“Các bác muốn làm thủ tục gì?”
“Sang tên.”
Lâm Mãn Thương đặt túi nhựa lên quầy, giọng rất nhẹ.
“Sang tên căn nhà cho con trai cả của tôi.”
Tiểu Trần nhìn địa chỉ trên giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà.
Đó là một căn hộ trong khu tập thể cũ ở thành phố, nằm trên tầng ba, diện tích không lớn nhưng vị trí khá tốt.
“Căn nhà này là tài sản chung của hai bác.”
“Cả hai bác đều phải tự nguyện đồng ý và ký tên.”
Trương Quế Cầm ngồi trên chiếc ghế nhựa bên cạnh, ôm chiếc túi vải đựng sổ hộ khẩu.
Bà nhìn Lâm Mãn Thương một cái rồi chậm rãi gật đầu.
“Tôi đồng ý.”
Tiểu Trần đưa hồ sơ cho bà.
Bà cầm b.út, tay run như chiếc lá trong gió, cuối cùng viết xiêu vẹo tên mình trên giấy.
Người con cả đứng bên cạnh, vành mắt đỏ lên.
“Bố, mẹ, căn nhà này là tài sản dưỡng già của hai người.”
Lâm Mãn Thương giơ tay ngắt lời anh.
“Quyền sở hữu sang cho con.”
“Nhưng quyền cư trú suốt đời của bố mẹ phải được đăng ký rõ ràng.”
“Bố mẹ còn sống ngày nào thì vẫn có quyền ở đây ngày ấy.”
Tiểu Trần kiểm tra giấy tờ rồi gật đầu.
“Có thể làm như vậy.”
“Nhưng ba người phải hiểu rõ, sau khi hoàn tất thủ tục, quyền sở hữu căn nhà sẽ thuộc về người con cả.”
“Chúng tôi hiểu.”
Lâm Mãn Thương trả lời.
Tiểu Trần nhìn căn cước của ông.
Lâm Mãn Thương, sinh năm 1951, công nhân viên chức Cục Đường sắt đã nghỉ hưu.
Ánh mắt cô dừng trên đôi tay ông.
Khớp xương to, móng tay bẹt, những đường dầu máy màu đen trong kẽ móng như đã mọc vào thịt.
“Bác chắc chắn chứ?”
“Căn nhà này tuy cũ, nhưng theo giá thị trường hiện nay, thế nào cũng phải hơn 400.000 tệ.”
“Chắc chắn.”
Lâm Mãn Thương lấy củ tỏi đã mọc mầm từ trong túi ra, đặt lên quầy.
Mầm tỏi đã dài nửa tấc, xanh non, giống ngọn cỏ đầu tiên nhú lên vào mùa xuân.
“Con trai tôi chạy xe đường dài bên ngoài, cả nhà sống dựa vào chiếc xe ấy.”
“Nếu nó xảy ra chuyện, gia đình này sẽ tan.”
“Nhà cho ai cũng là cho, coi như để lại đường lui cho con dâu và cháu trai tôi.”
Tiểu Trần nhìn củ tỏi ấy mấy giây.
Phần rễ củ tỏi vẫn còn dính đất khô, giống như vừa được nhổ ra từ chậu hoa.
Cô đẩy kính, lấy một chồng biểu mẫu từ ngăn kéo.
“Được, các bác.”
“Cháu sẽ giúp các bác làm đúng thủ tục.”
[11]
Tối hôm Lâm Lão Nhị bị dẫn đi, Trương Quế Cầm đun một ấm nước trong nhà.
Bà rửa sạch chiếc bát sứ thô bị mẻ miệng, rót nước sôi vào, lại tìm từ sâu trong tủ nửa gói đường đỏ.
Đó là thứ Lâm Mãn Thương mua vào mùa đông năm ngoái khi bị ho, uống chưa hết rồi cất lại.
Bà đổ đường đỏ vào bát, dùng đũa khuấy, nhìn nước đường màu nâu xoay tròn trong bát, giữa vòng xoáy phản chiếu ngọn đèn chao đảo trên trần nhà.
Bà không uống một ngụm nào.
Bà bưng bát ra ban công, đặt lên bệ xi măng bên cạnh bếp đất.
Trong lò vẫn còn hơi ấm.
Bà ngồi xổm xuống, đưa tay thăm dò.
Tro đã nguội.
Khi Lâm Mãn Thương đốt cuốn giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà giả ấy, thực ra bà đã tỉnh.
Bà nghe thấy bật lửa kêu “tách” ba lần, nghe tiếng giấy cuộn lại lách tách, ngửi thấy mùi sáp và mực in trộn lẫn bị cháy khét.
Bà nằm trong chăn, không hề cử động.
Nước mắt men theo thái dương chảy vào tóc, lạnh buốt.
Bà biết đó là giả.
Ba tháng trước, ngày Lâm Mãn Thương dẫn người con cả tới cơ quan quản lý nhà đất, bà cũng đi.
Bà ngồi trên chiếc ghế nhựa trong sảnh làm thủ tục, ôm một chiếc túi vải, bên trong đựng sổ hộ khẩu.
Tiểu Trần hỏi bà:
“Bác gái, bác có đồng ý sang tên căn nhà cho con trai cả không?”
Bà gật đầu, đôi môi run rẩy, không nói được một câu.
Tiểu Trần bảo bà ký tên.
Bà cầm b.út, tay run như chiếc lá trong gió, cuối cùng viết xiêu vẹo tên mình trên giấy.
Lâm Mãn Thương đứng bên cạnh nhìn, không nói một lời.
Chỉ khi bước ra khỏi sảnh làm thủ tục, ông nhẹ nhàng nắm tay bà.
Lòng bàn tay ông thô ráp, đầy chai cứng.
Nhưng trong khoảnh khắc ấy, bà cảm thấy bàn tay đó ấm áp giống như lần đầu tiên họ nắm tay nhau bốn mươi năm trước.
Khi ấy họ vừa kết hôn, sống trong căn nhà tạm bằng ván của khu gia đình đường sắt, mùa đông lọt gió, mùa hè dột mưa.
Mỗi tối Lâm Mãn Thương tan ca đêm trở về, đều phải ngâm tay trong nước nóng trước.
Dầu bẩn ở khu đầu máy quá nặng, nếu không ngâm thì dầu máy trên tay không thể rửa sạch.
Khi ấy bà còn trẻ, ngồi trên chiếc ghế nhỏ chà tay cho ông, vừa chà vừa nói:
“Lâm Mãn Thương, ông bẩn c.h.ế.t đi được.”
Ông liền cười, để lộ hàm răng bị khói t.h.u.ố.c hun vàng.
“Bẩn cũng cưới được bà rồi.”
Bây giờ tay bà cũng nhăn nheo, tóc cũng bạc trắng.
Bà ngồi xổm ngoài ban công, nhìn bát nước đường đỏ dần nguội đi, trên mặt nước kết một lớp màng đường mỏng.
Bà đưa tay chạm vào mép bát, đầu ngón tay bị nóng nên vội rụt lại.
Bà bưng bát lên, ngửa đầu uống một ngụm.
Rất ngọt, nhưng mang theo một mùi gỉ sắt.
Đó là mùi cặn nước từ ống sắt còn sót lại ở chỗ mẻ trên mép bát.
[12]
Viện trưởng viện dưỡng lão Tùng Hạc họ Chu là một người phụ nữ hơn bốn mươi tuổi, tóc ngắn, nhanh nhẹn, khi nói chuyện mang chút khẩu âm vùng Đông Bắc.
Bà chú ý tới người già này ngay ngày thứ hai Lâm Mãn Thương chuyển vào.
Những người già khác tới đây ít nhất phải mất hai ba ngày để thích nghi, nhưng sáng sớm ngày thứ hai, Lâm Mãn Thương đã đi quanh sân, nhìn chỗ này, nhìn chỗ kia, cuối cùng dừng trước nhà kho dụng cụ.
Trong nhà kho dụng cụ chất một đống đồ hỏng.
Ba chiếc xe lăn bị kẹt bánh, hai chiếc quạt không quay, một ấm đun nước điện và một chồng ghế gấp bị gãy chân.
Lâm Mãn Thương ngồi xổm xuống, lật ngược chiếc xe lăn, dùng tay xoay bánh xe, lại ghé sát nhìn ổ trục.
“Viện trưởng Chu.”
Ông ngẩng đầu gọi bà, giọng khàn.
“Những thứ này tôi có thể sửa không?”
Viện trưởng Chu sững sờ, sau đó bật cười.
“Bác cứ sửa!”
“Sửa xong tôi phát tiền thưởng cho bác!”
Từ đó về sau, nhà kho dụng cụ trở thành địa bàn của Lâm Mãn Thương.
Ông tháo từng món đồ hỏng ra, dùng giẻ lau sạch lớp bụi dày, tìm ra vấn đề.
Ổ trục thiếu dầu thì tra dầu, ốc vít lỏng thì siết c.h.ặ.t, dây điện đứt thì nối lại.
Trong ba ngày, cả ba chiếc xe lăn đều đẩy được, hai chiếc quạt quay vù vù, ngay cả chồng ghế gấp cũng được ông dùng tấm sắt gia cố bốn chân.
Những người già bắt đầu mang đồ tới trước cửa phòng ông.
Bà Lý ở phòng phía tây mang tới một chiếc lược bị rụng răng, ông Tôn ở nhà ăn mang tới một chiếc radio không phát ra tiếng, ông Triệu gác cổng khiêng tới một chiếc đồng hồ thạch anh không chạy.
Lâm Mãn Thương không từ chối món nào, sửa xong thì mang trả lại, cũng không nhận tiền, nhiều nhất chỉ nhận một câu “cảm ơn bác thợ Lâm”.
Nhưng ông không nói chuyện nhiều.
Ban ngày khi sửa đồ, miệng ông ngậm một điếu t.h.u.ố.c chưa châm, đôi tay bận rộn không ngừng.
Buổi tối trở về phòng, ông ngồi bên giường, dùng mảnh giẻ cũ lau hòm dụng cụ.
Lau một lần, ông lại nhớ tới cuốn sổ tiết kiệm đã giao cho cảnh sát.
Trong sổ chỉ có hơn 8.000 tệ, là khoản ông chắt chiu từ tiền lương hưu suốt ba năm, vốn để dành mua t.h.u.ố.c và chi tiêu lúc cần.
Đêm rời khỏi nhà, ông chỉ đốt cuốn giấy chứng nhận quyền sở hữu giả.
Cuốn sổ tiết kiệm thật vẫn được ông giữ lại để giao cho cảnh sát làm chứng cứ.
8.000 tệ ấy được cảnh sát niêm phong và đưa vào kế hoạch làm tiền mồi cho cuộc bắt giữ có kiểm soát.
Viên cảnh sát của đội điều tra hình sự họ Triệu, hơn ba mươi tuổi, trông rất tháo vát.
Ngày ông giao sổ tiết kiệm cho cảnh sát Triệu, người kia lật đi lật lại xem rồi hỏi:
“Bác ơi, số tiền này bác tiết kiệm bao lâu rồi?”
“Ba năm.”
Cảnh sát Triệu im lặng một lúc, cho sổ tiết kiệm vào túi vật chứng.
“Bác ơi, sau khi vụ án kết thúc, số tiền này sẽ được trả lại cho bác.”
“Sau này bớt hút t.h.u.ố.c lá thôi, không tốt cho phổi.”
Lâm Mãn Thương không nói gì.
Ông quay người bước ra khỏi cổng đội điều tra hình sự.
Bên ngoài đang có tuyết rơi, đường phố trống vắng.
Ông đứng giữa tuyết hút một điếu t.h.u.ố.c, giẫm tắt đầu t.h.u.ố.c dưới chân, sau đó tới viện dưỡng lão Tùng Hạc.
[13]
Ba ngày sau vụ bắt giữ, khi đỗ xe tại một trạm dừng chân trên đường cao tốc, người con cả nhà họ Lâm mới có thời gian bình tâm nhớ lại toàn bộ sự việc.
Anh ngồi trong cabin, nhớ tới từng câu vợ đã đọc trên mảnh giấy hôm ấy, bàn tay đặt trên vô lăng vẫn khẽ run.
Anh lái xe tải đường dài mười lăm năm, chạy vô số chuyến từ nam ra bắc.
Anh từng nhìn thấy xe tải rơi xuống vách núi, từng nhìn thấy cabin bị đ.â.m từ phía sau đến biến dạng, từng nhìn thấy lốp xe bốc cháy, chỉ còn lại bộ khung sắt.
Nhưng chưa bao giờ anh cảm thấy tính mạng mình được người ta kéo mạnh trở về từ cửa địa ngục như lúc này.
Anh nhớ lại ba tháng trước, bố đột nhiên gọi anh ra ban công, ngồi xổm bên chiếc hòm dụng cụ bằng sắt, trong tay cầm một tờ giấy.
Anh ghé tới xem, đó là bản sao giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà.
“Thằng hai trộm thứ này đi làm gì?”
Người con cả nhà họ Lâm nhíu mày.
“Đi dò hỏi bên cho vay nặng lãi.”
Giọng Lâm Mãn Thương bình thản, không có d.a.o động.
“Nó chưa vay được, người ta chê tài sản thế chấp không rõ ràng.”
“Nhưng nó đã tìm hiểu rõ tình hình của căn nhà.”
“Vậy phải làm sao?”
“Ngày mai đi cùng bố tới cơ quan quản lý nhà đất, sang tên căn nhà cho con.”
Người con cả nhà họ Lâm sững sờ.
Anh há miệng, muốn nói “bố, căn nhà này là tài sản dưỡng già của bố mẹ”, nhưng Lâm Mãn Thương giơ tay ngắt lời.
“Con nghe cho rõ.”
Ông ngồi xổm bên hòm dụng cụ, ngẩng đầu nhìn con trai cả.
Trong đôi mắt quanh năm hơi đỏ vì làm việc bên đường ray ấy, có một vẻ lạnh lùng cứng rắn mà người con cả chưa từng nhìn thấy.
“Căn nhà này không thể rơi vào tay thằng hai.”
“Mẹ con mềm lòng.”
“Bà ấy mắng thì dữ, nhưng thằng hai vừa khóc là bà ấy không chịu nổi.”
“Nếu căn nhà bị thế chấp, gia đình này sẽ chẳng còn gì.”
“Sang tên cho con, nhưng quyền cư trú suốt đời của bố mẹ phải được đăng ký rõ ràng.”
“Cho dù thằng hai nợ bên ngoài bao nhiêu tiền, không ai có thể động vào căn nhà.”
“Con phải nhớ, đây là đường lui của vợ con và cháu trai bố.”
Người con cả nhà họ Lâm ngồi xổm bên cạnh, nhìn ngón tay bố chậm rãi lướt qua bản sao ấy.
Trên tay bố có hai vết thương mới.
Đó là vết bị tấm sắt cứa khi sửa chiếc máy giặt cũ trong nhà vào tuần trước, vẫn chưa lành hẳn.
Anh đột nhiên chú ý thấy trong kẽ móng tay luôn dính dầu máy của bố có một ít bột trắng.
Sau này anh mới hiểu ra, đó là vỏ tỏi.
Khi ấy, bố đã bắt đầu ngày nào cũng bóc tỏi.
“Bố.”
Người con cả khàn giọng hỏi.
“Bố đã bàn với mẹ chưa?”
Lâm Mãn Thương không trả lời.
Ông chỉ lấy củ tỏi trong túi ra, đặt lên nắp hòm dụng cụ.
Mầm tỏi đã nhú lên, nhỏ và mảnh, xanh nhạt, khẽ lay động trong gió ngoài ban công.
“Mẹ con biết.”
Ông nói.
[14]
Trương Quế Cầm biết.
Bà biết ngày Lâm Mãn Thương dẫn người con cả tới cơ quan quản lý nhà đất, chính mình cũng ngồi trên chiếc ghế nhựa trong sảnh làm thủ tục.
Bà biết họ đang làm gì, cũng biết ký tên có ý nghĩa như thế nào.
Nhưng chuyện bà định đóng vai người ác, Lâm Mãn Thương ban đầu hoàn toàn không biết.
Trương Quế Cầm cũng không nói với ông. Bà sợ chỉ cần nói ra, bản thân sẽ mềm lòng, càng sợ ông ngăn lại rồi khiến đám chủ nợ phát hiện cả nhà đã có phòng bị.
Vì vậy, khi thằng hai quỳ trước cửa nhà, bà không dám nhìn vào mắt hắn.
Bà sợ chỉ cần nhìn là sẽ mềm lòng.