tay anh hai.

“Tô Dương, làm con thiệt thòi rồi.”

“Mẹ, không thiệt. Con với Tiểu Huệ tuy sống hơi chật vật nhưng vẫn đủ qua ngày. Tiền dưỡng già của bố mẹ, bọn con không động.”

Bố ngồi bên cạnh hiếm khi đứng dậy, vỗ lên vai anh hai một cái.

Ông không nói gì.

Nhưng cái vỗ ấy còn nặng hơn tất cả những lời nói.

Chị dâu cả thực sự thuê luật sư.

Thư luật sư được gửi đến căn nhà cũ, trên phong bì ghi tên bố tôi. Bố mở ra đọc một lượt, gấp lại rồi cất vào ngăn kéo tủ quần áo cùng những tài liệu khác.

“Bố có sợ không?” tôi hỏi.

“Sợ gì?”

Ông mở túi thuốc lào, từ tốn cuốn một điếu.

“Hồi ông nội con để lại căn nhà này từng nói một câu — cây lớn chia cành, người lớn chia nhà. Đã tách ra thì tách rồi, ai sống cuộc đời người nấy. Nhưng con dâu mà quay về đào cả rễ cây…”

Ông hít một hơi thuốc.

“Thì đừng trách cây không che bóng cho nữa.”

Ngày thứ ba kể từ khi thư luật sư được gửi đi, một người không ai ngờ tới xuất hiện.

Tôi vừa tan làm về nhà đã nhìn thấy trong phòng khách có thêm một người.

Một người đàn ông hơn năm mươi tuổi, mặc áo khoác xám, tóc đã điểm hoa râm, đang ngồi trên sofa uống trà mẹ pha.

“Anh?” Mẹ gọi ông ấy là “anh”.

Tôi sững người.

Đó là cậu cả của tôi, Vương Kiến Thành.

Trong ký ức của tôi, cậu cả xuất hiện rất ít. Khi tôi còn nhỏ, mỗi năm đến Tết cậu chỉ đến một lần, mang theo hai chai rượu, ngồi một lúc rồi rời đi. Sau này có mấy năm liền tôi không gặp cậu.

Nghe nói những năm đầu cậu làm ăn ở miền Nam, kiếm được một ít tiền, nhưng rất ít qua lại với nhà tôi. Mẹ từng nói quan hệ giữa bà và cậu không được xem là thân thiết, bởi nhà có nhiều anh chị em, ai sống cuộc đời người đó.

Thấy tôi, cậu cả cười.

“Hiểu Hiểu lớn thế này rồi.”

“Cháu chào cậu.”

Mẹ vội vàng đi làm cơm, còn bố ra ban công hút thuốc với cậu.

Tôi ghé vào bếp hỏi mẹ:

“Sao cậu lại đột nhiên tới vậy?”

“Bảo là tiện đường.”

“Tiện đường từ đâu mà lại đi ngang khu làng trong thành phố này?”

Mẹ không trả lời, chỉ cúi đầu thái rau.

Trong bữa tối, cậu không nói nhiều, nhưng câu nào cũng rất có trọng lượng.

“Em rể, nghe nói khu này sắp giải tỏa?”

Bố ừ một tiếng.

“Khoảng khi nào có tin?”

“Sau Tết chắc. Vẫn chưa có văn bản chính thức.”

Cậu uống một ngụm rượu rồi đặt cốc xuống.

“Tú Phân gọi điện nói với anh một câu, bảo con dâu cả đang gây chuyện.”

Đũa trong tay mẹ khựng lại một chút, nhưng bà không nói.

“Hôm nay anh tới, một là thăm hai đứa. Hai là có chuyện muốn nói với hai đứa.”

Cậu lấy từ túi áo khoác ra một tập tài liệu.

Không dày, chỉ khoảng ba bốn trang.

“Đây là thứ anh nhờ người kiểm tra. Chuyện giải tỏa khu này đúng là đã bước vào giai đoạn phê duyệt. Dự kiến nửa đầu năm sau sẽ có thông báo. Anh cũng lấy được mức tham khảo nội bộ của phương án bồi thường.”

Cậu đẩy tập tài liệu sang.

Bố đeo kính lão lên xem.

Sau đó ông đưa cho tôi.

Tôi lướt qua con số tham khảo.

Mỗi mét vuông bồi thường bao gồm cả bố trí tái định cư, tổng hợp diện tích xây dựng với diện tích sân —

Ở phần tổng số tiền có ghi một con số.

3.800.000 tệ.

Cao hơn mức ba triệu Lưu Khải Minh nói tới tám trăm nghìn.

Cậu cả tiếp tục:

“Ngoài ra, nếu sân nhà hai đứa có công trình phụ sở hữu độc lập — chính là cái lán nhỏ kia — theo quy định cũng có thể định giá riêng. Cộng thêm khoản bồi thường sửa chữa và tiền thưởng chuyển đi, tổng cộng có thể vào khoảng bốn triệu.”

Bốn triệu.

Tròn bốn triệu.

Lúc chị dâu cả mới nghĩ rằng chỉ có hơn một triệu đã làm ầm lên như vậy. Nếu chị ấy biết con số là bốn triệu…

“Chuyện này đừng nói ra ngoài.” Cậu dặn. “Đợi có thông báo chính thức rồi hãy nói.”

Bố gật đầu.

Ăn xong, cậu lại nói thêm một chuyện.

“Tú Phân, khoản tiền gửi của em…”

Mẹ bất ngờ nhìn cậu.

Cậu đang nói thì liếc tôi một cái rồi đổi cách nói:

“Đồ của em thì em tự cất cho kỹ. Đừng để người không nên biết lại biết.”

Mẹ nhẹ nhàng gật đầu.

Cậu rời đi.

Tôi lập tức đuổi theo hỏi mẹ.

“Mẹ, cậu nói khoản tiền trong cuốn sổ đó đúng không?”

Mẹ nhìn tôi vài giây.

“Con xem rồi?”

Tôi không phủ nhận.

“Con xem rồi. Sáu trăm tám mươi bốn nghìn, đúng không?”

Mẹ không tức giận.

Bà ngồi bên giường, im lặng một lúc rồi nói:

“Không chỉ thế.”

Tôi sững sờ.

“Cộng với lợi nhuận đầu tư tháng này vừa về, gần bảy trăm hai mươi nghìn rồi.”

“Đầu tư?”

“Năm 2016, cậu con dạy mẹ mua quỹ. Không bỏ vào nhiều, nhưng tăng cũng khá.”

Thế giới quan của tôi gần như bị đảo lộn.

Mẹ tôi — người không biết dùng ứng dụng nhắn tin, ngày nào cũng quanh quẩn trong bếp, người từng bị chị dâu cả chê ăn nhiều.

Bà có bảy trăm hai mươi nghìn tiền gửi đứng tên mình, cộng thêm một căn nhà sắp được bồi thường bốn triệu.

Tổng cộng — tài sản gần năm triệu.

Trong khi chị dâu cả vẫn vì căn nhà cũ mà chị ấy tưởng chỉ đáng hơn một triệu, đến mức xé rách mặt với cả gia đình.

“Mẹ, sao mẹ không nói cho chị dâu biết? Nói cho chị ấy biết mẹ không nghèo?”

Mẹ đứng lên, vào bếp dọn bát đũa.

Bà quay lưng về phía tôi, chỉ nói một câu:

“Nói cho nó để làm gì? Có tiền mới được người ta tôn trọng, không có tiền thì được quyền bắt nạt sao? Loại tôn trọng đó không cần cũng được.”

Tôi đứng nguyên tại chỗ, rất lâu không nói nên lời.

Mẹ nói đúng.

Nếu phải dùng tiền để đổi lấy sự tôn trọng, vậy thứ tôn trọng ấy chẳng đáng một đồng.

Hai tuần sau, chúng tôi biết luật sư của chị dâu cả đã làm gì.

Giấy triệu tập của tòa được gửi tới nhà.

Chị dâu cả lấy danh nghĩa anh cả — không đúng, là chính chị dâu cả đứng tên nguyên đơn, kiện bố tôi là bị đơn. Chị yêu cầu tòa tuyên điều khoản liên quan đến căn nhà cũ trong thỏa thuận chia nhà vô hiệu, với lý do “khi chia nhà chưa xem xét đầy đủ đóng góp của con trai trưởng và quyền lợi tương ứng với nghĩa vụ phụng dưỡng”.

Đọc xong giấy triệu tập, việc đầu tiên tôi làm là tìm một người bạn làm luật sư.

Trần Lập, bạn đại học của tôi, đã làm ở một văn phòng luật ba năm, vừa thi đỗ kỳ thi tư pháp.

“Cậu xem giúp mình, vụ kiện này bên kia có khả năng thắng không?”

Trần Lập lật tài liệu xem một lượt.

“Gần như không.”

“Tại sao?”

“Thứ nhất, thỏa thuận chia nhà của nhà cậu được các bên tự nguyện ký kết, có chữ ký, có dấu tay, thủ tục hợp pháp. Thứ hai, căn nhà đã được sang tên cho mẹ cậu, quyền sở hữu rất rõ ràng. Thứ ba, chị dâu cậu với tư cách ‘con dâu’ đi kiện bố chồng thì ngay cả tư cách chủ thể cũng có vấn đề.”

“Vậy sao chị ấy vẫn kiện?”

Trần Lập đẩy kính.

“Hai khả năng. Một là luật sư của cô ấy trình độ không đủ, không nói cho cô ấy biết vụ này gần như không thể thắng. Hai là cô ấy biết không thắng được, mục đích không phải thắng kiện mà là tạo áp lực. Kéo dài vụ việc, không để kết án, đến lúc giải tỏa thì gây rắc rối, ép gia đình cậu nhượng bộ.”

Sau lưng tôi lạnh toát.

Khả năng thứ hai quá cao.

Chị dâu cả không phải người ngu. Chị ấy từng tìm luật sư tư vấn, hẳn biết cơ hội thắng không lớn. Nhưng thứ chị ấy muốn không phải thắng về mặt pháp lý, mà là làm mọi thứ rối tung lên.

Tiền đền bù giải tỏa chỉ có thể xử lý thuận lợi khi quyền sở hữu rõ ràng và không có tranh chấp. Nếu vụ kiện chưa được giải quyết, tiền bồi thường có thể bị phong tỏa hoặc chậm chi trả.

Chị ấy đang đánh cược.

Đánh cược rằng bố mẹ tôi không chịu nổi thời gian và sức lực bị tiêu hao, cuối cùng phải chia cho chị ấy một phần.

“Cậu có đề nghị gì?”

Trần Lập suy nghĩ một lúc.

“Thuê luật sư chính thức, tích cực ứng kiện. Càng kết thúc sớm càng tốt. Đừng kéo dài.”

Tôi lấy điện thoại ra.

“Giới thiệu cho mình một người.”

“Để mình đánh vụ này cho nhà cậu.”

“Cậu? Cậu mới có ba năm kinh nghiệm…”

“Loại vụ án này không cần quá nhiều kinh nghiệm. Sự thật rõ ràng, pháp lý cũng đơn giản. Tiết kiệm tiền thuê luật sư cho nhà cậu, sau này mời mình một bữa là được.”

Lần đầu tiên trong đời tôi cảm thấy việc kết bạn với một người học luật từ thời đại học lại đúng đắn đến vậy.

Ngày mở phiên tòa được ấn định sau một tháng.

Trong khoảng thời gian đó, chị dâu cả làm ba việc.

Thứ nhất, chị ấy làm ầm chuyện này lên trong họ hàng. Chị gửi tin vào đủ loại nhóm họ hàng, nói bố mẹ chồng “thiên vị con gái, bạc đãi con trưởng”, đồng thời gửi ảnh thỏa thuận chia nhà, khiến họ hàng tranh luận một phen.

Thứ hai, chị đưa dì Triệu tới thêm một lần. Lần này không phải để khuyên nhủ mà là để gây chuyện. Dì Triệu đứng dưới nhà mắng suốt nửa ngày, nói bố mẹ tôi “không xứng làm bố mẹ chồng”. Hàng xóm báo cảnh sát, cảnh sát đến rồi khuyên họ rời đi.

Thứ ba, chị gọi cho tôi.

“Tô Hiểu, chị cho em một cơ hội cuối.”

Tôi khịt mũi.

“Chị bảo bố mẹ chia bốn mươi phần trăm tiền giải tỏa — không, ba mươi phần trăm thôi, cho bọn chị. Chị sẽ rút đơn. Mọi người vẫn là người một nhà.”

“Chị dâu, chị kiện bố em mà còn nói là để làm người một nhà sao?”

“Em đừng có cứng đầu với chị, chị nói cho em biết…”

“Chị muốn nói cho em biết gì?”

Giọng chị dâu cả đột nhiên thay đổi.

“Em tưởng chị không biết sao? Mẹ em có một khoản tiền gửi. Ít nhất cũng mấy trăm nghìn. Khoản tiền đó cũng phải tính vào tài sản gia đình.”

Lòng bàn tay tôi lạnh buốt.

Chị ấy biết rồi.

“Ai nói cho chị?”

“Em quan tâm ai nói làm gì. Chị chỉ hỏi em, mẹ em có nhận không? Gặp nhau ở tòa.”

Điện thoại bị ngắt.

Tôi lập tức chạy tới chỗ mẹ.

“Mẹ, chị dâu biết chuyện mẹ có tiền gửi rồi.”

Mẹ đang đan áo len, đôi kim trên tay vẫn không dừng.

“Biết thì biết.”

“Chị ấy nói sẽ đưa chuyện này ra tòa…”

“Vậy cứ để nó đưa.”

“Mẹ!”

Mẹ đặt kim đan xuống, ngẩng đầu nhìn tôi.

“Hiểu Hiểu, số tiền này là từng đồng từng hào mẹ tích cóp được, không phải trộm, cũng không phải cướp. Nó muốn kiện đâu thì cứ kiện. Tiền đứng tên mẹ, gửi hơn hai mươi năm. Nếu nó có thể chứng minh trước pháp luật rằng trong số tiền này có phần của nó, mẹ sẽ đưa không thiếu một đồng. Nhưng nó không chứng minh được.”

Giọng mẹ bình thản như thể chỉ đang nói hôm nay thời tiết không tệ.

Tôi có chút hoảng hốt.

Đây vẫn là người phụ nữ từng đỏ mắt, lặng lẽ đặt bát xuống chỉ vì chị dâu nói một câu “mẹ ăn bát thứ ba rồi” sao?

“Mẹ, từ khi nào mẹ lại trở nên như thế này…”

“Mẹ không thay đổi.”

Bà cầm kim đan lên lần nữa.

“Chỉ là có những chuyện mẹ đã nhịn đủ lâu rồi.”

Ngày mở phiên tòa, tôi xin nghỉ làm và ngồi dự từ đầu đến cuối.

Phòng xử không lớn, chỉ có một thẩm phán và một thư ký.

Chị dâu cả thuê một luật sư. Người này mặc vest chỉnh tề, tuổi không lớn, nhìn qua cũng khá ra dáng.

Phía chúng tôi là Trần Lập. Anh chỉ mặc một chiếc sơ mi bình thường, mang theo cặp công văn màu đen.

Chị dâu cả ngồi ở ghế nguyên đơn. Anh cả không tới, chị ấy đến một mình.

Bố tôi ngồi ở ghế bị đơn, gương mặt không có biểu cảm.

Mẹ ngồi ở hàng đầu của khu ghế dự thính, tiếp tục đan áo len.

Đúng vậy, bà còn mang cả kim đan len tới tòa.

Thẩm phán nhìn bà một cái, không nói gì.

Đến phần hai bên trình bày, luật sư của chị dâu cả nói trước. Nội dung cơ bản vẫn là những lý lẽ trong thư luật sư. Anh ta cho rằng thỏa thuận chia nhà không công bằng, con trưởng đóng góp nhiều nhất nhưng lại nhận căn nhỏ nhất, việc chuyển quyền sở hữu căn nhà cũ chưa được toàn bộ thành viên gia đình đồng ý, vì vậy đề nghị tòa tuyên một phần thỏa thuận vô hiệu.

Sau đó, anh ta còn đưa ra một yêu cầu khác — đề nghị tòa điều tra khoản tiền gửi ngân hàng đứng tên Vương Tú Phân, vợ của bị đơn.

Tôi quay đầu nhìn mẹ.

Bà cúi đầu đan áo, hình như đang đan một ống tay.

Trần Lập đứng dậy.

“Thưa thẩm phán, chúng tôi cho rằng yêu cầu của nguyên đơn không có căn cứ về sự thật và pháp lý. Thứ nhất, thỏa thuận chia nhà được các bên tự nguyện ký kết, nguyên đơn đích thân ký tên và lăn tay, thủ tục hợp pháp, có hiệu lực. Thứ hai, thủ tục thay đổi quyền sở hữu căn nhà liên quan đã được bắt đầu từ trước thời điểm thỏa thuận được ký, không tồn tại hành vi chuyển dịch tài sản với mục đích ác ý. Thứ ba, cái gọi là ‘đóng góp của con trưởng’ mà nguyên đơn đưa ra đã được đối soát tài chính cụ thể vào thời điểm chia nhà, hai bên không có ý kiến và đã ký xác nhận. Thứ tư, về khoản tiền gửi cá nhân đứng tên bà Vương Tú Phân — đây là tài sản hợp pháp của riêng bà, không liên quan tới thỏa thuận chia nhà trong vụ án này, cũng không thuộc phạm vi xét xử.”

Anh mở cặp công văn, lấy ra một xấp tài liệu.

“Đây là bản gốc thỏa thuận chia nhà, hồ sơ đối soát tài chính, sao kê ngân hàng, hồ sơ thay đổi quyền sở hữu nhà, cùng báo cáo giám định chữ ký của nguyên đơn trên thỏa thuận. Kính đề nghị tòa xem xét.”

Luật sư của chị dâu cả nhận tài liệu, xem qua một lượt, sắc mặt hơi thay đổi.

Có lẽ anh ta không ngờ phía chúng tôi đã chuẩn bị đầy đủ đến vậy.

Tiếp đó là phần đưa chứng cứ và chất vấn.

Điểm trọng tâm duy nhất bên chị dâu cả vẫn là khoản tiền gửi kia.

“Chúng tôi đề nghị tòa thu thập hồ sơ tiền gửi của bà Vương Tú Phân tại Ngân hàng Công Thương, Ngân hàng Nông Nghiệp và Ngân hàng Xây Dựng, nhằm chứng minh trong quá trình chia nhà đã có hành vi che giấu tài sản chung của gia đình.”

Trần Lập phản bác:

“Thứ nhất, thỏa thuận chia nhà phân chia bất động sản, không liên quan đến tiền mặt và tiền gửi. Thứ hai, khoản tiền gửi cá nhân của bà Vương Tú Phân xuất phát từ thu nhập lao động cá nhân trong nhiều năm, có đầy đủ lịch sử giao dịch để truy nguyên. Thứ ba, việc xác định tài sản chung gia đình phải dựa trên tiền đề tài sản được hình thành trong thời gian cùng sinh hoạt, trong khi nguyên đơn và bị đơn đã chia nhà và sống độc lập. Nguyên đơn không có quyền yêu cầu đối với tài sản cá nhân của vợ bị đơn.”

Thẩm phán lật tài liệu rồi hỏi luật sư của chị dâu cả:

“Phía nguyên đơn còn bổ sung gì không?”

Luật sư chị dâu cả lắc đầu.

Thẩm phán tuyên sẽ chọn ngày ra phán quyết.

Ra khỏi phòng xử, chị dâu cả đứng ngoài hành lang, biểu cảm trên mặt vô cùng phức tạp.

Chị nhìn tôi một cái, sau đó nhìn sang bố.

“Tô Hiểu.”

Tôi dừng lại.

“Em nghĩ thắng ở tòa là xong sao?”

“Chị dâu, đây là phán quyết của tòa, không phải chuyện thắng hay thua.”

“Chị nói cho em biết, đến lúc giải tỏa chị không ký, xem nhà em lấy tiền bằng cách nào.”

“Nhà không phải của chị, chị ký hay không cũng không ảnh hưởng.”

“Em chắc chứ?”

Nói xong câu ấy, chị quay người bỏ đi.

Tôi quay sang Trần Lập.

“Chị ấy nói vậy là có ý gì? Việc giải tỏa có liên quan gì đến chị ấy?”

Trần Lập cau mày.

“Nếu cô ấy không phối hợp thì có thể tạo ra một số rắc rối về thủ tục. Ví dụ phản đối trong giai đoạn đánh giá giải tỏa, gây sức ép thông qua cơ quan tiếp nhận khiếu nại, hoặc khi ký thỏa thuận thì lấy lý do ‘tranh chấp gia đình chưa được giải quyết’ để ngăn cản. Không phải vấn đề pháp luật, mà là vấn đề thực tế trong quá trình xử lý.”

“Vậy phải làm sao?”

“Chờ phán quyết. Khi đã có phán quyết làm căn cứ pháp lý thì cô ấy có làm loạn cũng vô ích.”

Hai tuần sau, phán quyết được đưa ra.

Toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn đều bị bác bỏ.

Chị dâu cả thua kiện.

Tôi tưởng mọi chuyện đến đây là kết thúc.

Nhưng tôi đã sai.

Ngày thứ ba sau khi có phán quyết, chị dâu cả làm một chuyện không ai nghĩ tới.

Chị dẫn anh cả và Tiểu Bảo chuyển về căn nhà cũ.

Không báo trước, chị xuất hiện ngay trước cửa, túi lớn túi nhỏ chất đầy dưới đất.

“Bố, mẹ, căn Hà Đông bọn con cho thuê rồi. Con với Tô Lỗi suy nghĩ lại, vẫn thấy nhà cũ ở thoải mái hơn. Chẳng phải bố từng nói căn nhà này Tô Lỗi từng ở sao? Vậy bọn con chuyển về.”

Tôi đứng trong phòng khách nhìn cảnh tượng trước mắt, đầu óc ong ong.

Chị ấy đây là…

“Chiếm nhà?” Tôi buột miệng.

“Chiếm với chẳng không chiếm gì?” Chị dâu cả kéo vali vào. “Đây là nhà cũ của nhà họ Tô, Tô Lỗi là con trưởng nhà họ Tô, về nhà mình ở thì có gì sai?”

Tôi đứng chắn trước mặt chị ấy.

“Trong thỏa thuận chia nhà đã ghi căn nhà này thuộc bố mẹ em. Chị chuyển vào là sao?”

“Là về nhà ở. Phạm pháp à? Con trai về nhà ở thì có điều luật nào cấm sao?”

Anh cả đứng phía sau, gương mặt mệt mỏi, không nói một câu. Trong lòng anh đang bế Tiểu Bảo, thằng bé cầm một cây kẹo mút.

Tôi quay sang nhìn bố.

Bố đứng ở cửa ban công, trên tay cầm cốc trà.

Ông nhìn chị dâu cả thật lâu.

“Cho nó ở.”

“Bố!”

“Cho nó ở.” Ông lặp lại, giọng không hề dao động.

Tôi trừng mắt nhìn ông, không thể tin nổi.

Khóe miệng chị dâu cả nhếch lên, kéo vali vào căn phòng ngủ phía Đông còn trống.

Tối hôm ấy, tôi ở trong phòng mình suýt nữa ném vỡ điện thoại.

Tôi gọi cho Trần Lập.

“Chị ấy chuyển về rồi, cứ ở lì không chịu đi. Bố mình còn đồng ý. Chuyện này là sao?”

Trần Lập suy nghĩ một lúc.

“Bố cậu làm đúng.”

“Cái gì?”

“Mục đích hiện tại của cô ấy là gì? Là tạo ra ‘thực tế cư trú’ trong căn nhà này trước khi giải tỏa. Tiền bồi thường ngoài việc xem quyền sở hữu còn xem hộ khẩu và tình trạng cư trú thực tế. Cô ấy chuyển vào ở, đến lúc giải tỏa có thể chủ trương rằng mình cũng là một trong những người bị giải tỏa.”

“Vậy bố mình còn cho chị ấy ở?”

“Cho ở không có nghĩa cô ấy sẽ được chia tiền. Quyền sở hữu thuộc về mẹ cậu, điểm này không thay đổi. Cô ấy muốn chuyển về thì cứ cho. Vừa hay để cô ấy nhìn rõ một vài chuyện.”

“Nhìn rõ chuyện gì?”

“Cậu cứ chờ xem.”

Tôi không hiểu Trần Lập muốn nói gì, nhưng tôi tin anh.

Ngay ngày đầu chuyển về, chị dâu cả bắt đầu “cải tạo” căn phòng phía Đông. Chị đổi rèm mới, trải thảm sàn, lắp một chiếc bàn học nhỏ cho Tiểu Bảo.

Lúc làm những việc đó, chị cố ý gây ra tiếng động rất lớn, như muốn cả nhà đều biết mình đã “ổn định chỗ ở”.

Mẹ tôi không nói một câu, vẫn nấu cơm thì nấu, dọn dẹp thì dọn.

Sáng hôm sau, khi chị dâu cả ra ăn sáng, chị phát hiện trong bếp chỉ có ba phần cháo và ba chiếc màn thầu.

“Mẹ, phần của con với Tô Lỗi đâu?”

Mẹ đang rửa bát.

“Chia nhà rồi, ai tự lo phần người đó. Bếp gas các con dùng bếp bên phải, tủ lạnh dùng ngăn dưới, bát đũa thì tự chuẩn bị.”

Sắc mặt chị dâu cả thay đổi.

“Mẹ, bây giờ chúng ta đều ở chung rồi…”

“Ở chung là con tự nói muốn chuyển về. Còn chuyện ăn uống, lúc chia nhà đã định rồi, ai tự nấu phần người đó.”

Mẹ lau khô tay, bưng bát cháo của mình ra khỏi bếp.

Chị dâu cả đứng trước bếp, cứng đờ rất lâu.

“Tô Lỗi! Anh ra nấu cơm!”

Anh cả từ trong phòng đi ra, mặt còn ngái ngủ, mở tủ lạnh tìm kiếm hồi lâu.

“Trong nhà không có đồ ăn của các con, ra ngoài mua.” Mẹ bổ sung một câu.

Tôi đứng bên cạnh nhìn cảnh đó, lần đầu tiên thấy mẹ dứt khoát đến vậy.

Tuần đầu tiên kể từ khi chị dâu cả chuyển về, chị ấy đi đâu cũng vấp phải tường.

Bếp chia riêng.

Máy giặt chia khung giờ.

Nhà vệ sinh chia khu vực.

Ngay cả dây phơi quần áo ngoài ban công cũng được kẻ ranh giới.

Mẹ sắp xếp đâu ra đó, không để chị dâu cả chiếm một chút tiện nghi nào.

Chị dâu cả thử vài lần “dùng chung” — ném quần áo vào chậu của mẹ, lấy dầu trong nồi của mẹ để xào thức ăn — đều bị mẹ kéo ra ngay tại chỗ.

“Lệ Lệ, đồ của các con thì tự lo.”

Không cãi nhau, không lớn tiếng, nhưng cũng không lùi nửa bước.

Chị dâu cả tức tối, bắt đầu ném đồ trong phòng.

Anh cả bị tiếng đồ đạc va chạm đánh thức, đi ra hỏi có chuyện gì.

“Mẹ anh cố ý làm khó tôi!”

Anh cả im lặng năm giây.

“Là em tự muốn chuyển về.”

Chị dâu cả trừng anh.

Anh cả xoay người trở về phòng.

Tường không cách âm.

Tối đó tôi nghe thấy tiếng chị dâu cả khóc.

Không phải tiếng khóc giả tạo, mà là khóc thật. Tiếng khóc đứt quãng, xen lẫn vài câu nói mơ hồ.

“… Em chỉ muốn nhà mình sống tốt hơn… Tiểu Bảo đến phòng riêng cũng không có… Em lấy vào nhà anh rốt cuộc được gì…”

Giọng anh cả rất thấp, tôi không nghe rõ anh nói gì.

Một lúc sau, tiếng khóc dừng lại.

Sáng hôm sau, chị dâu cả bước ra ngoài, mắt sưng nhưng vẻ mặt đã bình tĩnh.

Chị đi tới phòng khách, thấy mẹ đang đan áo.

“Mẹ.”

Mẹ ngẩng đầu.

“Con muốn nói chuyện với mẹ.”

Mẹ đặt áo len xuống.

“Ngồi đi.”

Chị dâu cả ngồi đối diện mẹ.

“Mẹ, con biết con đã làm rất nhiều chuyện quá đáng. Kiện mẹ, gây chuyện với mẹ, còn để mẹ con tới mắng mẹ. Nhưng con không hối hận. Vì con cảm thấy Tô Lỗi xứng đáng có một cuộc sống tốt hơn.”

Mẹ không nói.

“Nhưng hai tuần chuyển về đây sống, con đã hiểu ra một vài chuyện.” Chị dâu cả cúi đầu. “Căn nhà này đúng là do mẹ chống đỡ. Con nói không phải tiền, mà là những thứ mắt thường không nhìn thấy. Quần áo của Tô Lỗi là mẹ giặt, lúc Tiểu Bảo sinh ra là mẹ chăm con ở cữ, bánh chẻo ngày Tết cũng một mình mẹ gói. Ngoài miệng con không thừa nhận, nhưng trong lòng con đều biết.”

Tôi đứng ở cửa bếp, tay cầm ấm nước, không lên tiếng.

“Nhưng con sẽ không từ bỏ chuyện này. Tiền giải tỏa, thứ nên tranh con vẫn phải tranh.”

Mẹ nhìn chị.

“Con nói những lời này chỉ vì chuyện đó?”

“Không hoàn toàn.” Giọng chị dâu cả khàn đi. “Con còn muốn xin lỗi mẹ. Hôm đó ăn cơm, con không nên nói mẹ ăn nhiều.”

Im lặng vài giây.

Mẹ đứng lên, đi vào bếp, lấy từ trong tủ ra một hũ đường đỏ.

Bà pha một bát nước đường đỏ, đặt trước mặt chị dâu cả.

“Bất kể con dâu từng làm gì, bát nước đường đỏ mẹ bưng cho con lúc ở cữ, mẹ chưa từng hối hận.”

Chị dâu cả cầm bát lên, uống một ngụm.

Rồi nước mắt rơi xuống.

Nhưng điều đó không có nghĩa mọi chuyện đã được giải quyết.

Lời xin lỗi của chị dâu cả là thật, chuyện chị muốn tiền cũng là thật. Trong suy nghĩ của chị, hai chuyện đó hoàn toàn không mâu thuẫn.

Một tháng sau, thông báo giải tỏa chính thức được đưa ra.

Thông báo được dán trên tường khu dân cư, giấy trắng mực đen ghi rõ:

Dự án cải tạo khu làng trong thành phố quận XX chính thức khởi động, nhân viên thẩm định sẽ tiến vào khu cuối tháng, đề nghị các hộ dân mang giấy tờ quyền sở hữu tới văn phòng cộng đồng để đăng ký.

Ngay ngày thông báo được đưa ra, chị dâu cả đã tới văn phòng cộng đồng.

Chị lấy lý do “tranh chấp gia đình chưa giải quyết” để yêu cầu tạm hoãn việc đăng ký thẩm định giải tỏa căn nhà đứng tên mẹ.

Nhân viên cộng đồng gọi điện về nhà xác nhận tình hình.

Bố tôi nghe máy.

“Họ nói có người phản đối, hỏi tranh chấp quyền sở hữu căn nhà nhà mình đã giải quyết chưa.”

Tôi nhận điện thoại.

“Xin chào, tôi là con gái của chủ hộ. Người đứng tên quyền sở hữu căn nhà là mẹ tôi, giấy tờ sở hữu đầy đủ, tòa án cũng đã bác bỏ vụ kiện trước đó. Người phản đối không phải chủ sở hữu, cũng không phải thành viên có hộ khẩu của hộ này.”

Nhân viên do dự một chút.

“À… cô ấy nói hộ khẩu của chồng cô ấy vẫn ở địa chỉ này.”

Tôi kiểm tra.

Hộ khẩu của anh cả quả thật vẫn ở căn nhà cũ. Lúc chia nhà chỉ chia bất động sản, chưa chuyển hộ khẩu.

“Có hộ khẩu không đồng nghĩa với có quyền sở hữu.”

“Việc này chúng tôi cần xác minh thêm.”

Cuộc gọi kết thúc, tôi lập tức gọi Trần Lập.

“Chị ấy lấy hộ khẩu của anh cả ra làm khó rồi.”

Trần Lập trả lời:

“Đã đoán trước. Bảo anh cả cậu chuyển hộ khẩu đi là được.”

“Anh ấy có phối hợp không?”

“Cậu đi hỏi anh ấy.”

Tôi gọi cho anh cả.

“Anh, hộ khẩu của anh…”

“Anh biết. Lệ Lệ bảo anh đừng chuyển.”

“Anh nghe chị ấy?”

Đầu dây bên kia im lặng.

“Anh, anh là con trai mẹ sinh ra. Anh tự hỏi lòng mình, cả đời này mẹ có làm gì có lỗi với anh không?”

Lại là im lặng.

“Chuyện hộ khẩu, cho anh hai ngày.”

Hai ngày sau.

Anh cả tự mình đến đồn công an, chuyển hộ khẩu sang địa chỉ căn Hà Đông.

Lúc trở về, chị dâu cả đứng chặn anh ngay cửa.

“Anh giấu em đi chuyển hộ khẩu?”

“Đây là chuyện của anh.”

“Tô Lỗi, rốt cuộc anh đứng về phía nào?”

Anh cả đứng ở cửa, nhìn mẹ tôi đang ngồi trong nhà đan áo, rồi lại nhìn chị dâu cả đang nổi giận trước mặt.

“Lệ Lệ, anh không thể đứng về phía em nữa.”

“Anh nói gì?”

“Ý anh là vụ kiện này không nên kiện, cuộc cãi vã này không nên tiếp tục, số tiền này không nên đòi. Đồ của bố mẹ là của bố mẹ. Anh không xứng với hai chữ ‘con trưởng’, nhưng anh không thể đến tư cách làm người cũng đánh mất.”

Đó là đoạn dài nhất tôi từng nghe anh cả nói.

Chị dâu cả sững sờ.

Anh cả vòng qua chị ấy, đi vào nhà, tới trước mặt mẹ rồi ngồi xổm xuống.

“Mẹ, con xin lỗi.”

Mẹ nhìn anh, đôi kim đan trong tay dừng lại.

“Con nghĩ thông là được.”

“Những năm nay…”

“Đừng nói nữa. Con là con trai mẹ, không cần nói gì cả. Nào, vào ăn cơm. Sườn kho vừa ra nồi.”

Anh cả cúi đầu.

Chị dâu cả đứng ở cửa nhìn cảnh tượng ấy, ngọn lửa tức giận trên mặt dần biến mất.

Thay vào đó là một cảm xúc rất phức tạp.

Chị đứng rất lâu.

Cuối cùng cũng bước vào.

Việc thẩm định giải tỏa được tiến hành thuận lợi.

Nhân viên thẩm định đến tận nhà đo diện tích, kiểm tra kết cấu rồi chụp ảnh.

Phương án bồi thường cuối cùng là:

Bồi thường bằng tiền mặt 4.120.000 tệ.

Hoặc có thể lựa chọn nhà tái định cư.

Mẹ tôi chọn nhận tiền mặt.

Con số này trong nhà không còn là bí mật.

Chị dâu cả biết.

Anh cả biết.

Anh hai và chị dâu hai cũng biết.

Nhưng không ai nhắc lại hai chữ “chia tiền”.

Ngày tiền bồi thường được chuyển vào tài khoản là một ngày thứ Năm.

Mẹ ký tên trước quầy ngân hàng, nhận giấy biên nhận.

Trên đường về nhà, bà đi rất chậm.

“Mẹ, hơn bốn triệu đấy, sao mẹ chẳng kích động gì cả?”

Bà cười.

“Tiền chỉ là một con số. Thứ đáng giá nhất đời mẹ không phải nhà, cũng chẳng phải sổ tiết kiệm.”

“Vậy là gì?”

“Ba đứa các con bình an.”

Tôi không kìm được, nước mắt rơi xuống.

Mùa xuân năm sau.

Mẹ đưa ra mấy quyết định.

Thứ nhất, chuyển cho anh cả một triệu.

Không phải chia tài sản, mà là “cho”.

Khi nhận được tiền chuyển khoản, chị dâu cả ở đầu dây bên kia im lặng tròn ba mươi giây.

“Mẹ…”

“Cầm lấy đổi căn nhà lớn hơn, cho Tiểu Bảo một chỗ ngồi học. Sau này đừng làm loạn nữa.”

Giọng chị dâu cả cuối cùng cũng trở lại giống một người bình thường.

“Mẹ, cảm ơn mẹ.”

“Đừng cảm ơn mẹ. Cảm ơn chính con vì con còn biết quay đầu.”

Thứ hai, mẹ cũng chuyển cho anh hai năm trăm nghìn.

Anh hai nhất quyết không chịu nhận.

“Mẹ, con đã nói rồi, con không động vào tiền của mẹ…”

“Con không động là tấm lòng của con. Mẹ cho là tấm lòng của mẹ. Cầm lấy, cùng Tiểu Huệ sửa sang lại căn nhà cưới, đừng để con gái nhà người ta chịu thiệt.”

Chị dâu hai ở bên cạnh khóc đến nấc lên.

Thứ ba, mẹ dùng số tiền còn lại mua một căn hai phòng ngủ tám mươi mét vuông ở khu chung cư mới, đứng tên bà.

“Đây là chỗ bố mẹ dưỡng già.”

Bố không có ý kiến.

“Mẹ con quyết.”

Thứ tư, mẹ đưa cuốn sổ cũ bìa nâu sẫm cho tôi.

“Cầm lấy. Sau này con lập gia đình sẽ có lúc cần dùng.”

Tôi mở cuốn sổ.

Ở trang cuối, sau con số bảy trăm hai mươi nghìn, mẹ lại ghi thêm mấy dòng.

“Tháng 3 năm 2025, tiền bồi thường giải tỏa khu làng trong thành phố vào tài khoản 4.120.000. Cho Lỗi 1.000.000, cho Tô Dương 500.000, mua nhà hết 1.850.000. Còn lại 770.000. Cộng với tiền gửi trước đó, số dư 1.490.000.”

Sau đó, ở dòng cuối cùng, mẹ dùng cây bút bi đã dùng rất lâu viết một câu.

“Đời này không sống uổng.”

Năm năm sau.

Tôi kết hôn, chồng là Trần Lập.

Anh cả và chị dâu cả chuyển vào căn ba phòng ngủ mới. Tiểu Bảo lên tiểu học, thành tích cũng khá. Chị dâu cả thỉnh thoảng tới thăm mẹ, lần nào cũng mang theo bánh tự làm. Mùi vị bình thường, nhưng mẹ lần nào cũng ăn hết.

Anh hai và chị dâu hai có một cô con gái, đặt tên là Tô Niệm. Chữ “Niệm” trong “nhớ nhung”.

Bố tôi ngày ngày tưới hoa, đi dạo, đánh cờ với mấy ông già trong vườn khu chung cư. Lương hưu tăng lên bốn nghìn, ông nói tiêu không hết.

Mẹ vẫn không biết dùng ứng dụng nhắn tin, nhưng đã học được cách dùng điện thoại thông minh để xem video ngắn. Bà thích nhất là xem các video nấu ăn, xem xong lại làm theo. Có khi thành công, có khi làm cháy.

Có cháy bà vẫn bưng lên bàn.

“Không ngon cũng phải ăn, nguyên liệu đều tốn tiền mua.”

Bố cúi đầu ăn, không bình luận.

Mỗi năm đến Tết, cả nhà đều về ăn cơm. Chị dâu cả phụ trách rửa rau, chị dâu hai bày bát đũa, tôi phụ bếp, mẹ đứng bếp chính.

Thức ăn bày kín bàn, phong phú hơn năm đó không biết bao nhiêu lần.

Khi mẹ xới đến bát cơm thứ ba, chị dâu cả đứng dậy —

Gắp cho bà một miếng sườn.

“Mẹ, ăn nhiều vào.”

Mẹ khựng lại một chút rồi mỉm cười.

Nụ cười ấy, cả đời này tôi cũng không bao giờ quên.