65 tuổi.
Trước cổng khu du lịch.
Một chai nước khoáng bán một tệ.
Tôi từng nghĩ cuộc đời mình cứ thế bình bình đạm đạm mà sống đến hết đời.
Cho tới khi mấy người mặc đồng phục phạt tôi hai nghìn tệ, còn khách du lịch đứng xung quanh quay video rồi đăng lên mạng.
Sáng hôm sau, chiếc điện thoại dành cho người già rung đến mức gần như rơi khỏi tủ đầu giường.
111 cuộc gọi nhỡ.
Tôi đeo kính lão, nhìn lướt qua danh bạ, bàn tay không khỏi run lên.
Đố mọi người biết, những đứa nhóc bốn mươi năm trước từng bị tôi cầm roi tre đánh mông cho lớn, bây giờ đang làm gì?
Chương 1
Tôi tên là Chu Đức Thuận.
65 tuổi, không vợ không con, một ông già sống cô độc.
Nói chính xác hơn thì tôi không có con ruột, nhưng số học trò từng được tôi dạy thì… nhiều không đếm xuể.
Năm ấy tôi tình nguyện lên vùng núi Quý Châu dạy học, trước sau cộng lại hai mươi sáu năm. Số học sinh tôi từng dạy, ít nhất cũng phải hơn ba trăm người.
Về sau trường học bị sáp nhập, còn tôi cũng đã lớn tuổi, thế là chuyển tới thành phố du lịch này. Tôi thuê một căn phòng đơn trong khu dân cư cũ giữa thành phố, mỗi tháng mất một nghìn hai trăm tệ.
Lương hưu không cao, mỗi tháng chỉ hơn ba nghìn một chút.
Tôi lại không quen ngồi không, nên ra trước cổng khu du lịch dựng một quầy nhỏ.
Chỉ có một chiếc thùng xốp, bên trong xếp hơn chục chai nước khoáng. Giá nhập ở siêu thị là bốn hào một chai, tôi bán một tệ.
Không phải vì muốn kiếm bao nhiêu tiền.
Chẳng qua tôi muốn có người nói chuyện với mình vài câu.
Hôm đó là thứ Ba, hơn hai giờ chiều.
Trời nắng gắt, tôi đang nheo mắt ngồi lim dim ngủ.
“Bác ơi, bác có giấy phép không?”
Tôi mở mắt ra, trước mặt đã có ba thanh niên mặc đồng phục.
Người đứng đầu khoảng hai mươi bảy, hai mươi tám tuổi, dưới nách kẹp một tập hồ sơ, vẻ mặt nghiêm túc đúng kiểu làm việc công.
“Giấy phép gì?” tôi hỏi.
“Giấy phép kinh doanh. Giấy phép đặt quầy. Giấy chứng nhận vệ sinh. Bác kinh doanh không phép như thế này, bác có biết không?”
Tôi ngẩn người, cúi xuống nhìn hơn chục chai nước khoáng của mình, sau đó lại ngẩng đầu nhìn cậu ta.
“Cậu trai trẻ, tôi chỉ bán vài chai nước thôi…”
“Quy định là quy định.”
Cậu ta mở tập hồ sơ ra.
“Theo điều ba mươi bảy của quy định quản lý đô thị, kinh doanh không phép sẽ bị phạt hai nghìn tệ.”
Hai nghìn.
Trong khi lương hưu một tháng của tôi chỉ hơn ba nghìn.
Hai người trẻ tuổi đứng bên cạnh đã lấy điện thoại ra chụp ảnh làm bằng chứng, liên tục hướng về chiếc thùng xốp cũ kỹ của tôi chụp mấy tấm.
Tôi không tranh luận.
Có tranh cãi cũng chẳng giải quyết được gì. Người ta có quy định, mà đúng là tôi không có giấy phép.
Tôi từ từ đứng dậy, đầu gối vang lên một tiếng rắc.
Tôi cúi xuống, lấy từ trong cạp quần ra một chiếc túi vải đã được khâu tới ba lớp.
Bên trong là tiền tôi chắt chiu gần nửa năm.
Tôi lấy ra rồi đếm từng tờ.
Có tờ năm tệ, tờ mười tệ, lại có cả mấy tờ một trăm đã nhàu nát.
Tôi đếm đi đếm lại hai lần, vừa đủ hai nghìn không trăm ba mươi tệ.
Ba mươi tệ còn dư, tôi lại cất trở vào.
Đó là tiền mua thức ăn cho ngày mai.
Tôi đưa xấp tiền cho cậu ta. Bàn tay hơi run, không phải vì sợ mà bởi trời nóng.
Lúc người dẫn đầu đưa tay nhận tiền, động tác của cậu ta khựng lại.
Chỉ trong thoáng chốc, tôi nhìn thấy ánh mắt cậu ta dao động.
Nhưng cậu ta không nói thêm gì, chỉ kẹp tiền vào tập hồ sơ rồi xoay người rời đi.
Bước chân còn rất nhanh.
Tôi ngồi xổm xuống, đóng nắp thùng xốp, rồi gấp chiếc ghế nhỏ lại.
Những khách du lịch đứng xem cũng không ít, bảy tám người đều đang giơ điện thoại quay lại.
Một người phụ nữ đeo kính râm lớn tiếng nói:
“Bắt nạt một ông cụ thì có gì hay? Người ta chỉ bán mấy chai nước mà phạt hai nghìn?”
Một chàng trai khác hướng về mấy người mặc đồng phục hét lên:
“Ra vẻ cái gì! Có giỏi thì đi phạt mấy quán ăn lấn chiếm vỉa hè kia kìa!”
Tôi vội xua tay.
“Không sao, không sao. Người ta chỉ làm theo quy định thôi.”
Tôi kẹp chiếc thùng xốp dưới cánh tay, xách theo ghế rồi chậm rãi đi về phía trạm xe buýt.
Buổi tối trở về, tôi nấu một bát mì, đập thêm vào một quả trứng.
Đang ăn, nghĩ đến hai nghìn tệ vừa mất, đôi đũa trong tay tôi bỗng dừng lại.
Thôi vậy.
Cứ xem như mất tiền để tránh họa.
Tôi rửa bát, uống thuốc huyết áp, chín giờ rưỡi đúng giờ nằm xuống giường ngủ.
Một đêm chẳng nằm mơ gì.
Chương 2
Sáng hôm sau, năm giờ rưỡi, tôi vẫn thức dậy đúng như mọi ngày.
Người già vốn ngủ chẳng được bao lâu.
Tôi đưa tay lấy điện thoại trên tủ đầu giường, định nhìn xem mấy giờ.
Vừa chạm vào—
Điện thoại đã rung lên.
Rè rè rè rè rè rè.
Rung liên tục, mãi không chịu dừng.
Tôi đeo kính lão, bật sáng màn hình.
111 cuộc gọi nhỡ.
Tôi tưởng mình nhìn nhầm, dụi mắt rồi nhìn lại.
111 cuộc.
Trong danh bạ xuất hiện những cái tên quen thuộc, cũng có người dù đã lưu tên nhưng rất nhiều năm rồi không còn liên lạc.
“Lý Thiết Trụ” — thằng nhóc năm đó từng dùng ná bắn chim ngay trong giờ học, bị tôi phạt đứng cả buổi chiều.
“Trương Tiểu Yến” — cô bé yên lặng nhất lớp năm ấy, sau này thi lên Bắc Kinh.
“Vương Đại Hà” — cái thằng quỷ sứ ngày tốt nghiệp trộm của tôi một chai rượu Nhị Oa Đầu, bị tôi đuổi theo suốt ba dặm.
Ngoài ra còn rất nhiều số lạ mà tôi chưa kịp lưu tên.
Tôi còn đang ngơ ngác thì điện thoại lại rung lên.
Người gọi: Lý Thiết Trụ.
Tôi nhấn nghe.
“A lô?”
“Thầy Chu!!!”
Âm thanh lớn đến mức tôi suýt làm rơi điện thoại, cứ như trong ống nghe có người nhét nguyên một chiếc loa phóng thanh.
“Thiết Trụ? Cậu nói nhỏ một chút—”
“Thầy có sao không?? Có bị thương không?? Bọn họ có đẩy thầy không??”
“Bị thương gì chứ? Tôi khỏe lắm—”
“Thầy đừng đi đâu cả! Cứ ở nhà, đừng ra ngoài! Con lập tức cho người tới đó!”
“Cậu—”
Tút tút tút.
Đầu dây bên kia đã cúp máy.
Tôi cầm điện thoại, ngẩn ra mất ba giây.
Thằng nhóc này…
Tính tình năm đó cũng y hệt như vậy, nói là làm ngay.
Tôi nhớ có lần trong núi xuất hiện một con rắn chui vào lớp học. Cả lớp sợ đến phát khóc, chỉ có mình nó cầm chổi xông lên, suýt nữa còn bị rắn cắn.
Tôi còn chưa kịp hiểu chuyện gì thì điện thoại lại reo.
Người gọi: Trương Tiểu Yến.
“A lô—”
“Thầy Chu!”
Giọng cô ấy đầy vẻ gấp gáp, còn xen lẫn tiếng nghẹn.
“Con vừa xuống máy bay! Con đã xem video của thầy rồi! Thầy—”
“Video gì?”
“Video thầy bị phạt tiền ấy! Bây giờ cả mạng đều náo loạn rồi! Nó đang đứng đầu bảng tìm kiếm nóng trên Weibo!”
Đầu tôi ong lên một tiếng.
“…Tìm kiếm nóng?”
“Đúng! Lượt đọc đã lên hai trăm triệu rồi! Tất cả mọi người đều đang tìm xem thầy là ai. Con vừa nhìn thấy mặt thầy trong video là nhận ra ngay. Thầy, sao thầy không nói sớm với bọn con là thầy đang ở đó? Thầy thiếu tiền sao? Con chuyển tiền cho thầy—”
“Đừng, đừng.”
Tôi vội vàng ngắt lời.
“Tôi không thiếu tiền, mỗi tháng tôi vẫn có lương hưu—”
“Chút lương hưu đó của thầy thì đủ làm gì?! Thầy nghe con—”
“Tiểu Yến.”
Hiếm khi tôi nghiêm giọng như vậy.
“Tôi thật sự không sao. Chẳng qua chỉ bị phạt hai nghìn tệ thôi, chấp pháp bình thường. Các cô cậu đừng làm chuyện bé xé ra to.”
Đầu bên kia im lặng vài giây.
Sau đó giọng Trương Tiểu Yến thay đổi.
Rất bình tĩnh.
Nhưng sự bình tĩnh ấy lại khiến tôi nhớ tới ánh mắt cô bé năm xưa khi bị người trong làng bắt nạt.
“Thầy cứ nghỉ ngơi trước. Con xử lý.”
Tút tút tút.
Lại cúp máy.
Lần này tôi hoàn toàn ngồi không yên.
Tôi mở điện thoại, run run tìm biểu tượng WeChat.
Màn hình điện thoại dành cho người già vốn nhỏ, tôi phải nheo mắt mới bấm được.
Tin nhắn 99+.
Rất nhiều nhóm liên tục hiện thông báo.
Tôi mở nhóm có tên “Đám Con Của Thầy Chu”.
Nhóm này do Trương Tiểu Yến lập từ năm kia, kéo vào đó tất cả bạn học cũ mà cô ấy có thể tìm được. Bình thường chẳng ai nói chuyện, yên tĩnh như chết.
Nhưng hôm nay—
Tin nhắn đã bắt đầu nổ tung từ ba giờ sáng.
Lý Thiết Trụ:
“Đứa nào dám động vào thầy của chúng ta???”
Vương Đại Hà:
“Địa chỉ. Gửi địa chỉ.”
Một người tên Trần Tiểu Muội:
“Đã đặt vé máy bay, sáng mai tới.”
Trương Tiểu Yến:
“Mọi người bình tĩnh trước, tôi sẽ điều phối.”
Lý Thiết Trụ:
“Bình tĩnh cái quái gì!!! Bây giờ ông đây chỉ muốn đánh người!!!”
Một người tên Tôn Hạo Nhiên:
“Tất cả mọi người, tôi đã liên hệ đội luật sư, chúng ta xử lý theo thủ tục pháp lý. Ngoài ra, cục trưởng quản lý đô thị địa phương là ai? Kiểm tra đi.”
Tôi nhìn những tin nhắn ấy, ngón tay không ngừng kéo lên kéo xuống trên màn hình.
Càng xem càng thấy quá đáng.
Có người nói:
“Ngày mai tôi bảo thư ký chuyển lời.”
Có người nói:
“Bên tỉnh tôi sẽ chào hỏi một tiếng.”
Thậm chí có người còn nói:
“Tôi đã gửi tư liệu cho anh em bên đài truyền hình trung ương rồi.”
Tôi đặt điện thoại xuống, tháo kính lão.
Đưa tay xoa xoa thái dương.
Đám nhóc này…
Năm xưa còn ở trong núi, đứa nào đứa nấy đi đôi giày thủng, mùa đông nước mũi chảy ròng ròng, đến một chiếc cặp sách tử tế cũng chẳng có.
Khi ấy tiền lương mỗi tháng của tôi chỉ hơn bốn trăm tệ, tháng nào tôi cũng lấy hai trăm ra mua đồ dùng học tập, vở và giày cho chúng.
Sau này có vài đứa thi ra ngoài, rồi dần dần mất liên lạc.
Bao nhiêu năm nay tôi chưa từng nghĩ tới chuyện đi tìm chúng, cảm thấy không cần thiết.
Dạy học thôi mà, vốn là chuyện mình nên làm.
Nhưng bây giờ…
Nhìn từng dòng tin nhắn liên tục nhảy lên, tôi hơi thất thần.
Rốt cuộc những đứa trẻ ấy bây giờ đều đang làm gì?
Chương 3
Chín giờ sáng.
Có người gõ cửa.
Tôi mở cửa, bên ngoài là hai thanh niên mặc vest ngay ngắn, đeo tai nghe, trong tay xách mấy túi đồ.
“Xin chào, xin hỏi đây có phải thầy Chu Đức Thuận không ạ?”
“Là tôi… Các cậu là?”
“Tổng giám đốc Tôn sắp xếp chúng tôi tới đây. Trước tiên xin thầy nhận những thứ này, bên trong có bữa sáng và một số đồ dùng sinh hoạt. Máy bay của Tổng giám đốc Tôn sẽ hạ cánh lúc ba giờ chiều, sau khi tới nơi ông ấy sẽ lập tức đến gặp thầy.”
Tổng giám đốc Tôn?
Tôi mất vài giây mới kịp phản ứng.
Tôn Hạo Nhiên?
Thằng nhóc đen nhẻm gầy gò năm đó, sau khi thi đỗ đại học đã khóc òa ngay giữa lớp, vừa khóc vừa hét:
“Thầy Chu, con đỗ rồi!”
“Hạo Nhiên bảo các cậu tới?”
Hai thanh niên nhìn nhau, khóe miệng khẽ giật.
Có lẽ cả đời này họ chưa từng nghe ai gọi ông chủ của mình là “Hạo Nhiên nhóc”.
“Vâng. Tổng giám đốc Tôn nói thầy không cần lo bất cứ chuyện gì, ông ấy sẽ xử lý.”
Tôi còn chưa kịp nói thêm thì ngoài hành lang đã vang lên tiếng bước chân.
Tiếng bước rất nặng, thình thịch như tiếng trống.
Một người đàn ông cao một mét tám lăm chạy ba bước thành hai bước lên cầu thang. Đầu trọc bóng loáng, khuôn mặt dữ dằn, mặc chiếc áo polo căng chật, phần tay áo gần như sắp bị cơ bắp trên cánh tay làm rách.
“Thầy!!!”
Lý Thiết Trụ.
Tôi lập tức nhận ra nó.
Dù nó đã từ hai mươi lăm ký tăng lên một trăm ký, dù đầu đã hói đến mức phản sáng, nhưng đôi mắt ấy chẳng hề thay đổi — vẫn sáng rực như năm xưa, khi nó nằm bò bên bậu cửa sổ lén nhìn tôi chấm bài.
“Thiết Trụ—”
“Hu hu!”
Nó hét lên một tiếng rồi lao tới, định quỳ xuống trước mặt tôi.
Tôi hoảng hốt túm lấy cánh tay nó.
“Cậu làm gì vậy! Đứng lên, đứng lên!”
“Thầy!”
Mũi nó đỏ bừng.
“Con có lỗi với thầy! Bao nhiêu năm rồi con chẳng tới thăm thầy—”
“Được rồi, được rồi. Đàn ông đàn ang mà—”
“Con chịu không nổi! Con thật sự chịu không nổi đâu thầy!”
Nó ngồi xổm xuống đất, dùng tay che mặt, giọng nói nghèn nghẹn.
“Tối qua xem video ấy… con… con đang ở văn phòng mà rối hết cả lên… Con ngồi tàu cao tốc suốt đêm để tới đây…”
Tôi cũng ngồi xổm xuống, vỗ nhẹ lên lưng nó.
“Được rồi, đừng khóc nữa. Đứng lên trước, vào nhà rồi nói.”
Đến khi nó đứng dậy, tôi mới nhìn thấy phía sau nó còn có ba người.
Cả ba đều mặc áo khoác đen, đứng thẳng tắp như quân nhân.
“Đây là…”
“Anh em của con.”
Lý Thiết Trụ lau mặt.
“Công ty bảo vệ. Thầy đừng để ý, con bảo họ xuống dưới lầu canh trước.”
“Canh gì?”
“Canh thầy chứ gì.”
Nó nói bằng giọng đương nhiên.
“Nhỡ lại có người bắt nạt thầy thì sao?”
Tôi: “…”
Tôi mời Lý Thiết Trụ vào phòng.
Căn phòng đơn không rộng, chỉ hơn mười mét vuông, có một chiếc giường, một cái bàn và một cái tủ.
Nó đứng giữa phòng, nhìn quanh một vòng.
Hai mắt lại đỏ lên.
“Thầy, thầy sống ở đây sao?”
“Cũng khá tốt mà, sạch sẽ, lại gần chợ—”
“Chỗ này mà cũng ở được sao?! Điều kiện gì thế này? Đến cửa sổ cũng không có—”
“Có cửa sổ.”
Tôi chỉ vào cái lỗ thông gió to bằng bàn tay ở góc tường.
Nó thở mạnh ra một hơi, ngồi xuống chiếc ghế nhựa duy nhất. Cái ghế lập tức phát ra tiếng cót két đầy nguy hiểm.
“Thầy.”
Nó nhìn tôi, hạ thấp giọng.
“Thầy nói thật với con đi. Bây giờ mỗi tháng thầy kiếm được bao nhiêu?”
“Lương hưu ba nghìn hai.”
“Còn gì nữa?”
“Bán nước mỗi tháng thêm được hai ba trăm.”
“Tổng cộng ba nghìn năm?”
“Gần như vậy.”
“Tiền thuê nhà?”
“Một nghìn hai.”
“Ăn uống?”
“Tự nấu, mỗi ngày khoảng mười lăm đến hai mươi.”
Nó nhắm mắt lại, gân xanh trên thái dương giật liên tục.
“Thầy.”
“Ừ?”
“Con mẹ nó…”
Nó siết chặt nắm tay, khớp ngón tay trắng bệch.
“Hiện tại con đứng tên bảy công ty. Công ty bảo vệ chuỗi toàn quốc. Doanh thu mỗi năm bốn trăm triệu.”
Tôi: “…”
“Năm đó… chẳng phải cậu chỉ thi đỗ cao đẳng thôi sao?”
“Đúng. Tốt nghiệp cao đẳng xong thì đi lính, xuất ngũ rồi tự mình làm ăn.”
Nó đứng lên, đi tới đi lui trong căn phòng mười mét vuông, gần như muốn giẫm thủng nền nhà.
“Thầy, những người thầy từng dạy… Trần Tiểu Muội bây giờ là bác sĩ trưởng khoa của bệnh viện hạng 3A. Vương Đại Hà là ông chủ công ty xây dựng, dưới tay có hơn ba nghìn công nhân. Còn Tôn Hạo Nhiên thì khỏi phải nói, công ty niêm yết…”
Nó bất chợt dừng lại.
Quay đầu nhìn tôi.
“Thầy có biết không? Tất cả chúng con, những người có thể bước ra khỏi ngọn núi ấy, đều là nhờ thầy từng bước từng bước đưa ra.”
Tôi xua tay.
“Là bản thân các cậu cố gắng.”
“Không phải.”
Nó lắc đầu, giọng khàn khàn.
“Nếu không có thầy, ngay cả tiểu học con cũng chẳng học xong. Năm ấy bố con muốn kéo con đi làm ở lò gạch. Chính thầy đạp xe đuổi theo hơn mười dặm, kéo con xuống khỏi máy kéo.”
Tôi im lặng một lúc.
Thực ra chuyện đó tôi đã chẳng còn nhớ rõ.
Những năm ấy, chuyện tương tự xảy ra quá nhiều.
Nhà này muốn cho con nghỉ học để chăn bò, nhà kia lại nghĩ con gái học hành cũng vô ích.
Lần nào tôi cũng mang giáo án tới tận nhà để khuyên.
Khuyên không được thì cứ lì ở đó, nhất quyết không đi, cho tới khi người ta chịu gật đầu mới thôi.
Có lần tôi còn bị bố của một học sinh cầm cuốc đuổi đánh gần nửa làng.
“Thiết Trụ.”
Tôi vỗ nhẹ lên vai nó.
“Chuyện đều qua cả rồi. Bây giờ các cậu sống tốt, tôi đã vui rồi. Đừng gây chuyện nữa, về lo việc của mình đi—”
“Không được.”
Nó nói chắc nịch.
“Chuyện này nhất định phải có lời giải thích.”
Tôi còn chưa kịp lên tiếng thì điện thoại lại reo.
Tôi nhìn màn hình—
Trương Tiểu Yến.
Tôi nghe máy.
“Thầy.”
Giọng cô ấy bình tĩnh đến mức khiến người ta sợ.
“Con báo với thầy một chuyện.”
“Chuyện gì? Cô—”
“Đội quản lý đô thị phạt tiền thầy hôm qua, con đã điều tra rõ rồi.”
Tôi sững người.
“Cô điều tra chuyện đó làm gì—”
“Người dẫn đội tên Lưu Cường, 27 tuổi, năm ngoái vừa được chính thức biên chế. Đội của cậu ta năm nay chịu áp lực rất lớn về chỉ tiêu thu ngân sách, cấp trên đang thúc đẩy cải cách đánh giá hiệu suất—”
“Tiểu Yến.”
Tôi ngắt lời cô ấy.
“Cô làm việc ở đâu?”
Đầu dây bên kia im bặt.
“Thầy, con làm ở cơ quan cấp bộ.”
“…Bộ nào?”
“Thầy đừng hỏi nữa. Tóm lại chuyện này con đang theo dõi, sẽ không để ai bắt nạt thầy. Nhưng con sẽ không làm bậy, thầy cứ yên tâm.”
Cô ấy dừng lại một chút.
“Chuyện nào hợp quy định, con sẽ xử lý theo cách hợp quy định. Còn phần nào không hợp quy định… tự nhiên sẽ có người truy cứu trách nhiệm.”
Tút tút tút.
Lại cúp máy.
Tôi đặt điện thoại xuống, nhìn sang Lý Thiết Trụ.
Lý Thiết Trụ cũng nhìn tôi.
“Thầy.”
Nó nhếch miệng cười, chỉ tay lên trần nhà.
“Giờ thầy biết rồi đấy. Đám học trò năm xưa của thầy… chẳng có đứa nào đơn giản đâu.”
Chương 4
Mười hai giờ trưa.
Trước căn phòng thuê mười mét vuông của tôi có ba chiếc xe thương vụ màu đen đỗ lại.
Bà chủ nhà dưới lầu thò đầu ra nhìn tới bảy tám lần, vẻ mặt từ tò mò dần chuyển thành kinh hãi.
Có lẽ bà ấy còn tưởng tôi phạm tội, sắp bị người ta bắt đi.
Tôi ngồi trong phòng, trước mặt chất đầy thức ăn được giao tới tận nơi.
Không phải đồ ăn bình thường — nào là canh nấm tùng nhung, thịt heo đen, salad rau hữu cơ, trên hộp còn in logo tiếng Anh mà tôi chẳng hiểu nổi.
Tất cả đều do người của Tôn Hạo Nhiên mang tới.
Tôi chỉ muốn ăn một bát mì.
Nhưng Lý Thiết Trụ trợn mắt nhìn tôi, cuối cùng tôi đành phải cầm đũa lên.
Đang ăn, điện thoại vang lên.
Một số lạ.
Tôi nhấn nghe.
“Xin hỏi có phải thầy Chu Đức Thuận không ạ?”
Giọng đối phương rất khách sáo, nhưng rõ ràng có chút căng thẳng.
“Là tôi.”
“Chào thầy Chu, tôi là Triệu Kiến Quốc, đội trưởng Đội Chấp pháp Quản lý Đô thị khu Thúy Bình. Liên quan tới việc chấp pháp ngày hôm qua, sau khi tiến hành kiểm tra nội bộ, chúng tôi nhận thấy quá trình thực hiện có một số điểm chưa phù hợp—”
Lý Thiết Trụ giật điện thoại khỏi tay tôi.
“A lô? Ông Triệu gì đó phải không?”
“Xin hỏi anh là—”
“Không cần biết tôi là ai. Ông chỉ cần trả lời hai nghìn tệ kia lúc nào trả?”
“Chuyện này… chúng tôi đang tiến hành thủ tục—”
“Tôi không nghe thủ tục. Trong hôm nay, mang tiền mặt tới tận nhà, đồng thời xin lỗi. Nghe rõ chưa?”
“Thưa anh, mong anh thông cảm—”
“Đừng gọi tôi là thưa anh.”
Giọng Lý Thiết Trụ trầm hẳn xuống, khí thế từng khiến không biết bao nhiêu người trên thương trường phải dè chừng hoàn toàn bộc lộ.
“Tôi nói lại một lần nữa, trong hôm nay. Nếu không, ngày mai tôi sẽ thay ông gõ cửa phòng cục trưởng của các ông.”
Nó đưa điện thoại lại cho tôi, khóe miệng trễ xuống.
“Chỉ vậy thôi à? Một cuộc điện thoại mà muốn cho xong chuyện?”
Tôi thở dài.
“Thiết Trụ, cậu làm vậy không tốt—”
“Thầy.”
Nó ngồi xổm trước mặt tôi, ngẩng đầu lên nhìn.
“Chuyện này không phải chuyện tiền bạc. Những điều thầy từng dạy chúng con, thầy còn nhớ không?”
Tôi ngẩn ra.
“Điều gì?”
“Xương sống.”
Giọng nó bỗng hạ xuống rất nhẹ.
“Thầy từng nói, nghèo không sao, nhưng xương sống tuyệt đối không được cong. Nếu có người muốn bẻ cong xương sống của chúng con, chúng con phải đứng thẳng mà nhìn người đó.”
Tôi sững lại.
Lời này… thật sự là tôi nói sao?
Chuyện đã hơn ba mươi năm, đến chính tôi cũng không còn nhớ.
“Thầy, từng cái xương sống của chúng con đều là thầy chống cho thẳng.”
Nó đứng dậy.
“Bây giờ tới lượt chúng con.”
Tôi hé miệng, cuối cùng chẳng nói được gì.
Điện thoại lại vang lên.
Lần này là cuộc gọi video WeChat.
Tên ghi chú: Vương Đại Hà.
Tôi nhấn nhận.
Trên màn hình xuất hiện một gương mặt đen sạm, vẫn nở nụ cười hề hề giống hệt năm xưa.
Nhưng hoàn cảnh phía sau nó đã khác hẳn — phía sau là một dãy cần cẩu, tiếng động ồn ào của công trường không ngừng truyền tới.
“Thầy!”
Nó hét lớn.
“Con đang ở công trường thành phố bên cạnh! Con bảo tài xế chở qua đây, hai tiếng nữa là tới!”
“Đại Hà—”
“Thầy cứ chờ con! Tối nay con đưa thầy đi ăn đại tiệc cá!”
“Tôi không thích ăn cá—”
“Vậy ăn đồ nướng! Hồi trước thầy thích cà tím nướng nhất! Thầy còn nhớ lần con lấy trộm cà tím nhà bác Trương nướng cho thầy không—”
“Là trộm à?!”
Giọng tôi lập tức cao lên.
“Năm đó cậu nói bác Trương cho cậu mà!”
Vương Đại Hà ở đầu kia gãi đầu cười hề hề.
“Bây giờ con thú tội còn kịp không?”
“Cậu—”
“Được rồi, được rồi, con sai! Tối nay con mời thầy ăn cho đã! Con đi đây!”
Cuộc gọi kết thúc.
Tôi cầm điện thoại, vừa tức vừa buồn cười.
Đám nhóc này, đứa nào cũng vẫn giống hệt ngày trước, chẳng ai chịu để người khác quản.
Hai giờ chiều, lại có một nhóm người tới.
Trần Tiểu Muội — bây giờ có lẽ phải gọi là bác sĩ Trần — mặc nguyên bộ blouse trắng, tay xách theo túi y tế.
“Thầy, để con đo huyết áp cho thầy trước.”
“Huyết áp của tôi không có vấn đề—”
“Thầy bảo đưa tay thì đưa tay.”
Cô ấy nghiêm mặt, giọng điệu giống hệt lúc đang huấn luyện bệnh nhân.
Tôi ngoan ngoãn đưa tay ra.
Đo xong, cô ấy cau mày.
“Huyết áp tâm thu 145, hơi cao. Thầy bắt đầu uống thuốc hạ huyết áp từ lúc nào?”
“Sau lần khám sức khỏe năm ngoái.”
“Thuốc gì? Mỗi ngày uống vào lúc nào?”
Tôi lần lượt trả lời.
Cô ấy lấy điện thoại ra ghi một đống thứ, sau đó mở hộp thuốc trên đầu giường, vừa xem vừa lẩm bẩm:
“Thuốc này không phù hợp lắm, đổi loại khác…”
Tôi nhìn cô ấy bận rộn, bất giác nhớ tới dáng vẻ lúc cô ấy mười hai tuổi.
Gầy nhẳng như cây sào, hai má đỏ ửng vì khí hậu cao nguyên, ngày nào cũng đi mười dặm đường núi tới trường, mùa đông giày bị thủng cũng chẳng bao giờ kêu ca.
Có một lần tôi phát hiện ngón chân cô bé bị rét đến lở loét, sưng phồng như bánh bao.
Ngày hôm sau tôi đạp xe lên thị trấn mua cho cô bé một đôi giày bông.
Cô bé ôm đôi giày ấy khóc suốt cả tiết học.
Mà bây giờ, đôi tay ấy đã có thể cầm dao phẫu thuật để cứu người.
“Thầy.”
Cô ấy ngẩng đầu, hai mắt đỏ hoe nhưng cố gắng không khóc.
“Từ nay sức khỏe của thầy để con quản. Không được từ chối.”
“…Được.”
Lần này tôi không từ chối nữa.
Ba giờ rưỡi chiều.
Người cuối cùng tới.
Tôn Hạo Nhiên.
Tôi gần như không nhận ra cậu ta.
Thằng nhóc đen gầy trong ký ức giờ đây mặc một chiếc áo khoác dài màu xám đậm, mái tóc được chải gọn gàng, khí chất toàn thân… phải nói thế nào nhỉ… giống kiểu ông chủ lớn thường xuất hiện trên truyền hình.
Nhưng vừa bước qua cửa, ngay khi nhìn thấy tôi—
Lớp vỏ ấy lập tức tan biến.
“Thầy Chu.”
Cậu ta đứng ở cửa, yết hầu chuyển động hai lần, nhưng không bước tiếp.
Tôi vẫy tay.
“Vào ngồi đi, đứng đó làm gì.”
Cậu ta bước tới, dừng lại trước mặt tôi.
Người cao hơn mét tám, vậy mà cúi đầu giống hệt một đứa trẻ vừa làm sai chuyện.
“Thầy, con xin lỗi.”
“Cậu xin lỗi chuyện gì?”
“Đáng lẽ con phải tìm thầy sớm hơn. Con biết thầy chuyển tới thành phố này đã ba năm… người của con đã điều tra được… nhưng con vẫn không liên lạc.”
Cậu ta dừng một chút.
“Con sợ thầy chê con thay đổi.”
Căn phòng lập tức chìm vào yên lặng.
Lý Thiết Trụ, Trần Tiểu Muội, Vương Đại Hà vừa tới ngoài cửa — tất cả đều nhìn về phía cậu ta.
Tôi đứng dậy.
Đi tới trước mặt cậu ta, giơ tay vỗ một cái lên sau đầu.
Không mạnh, nhưng tiếng vang khá giòn.
“Tôn Hạo Nhiên.”
“Có.”
“Năm đó lúc tôi dạy các cậu học, tôi có cầu mong điều gì không?”
Cậu ta lắc đầu.
“Vậy bây giờ cậu tới thăm tôi thì cần lý do gì?”
Cậu ta mím môi thật chặt.
“Cậu có thay đổi hay không thì liên quan gì tới tôi? Cậu kiếm được một trăm triệu hay nợ ngập đầu, đứng trước mặt tôi thì cậu vẫn là thằng Hạo Nhiên nhóc năm nào đeo cặp chạy tới hỏi bài.”
Hai vai cậu ta bắt đầu run lên.
Sau đó, vị tổng giám đốc của một công ty niêm yết, sở hữu tài sản hàng chục tỷ, đứng ngay trong căn phòng thuê mười mét vuông của tôi, ôm mặt khóc như một đứa trẻ.
Lý Thiết Trụ đứng bên cạnh trợn trắng mắt.
“Có cần phải thế không? Tôi còn chẳng khóc thảm như cậu.”
Trần Tiểu Muội đưa khăn giấy cho cậu ta, nhưng bản thân cũng đang lau nước mắt.
Vương Đại Hà dựa vào khung cửa, quay đầu giả vờ nhìn cảnh vật — cái hành lang đó thì có gì mà nhìn?
Tôi vỗ nhẹ lên lưng Tôn Hạo Nhiên, cảm giác thứ gì đó đã mắc nghẹn trong lòng mình rất lâu cuối cùng cũng dần được nới lỏng.
Đám trẻ này.
Cuối cùng cũng trở về cả rồi.
Chương 5
Năm giờ chiều, căn phòng thuê đã chật kín bảy tám người.
Sau đó lại lần lượt có thêm vài người tới — người đi máy bay, người tự lái xe, còn có một người tên Triệu Minh Lượng, nghe nói đã chạy xe máy suốt đêm từ Tân Cương trở về.
Căn phòng hoàn toàn không thể chứa thêm nữa.
Lý Thiết Trụ vỗ đùi.
“Đi! Ra ngoài ăn! Tôi mời!”
“Cậu mời?”
Vương Đại Hà liếc nó một cái.
“Lần họp lớp trước cậu cũng nói mời, cuối cùng lại bảo đi vệ sinh rồi chuồn mất.”
“Chuyện từ mười năm trước mà cậu vẫn còn nhớ?!”
“Ba trăm bảy mươi hai tệ, chia đều thì tôi phải trả bốn mươi sáu. Tôi nhớ suốt mười năm rồi.”
“Tôi trả cậu được chưa?! Hôm nay tôi mời tất cả!”
“Để tôi mời.”
Tôn Hạo Nhiên lau nước mắt, trở lại dáng vẻ bình tĩnh thường ngày.
“Tôi sắp xếp. Thầy muốn ăn gì?”
Tôi suy nghĩ một lát.
“Đồ nướng đi.”
Thế là—
Một đám người có tổng tài sản cộng lại ít nhất cũng vài chục tỷ cứ vậy ngồi xuống một quán nướng ven đường.
Mười hai chiếc ghế nhựa, bốn chiếc bàn gấp được ghép sát vào nhau.
Bên cạnh quán là mấy chiếc xe thương vụ màu đen. Vài vệ sĩ mặc vest đứng bên ngoài, vẻ mặt gần như sụp đổ.
Bà chủ quán sợ đến mức tay run lên, có lẽ còn tưởng một băng nhóm nào đó kéo nhau tới đây tổ chức liên hoan.
“Bà chủ! Trước hết cho một trăm xiên thịt cừu! Năm mươi xiên cật! Mười quả cà tím nướng! Bia cứ mang hết lên!”
Lý Thiết Trụ lớn tiếng gọi.
“Cậu nói nhỏ một chút…”
Tôn Hạo Nhiên đưa tay xoa thái dương.
“Ở trước mặt thầy còn làm bộ làm tịch gì nữa?”
Lý Thiết Trụ xoa xoa hai tay, đặt xiên cà tím nướng đầu tiên xuống trước mặt tôi.
“Thầy, thầy thử đi!”
Tôi cắn một miếng.
Vẫn là hương vị đó.
Khói nướng hòa cùng thì là, mùi tỏi thơm nồng lập tức xộc vào mũi.
Tôi vừa ăn cà tím vừa nhìn những người ngồi xung quanh.
Bọn chúng vẫn châm chọc nhau như ngày trước, chẳng khác gì ba mươi năm về trước.
“Tôn Hạo Nhiên, giờ cậu oai phong lắm rồi nhỉ? Năm đó đến một cái đùi gà cậu còn chẳng mua nổi—”
“Lý Thiết Trụ, cậu ngậm miệng đi. Năm đó cậu còn lấy bài tập của tôi chép—”
“Cái đó không gọi là chép! Đó gọi là tham khảo!”
“Đến cả tên tôi cậu cũng quên sửa mà còn nói là tham khảo?”
“…Chẳng qua chỉ là một lần sơ suất.”
Tôi nghe chúng cãi cọ, khóe miệng cứ thế cong lên.
Ăn được khoảng một nửa, Tôn Hạo Nhiên đặt đũa xuống, lau tay.
“Thầy, nói chuyện nghiêm túc một chút.”
Cả bàn lập tức yên tĩnh.
Mọi ánh mắt đều đổ dồn về phía cậu ta.
“Chuyện video.”
Cậu ta lấy điện thoại ra, mở một trang rồi đưa tới trước mặt tôi.
Tôi đeo kính lão lên nhìn.
Lượt phát video: 380 triệu.
Hơn một trăm nghìn bình luận.
Hơn sáu triệu lượt thích.
Tôi: “…”
“Hiện tại cả mạng đều đang bàn tán chuyện này.”
Giọng Tôn Hạo Nhiên vẫn rất bình tĩnh, nhưng trong đáy mắt lại lộ ra một tia sắc bén.
“Dư luận hiện chia thành hai phe. Một bên mắng quản lý đô thị bắt nạt người già, bên còn lại cho rằng chấp pháp theo đúng quy định thì chẳng có gì sai. Nhưng tất cả mọi người đều đang hỏi cùng một câu.”
Cậu ta chỉ vào một bình luận được ghim trên đầu.
“Rốt cuộc ông cụ này là ai?”
Phần trả lời bên dưới đã hoàn toàn bùng nổ.
Có người còn tìm được ảnh tôi thời trẻ — bức ảnh chụp chung trước một trường tiểu học vùng núi. Khi ấy tôi đứng giữa một đám trẻ, người gầy như cây sào, cười đến mức lộ cả hàm răng trắng.
Không biết là ai tìm ra.
“Hiện giờ vẫn chưa có cơ quan truyền thông nào xác nhận thân phận của thầy.”
Tôn Hạo Nhiên nói.
“Nhưng với tốc độ lan truyền như thế này, muộn nhất ngày mai mọi người sẽ biết thầy là ai, biết thầy chính là giáo viên tình nguyện đã ở vùng núi Quý Châu suốt hai mươi sáu năm.”
Cậu ta ngừng lại một chút.
“Đến lúc đó, tính chất của chuyện này sẽ thay đổi.”
Lý Thiết Trụ vừa nhai thịt cừu vừa hỏi chen vào:
“Ý là sao?”
Trương Tiểu Yến đặt ly bia xuống, tiếp lời.
Chiều nay cô ấy mới tới, mặc một bộ vest đen, khí thế mạnh đến mức ngay cả ông chủ quán nướng cũng không dám liếc sang bàn chúng tôi.
“Ý là…”
Cô ấy nói rất chậm, nhưng từng chữ đều nặng nề.
“Một khi công chúng biết ông cụ bị phạt hai nghìn tệ này là một giáo viên tình nguyện đã dành nửa đời cho giáo dục miền núi, lương hưu chỉ có ba nghìn tệ, sống một mình trong căn phòng mười mét vuông ở khu dân cư cũ…”
Cô ấy dừng lại.
“Thì chuyện này sẽ không còn đơn thuần là tranh cãi về việc chấp pháp nữa. Nó sẽ biến thành một tấm gương, soi ra rất nhiều thứ mà rất nhiều người không muốn nhìn thấy.”
Cả bàn yên lặng vài giây.
Vương Đại Hà là người lên tiếng trước.
“Vậy cứ để bọn họ soi. Có gì mà phải sợ?”
“Không phải sợ.”
Tôn Hạo Nhiên lắc đầu.
“Mà là phải nghĩ thật rõ chúng ta muốn đạt được kết quả gì.”
Cậu ta nhìn về phía tôi.
“Thầy, thầy nghĩ thế nào?”
Tôi đặt xiên cà tím nướng xuống, lau chút dầu dính ở khóe miệng.
Những đứa trẻ này bây giờ đứa nào cũng từng trải, làm việc nói chuyện đều kín kẽ.
Nhưng khi đứng trước mặt tôi, chúng vẫn chờ tôi đưa ra quyết định.
Giống hệt những năm còn học trong lớp.
“Tôi không muốn chuyện này bị làm lớn.”
Lý Thiết Trụ lập tức sốt ruột:
“Thầy—”
“Nghe tôi nói hết.”
Nó lập tức ngậm miệng.
“Mấy cậu trai trẻ đó chỉ làm theo quy định, không sai. Quả thật tôi không có giấy phép, phạt tôi cũng là hợp lý. Hai nghìn tệ—”
“Hai nghìn đó là số tiền thầy tiết kiệm suốt nửa năm!”
Trần Tiểu Muội hạ thấp giọng, nhưng răng nghiến ken két.
“Dù vậy thì đó vẫn là khoản tiền tôi nên nộp.”
Tôi nhìn chúng.
“Tôi không muốn vì hiện giờ các cậu đã thành đạt mà biến chuyện này thành một màn dùng thế lực để ép người khác. Đó không phải điều tôi từng dạy các cậu.”
Cả bàn lại rơi vào im lặng.
Bọt bia trong ly chậm rãi tan đi.
Than trong bếp nướng thỉnh thoảng phát ra tiếng lép bép.
Tôn Hạo Nhiên là người đầu tiên gật đầu.
“Con hiểu rồi. Vậy chúng ta đổi sang cách khác.”
Cậu ta lấy điện thoại ra, gọi một số.
“Lão Chu, là tôi, Hạo Nhiên. Phương án quỹ kia triển khai sớm đi. Tên là ‘Tiếp Lửa’. Đúng, đứng tên danh nghĩa cá nhân của thầy Chu. Vốn đầu tư đợt đầu…”
Cậu ta nhìn những người xung quanh.
Lý Thiết Trụ giơ năm ngón tay.
Vương Đại Hà giơ ba ngón.
Trần Tiểu Muội giơ một ngón.
Trương Tiểu Yến không giơ tay, nhưng môi khẽ động, như đang nói ra một con số.
Tôn Hạo Nhiên gật đầu, tiếp tục nói vào điện thoại:
“Đợt đầu hai trăm triệu. Chỉ dùng cho cơ sở hạ tầng giáo dục miền núi và trợ cấp giáo viên. Về sau mỗi năm tiếp tục bổ sung.”
Đôi đũa trong tay tôi rơi xuống.
“Các… các cậu…”
“Thầy.”
Tôn Hạo Nhiên cúp điện thoại, nhìn tôi.
“Thầy không cho chúng con giúp thầy trút giận. Vậy thì chúng con sẽ biến chuyện này thành một việc tốt.”
Lý Thiết Trụ cười hề hề, lập tức chen vào.
“Thầy, hai trăm triệu có đủ không? Nếu không đủ con thêm—”
“Cậu im đi. Năm mươi triệu của cậu đã khiến cậu đau lòng rồi đúng không? Tối qua còn phải gọi điện dỗ vợ bốn mươi phút mới xong.”
Vương Đại Hà vạch trần.
“Cậu… sao cậu biết?!”
“Cậu bật loa ngoài, đám vệ sĩ đều nghe hết. ‘Vợ ơi anh sai rồi, vợ ơi đừng giận, vợ ơi anh mua túi cho em’—”
“Vương Đại Hà, hôm nay cậu chết chắc.”
Cả bàn lại ồn ào.
Tôi cúi đầu nhìn xiên cà tím nướng vẫn còn ăn dở trước mặt.
Mắt tôi hơi nhòe.
Không phải vì buồn.
Mà là cảm giác… phải nói thế nào nhỉ…
Giống như bạn vùi một hạt giống xuống đất rồi quên mất nó.
Ba mươi năm sau, vào một ngày nào đó, bạn bất chợt phát hiện hạt giống ấy đã lớn thành cả một khu rừng.
Chương 6
Ngày thứ ba.
Mọi chuyện đã phát triển hoàn toàn vượt quá tưởng tượng của tôi.
Chín giờ sáng, tôi còn đang đánh răng thì điện thoại đổ chuông.
Một số điện thoại lạ.
“Xin chào, có phải thầy Chu không? Tôi bên Ban Tuyên truyền khu Thúy Bình—”
Tôi còn chưa kịp trả lời thì điện thoại đã bị Lý Thiết Trụ giật lấy.
Bây giờ nó đã sống ngay dưới lầu nhà tôi — trực tiếp thuê nguyên tầng một từ chủ nhà, nói là để “ở gần bảo vệ”.
Nó nói vài câu với người ở đầu dây bên kia, sau đó cúp máy rồi nói với tôi:
“Ban Tuyên truyền muốn tới phỏng vấn thầy, con từ chối rồi.”
“Tại sao lại từ chối?”
“Tôn Hạo Nhiên đã nói rồi, tất cả chuyện đối ngoại đều thống nhất thông qua kênh chính thức của quỹ. Thầy không cần lo.”
Tôi:
“Đến chính bản thân tôi còn chẳng biết từ lúc nào mình đã có một cái quỹ…”
“Hôm qua vừa đăng ký. Hiệu suất nhanh không?”
“…”
Đến chiều, Trương Tiểu Yến gọi điện.
“Thầy, con muốn nói với thầy một chuyện.”
“Ừ.”
“Đội quản lý đô thị phạt tiền thầy hôm qua, hôm nay đã tổ chức họp nội bộ. Kết luận là quy trình chấp pháp phù hợp quy định, nhưng cách thức thực hiện chưa thích hợp. Hai nghìn tệ sẽ được hoàn trả theo đường cũ, đội trưởng sẽ đích thân mang tới nhà thầy.”
“Chuyện này…”
“Không phải con gây sức ép.”
Giọng cô ấy vẫn bình thản.
“Là quyết định của chính họ. Video có ảnh hưởng quá lớn, cấp trên của họ không chịu nổi áp lực từ dư luận nên chủ động xử lý.”
Tôi thở phào.
“Vậy thì tốt. Như thế là tốt nhất.”
“Nhưng…”
Giọng cô ấy thay đổi.
“Còn một chuyện khác. Người quay video đó chúng con đã tìm được. Là một blogger du lịch tên ‘Tiểu Trương Khu Du Lịch’, hôm đó tình cờ đang quay tư liệu. Hiện tại nhờ video này mà cậu ta tăng tám trăm nghìn người theo dõi, nhận sáu bảy quảng cáo—”
“Cậu ta quay thì cứ quay, cũng đâu có ác ý.”
“Vấn đề là tiêu đề video cậu ta đặt: ‘Quản lý đô thị vô lương tâm bắt nạt ông lão ngoài sáu mươi’.”
Tôi nhíu mày.
“Viết như vậy không ổn. Người ta cũng chỉ chấp pháp bình thường…”
“Đúng. Vì vậy con đã cho người liên hệ với cậu ta, yêu cầu sửa tiêu đề, khôi phục sự thật.”
“Cậu ta sửa chưa?”
“Rồi. Thành ‘Giáo viên tình nguyện ngoài sáu mươi bán nước ở khu du lịch bị phạt hai nghìn’.”
Cô ấy dừng lại.
“Sau đó video lại lên tìm kiếm nóng một lần nữa. Bởi vì bốn chữ ‘giáo viên tình nguyện’.”
Tôi: “…”
“Thầy, hiện giờ cả mạng đều biết thân phận của thầy rồi.”
Tôi im lặng rất lâu.
Sau đó mới nói:
“Tiểu Yến, tôi không muốn trở thành người nổi tiếng trên mạng.”
“Con biết.”
Giọng cô ấy dịu xuống.
“Thầy không cần làm gì cả. Xuất hiện, phỏng vấn, phát trực tiếp — tất cả đều không cần. Chúng con sẽ lo liệu.”
“Vậy cuối cùng các cô cậu định xử lý chuyện này thế nào?”
“Để mọi người biết đất nước này từng có một nhóm giáo viên tình nguyện như thế, đã trao cho những đứa trẻ sâu trong núi một con đường sống. Sau đó để nhiều tiền bạc và tài nguyên hơn chảy tới thế hệ tiếp theo vẫn đang sống trong núi.”
Cô ấy ngừng một giây.
“Thầy, chuyện năm đó một mình thầy làm… bây giờ chúng con có thể biến nó thành việc một nghìn người cùng làm.”
Tôi siết chặt điện thoại, cổ họng nghẹn lại.
Không thể nói được gì.
Ngoài cửa sổ vang lên tiếng Lý Thiết Trụ chửi om sòm — hình như lúc đỗ xe nó va quệt vào chiếc xe ba bánh của bà chủ nhà, hiện đang bồi thường.
Tôi hít mũi.
“Được. Các cô cậu cứ tự xem mà làm.”
Chương 7
Bảy giờ tối.
Đội trưởng đội quản lý đô thị Triệu Kiến Quốc đích thân tới nhà.
Ông ấy dẫn theo hai người, trong đó có một người — chính là chàng trai dẫn đội phạt tiền tôi ngày hôm đó.
Lưu Cường.
Lúc tôi mở cửa, cậu ta đứng phía sau đội trưởng Triệu, đầu cúi thấp, khuôn mặt đỏ bừng.
Triệu Kiến Quốc hơn bốn mươi tuổi, người hơi phát tướng, thái độ vô cùng chân thành.
“Thầy Chu, thật sự xin lỗi. Đây là hai nghìn tệ hoàn trả cho thầy…”
Ông ấy đưa tới một phong bì.
“Ngoài ra, đây là thư xin lỗi chính thức của đội chúng tôi.”
Tôi không nhận phong bì.
“Đội trưởng Triệu.”
“Thầy cứ nói.”
“Tôi không lấy tiền.”
Ông ấy sững người.
Lý Thiết Trụ ló đầu ra từ sau lưng tôi, hai mắt trợn tròn.
“Thầy??”
Tôi đưa tay ấn đầu nó trở vào.
“Các anh làm theo quy định. Quả thật tôi không có giấy phép. Tiền phạt hợp lệ, tại sao phải trả lại?”
Vẻ mặt Triệu Kiến Quốc rất phức tạp, vừa có vẻ nhẹ nhõm, lại vừa như càng thêm áy náy.
“Thầy Chu, nhưng chuyện này quả thật… cách thức của chúng tôi…”
“Không có cách thức gì cả.”
Tôi khoát tay.
“Chỉ là chuyện nhỏ thôi. Sau này gặp những ông bà lớn tuổi giống tôi, các anh nói chuyện nhẹ nhàng hơn một chút là được. Đừng làm người ta sợ.”
Triệu Kiến Quốc gật đầu thật mạnh.
“Nhất định. Nhất định sẽ sửa.”
Ánh mắt tôi vượt qua ông ấy, nhìn người thanh niên phía sau.
Lưu Cường.
Từ đầu đến cuối cậu ta vẫn không ngẩng mặt, ngay cả vành tai cũng đỏ lên.
“Cậu trai trẻ.”
Cậu ta lập tức ngẩng đầu, giống như một học sinh vừa bị gọi tên.
“Có… à không, thầy Chu, thầy cứ nói ạ.”
“Lại đây.”
Cậu ta chậm rãi bước tới trước mặt tôi.
Đến khi đứng gần, tôi mới nhận ra trong mắt cậu ta đầy những tia máu, có lẽ mấy ngày nay ngủ không ngon.
Cũng đúng.
Bất cứ ai đột nhiên bị mấy trăm triệu người trên mạng mắng chửi, trong lòng cũng chẳng thể dễ chịu.
“Cậu năm nay bao nhiêu tuổi?”
“Hai mươi bảy.”
“Đi làm mấy năm rồi?”
“Ba năm.”
“Quê ở đâu?”
“…Phụ Dương, An Huy.”
“Bố mẹ làm gì?”
Cậu ta mím môi.
“Làm ruộng.”
Tôi gật đầu.
“Hôm đó lúc phạt tôi, tay cậu run. Tôi đã nhìn thấy.”
Người cậu ta cứng đờ.
“Lúc nhận tiền, cậu cũng do dự một chút. Tôi cũng nhìn thấy.”
Môi cậu ta khẽ động, nhưng không nói ra được lời nào, đôi mắt đã đỏ lên.
“Cậu trai trẻ, cậu không làm sai gì cả.”
Tôi vỗ nhẹ lên vai cậu ta.
“Quy định cần chấp hành thì cứ chấp hành. Nhưng sau này gặp những chuyện như vậy, sự do dự trong lòng cậu… đừng đánh mất nó.”
Cậu ta ngơ ngác nhìn tôi.
Sau đó đột nhiên cúi người chín mươi độ.
“Thầy Chu… cháu xin lỗi!”
“Được rồi, được rồi.”
Tôi đỡ cậu ta đứng thẳng lên.
“Đừng cúi nữa, đội trưởng Triệu của cậu còn đang chờ.”
Triệu Kiến Quốc dẫn người rời đi.
Cửa vừa khép lại, Lý Thiết Trụ đã khoanh tay dựa vào tường.
“Thầy đúng là rộng lượng. Nếu là con—”
“Nếu là cậu thì cậu làm gì? Đánh người ta một trận?”
“Cũng không đến mức đó. Nhưng ít nhất con phải bắt cậu ta quỳ xuống dập đầu ba cái.”
Tôi trừng mắt nhìn nó.
“Cậu vẫn y như ngày xưa, trong đầu toàn chuyện đánh đánh giết giết.”
“Hì hì.”
Nó gãi đầu, cười.
Chương 8
Một tuần sau.
Quỹ Giáo dục “Tiếp Lửa” chính thức được công bố ra bên ngoài.
Tôi không xuất hiện.
Buổi họp báo do Tôn Hạo Nhiên trực tiếp chủ trì.
Hôm đó tôi ngồi trong căn phòng thuê—
Không đúng, bây giờ nơi đó đã không còn là phòng thuê nữa.
Ba ngày trước, đám trẻ này hợp sức mua cho tôi một căn hộ hai phòng ngủ ở nội thành.
Không rộng, tám mươi mét vuông, nhưng hướng nam, ánh sáng rất tốt, dưới lầu còn có công viên.
Tôi nói thế nào cũng không chịu nhận, cuối cùng vẫn không đấu lại được chúng.
Một câu của Trần Tiểu Muội đã khiến tôi không thể nói thêm:
“Thầy, nếu thầy không chuyển thì ngày nào con tới đo huyết áp cũng bất tiện. Thầy muốn con phải chạy nhiều hơn hay ít hơn?”
Tôi chuyển.
Ngày diễn ra họp báo, tôi ngồi trước tivi nhìn Tôn Hạo Nhiên đứng trên sân khấu.
Bộ vest phẳng phiu, cử chỉ điềm đạm, lời nói rõ ràng.
“Quỹ này bắt nguồn từ một người thầy. Thầy đã dành hai mươi sáu năm để thay đổi vận mệnh của hơn ba trăm đứa trẻ trong một vùng núi. Hôm nay, một phần trong hơn ba trăm đứa trẻ ấy đứng ở đây, muốn tiếp tục mang sự thay đổi đó đến với những người khác…”
Máy quay chuyển qua phía dưới sân khấu.
Lý Thiết Trụ mặc một bộ vest có vẻ hơi chật, khuôn mặt nghiêm túc như đang diễn kịch.
Vương Đại Hà ngồi ở hàng cuối, lén gặm chân gà kho chẳng biết lấy từ đâu.
Trương Tiểu Yến ngồi hàng đầu, nghiêm túc như một pho tượng.
Trần Tiểu Muội đứng ở góc phòng, đang dặn dò gì đó với trợ lý, có lẽ lại đang sắp xếp lịch kiểm tra sức khỏe cho tôi vào tuần sau.
Nhìn hình ảnh trên tivi, khóe miệng tôi không khỏi cong lên.
Đám nhóc này.
Từng đứa từng đứa.
Đột nhiên màn hình tivi chuyển cảnh.
Người dẫn chương trình nói:
“Chúng tôi vừa nhận được tin, chỉ trong vòng một giờ sau khi Quỹ ‘Tiếp Lửa’ được công bố, đã có hơn hai mươi nghìn người thuộc mọi tầng lớp xã hội quyên góp trực tuyến, tổng số tiền vượt mười lăm triệu…”
Tôi tắt tivi.
Không phải tôi không muốn xem.
Chỉ là mắt hơi mờ.
Người già chính là như vậy, động một chút là…
Thôi, không nói nữa.
Tôi đứng dậy, bước ra ban công.
Ban công của căn nhà mới không lớn, nhưng đủ để phơi nắng.
Trong công viên phía dưới, có người già đang tập thái cực quyền, trẻ con chạy đuổi theo những con chim bồ câu.
Tôi nhớ tới ba mươi năm trước.
Con đường đất quanh co trong núi Quý Châu, muốn đến trường phải vượt qua hai ngọn núi.
Ngày đầu tiên tôi tới nhận việc, xe hỏng giữa đường. Mấy đứa trẻ chạy năm dặm tới giúp tôi mang hành lý.
Đứa lớn nhất khi ấy cũng chỉ cao tới vai tôi.
Nó cõng chăn đệm của tôi, suốt dọc đường cứ ríu rít hỏi:
“Thầy ơi, thầy từ thành phố tới phải không? Thành phố có những tòa nhà cao thật cao đúng không?”
Tôi nói có.
Nó nói:
“Vậy sau này con cũng phải lên thành phố. Sống trong một tòa nhà thật cao, thật cao.”
Tôi nói được.
Sau này nó quả thật đã lên thành phố.
Cũng sống trong một tòa nhà rất cao.
Không chỉ sống—
Nó còn mua luôn tòa nhà ấy.
Đứa trẻ đó tên Tôn Hạo Nhiên.
Chương 9
Một tháng sau.
Cuộc sống lại trở về bình yên.
Hay nói chính xác hơn — tốt hơn trước rất nhiều.
Căn nhà mới ở rất dễ chịu. Mỗi sáng ánh nắng xuyên qua cửa sổ, ấm áp vô cùng.
Trần Tiểu Muội đổi thuốc hạ huyết áp cho tôi, mỗi tuần đến kiểm tra một lần.
Cuối tuần nào Lý Thiết Trụ cũng xách túi lớn túi nhỏ tới, khi thì trái cây, khi thì đồ ăn vặt, thực phẩm bổ dưỡng, nhét kín đến mức tủ lạnh nhà tôi chẳng còn chỗ.
Vương Đại Hà có công trình ở địa phương, cách vài hôm lại chạy tới ăn ké — đúng vậy, ăn ké cơm của tôi.
“Thầy, trứng xào cà chua thầy làm ngon hơn bên ngoài gấp một trăm lần.”
“Bớt nịnh đi. Cậu chỉ lười thôi.”
“Hì hì.”
Ngày tháng cứ bình thản trôi qua.
Cho đến sáng hôm ấy.
Tôi xuống công viên đi dạo, điện thoại đột nhiên reo.
Một số lạ.
“A lô?”
“Xin hỏi có phải thầy Chu Đức Thuận không ạ?”
“Là tôi.”
“Chào thầy Chu, chúng tôi là bên Bộ Giáo dục—”
Tôi ngẩn người.
Bộ gì?
“Chúng tôi muốn mời thầy tham gia lễ tuyên dương nhân Ngày Nhà giáo năm nay, với tư cách người nhận Giải Đặc biệt Cống hiến Trọn đời cho Giáo dục Nông thôn.”
Tôi đứng trên con đường lát đá trong công viên, tay cầm điện thoại. Gió thổi qua làm vài sợi tóc bạc ít ỏi trên đầu rối tung.
“Các anh gọi nhầm người rồi phải không?”
“Không nhầm đâu, thầy Chu. Đây là lời mời chính thức sau quá trình đánh giá của nhiều bên. Hai mươi sáu năm thầy tình nguyện dạy học tại vùng núi Quý Châu, cùng với những đóng góp xuất sắc trong nhiều ngành nghề của các học sinh do thầy đào tạo… tất cả đều được mọi người công nhận.”
“Tôi…”
Tôi mở miệng.
Nhưng chẳng nói được gì.
Buổi tối, tôi kể chuyện này cho Lý Thiết Trụ.
Nó đang nằm dài trên sofa phòng khách xem bóng đá.
Nghe xong, nó lập tức bật dậy.
“Thật sao?? Tuyên dương Ngày Nhà giáo??”
“Người ta nói vậy.”
“Vậy nhất định phải đi! Thầy, đây là cấp quốc gia đấy! Loại được lên tivi ấy!”
“Tôi chỉ là một ông già lôi thôi, lên tivi làm gì…”
“Thầy không phải ông già lôi thôi! Thầy là… thầy là…”
Nó nghẹn lời hồi lâu.
“Tóm lại thầy nhất định phải đi!”
Tôi do dự mấy ngày.
Cuối cùng, một cuộc điện thoại của Trương Tiểu Yến đã thuyết phục được tôi.
Cô ấy nói:
“Thầy, thầy đi đi. Không phải vì bản thân thầy. Mà để nhiều người hơn nhìn thấy rằng con đường này từng có người đi, hơn nữa còn đi tới cùng. Có lẽ trong số những người nhìn thấy thầy, sẽ xuất hiện một người tiếp theo giống thầy.”
Tôi đi.
Ngày mười tháng Chín.
Tôi mặc chiếc áo sơ mi mới Trần Tiểu Muội mua, mặc chiếc quần tây do Vương Đại Hà chọn, ngồi trong hội trường lễ tuyên dương.
Nói thật, tôi rất căng thẳng.
Hội trường có mấy trăm người, ánh đèn trên sân khấu sáng đến mức tôi gần như không thể mở mắt.
Khi người dẫn chương trình đọc tên tôi, chân tôi cũng hơi mềm.
Nhưng tôi vẫn đứng lên.
Bước lên sân khấu, nhận chiếc cúp.
Dưới khán đài—
Hàng đầu tiên.
Lý Thiết Trụ, Vương Đại Hà, Tôn Hạo Nhiên, Trương Tiểu Yến, Trần Tiểu Muội, Triệu Minh Lượng…
Còn rất nhiều, rất nhiều gương mặt quen thuộc.
Chúng từ khắp nơi trên cả nước chạy tới.
Ngồi kín hai hàng.
Tôi đứng trên sân khấu nhìn chúng.
Chúng cũng nhìn tôi.
Lý Thiết Trụ vỗ tay rất mạnh, hai bàn tay đỏ cả lên.
Vương Đại Hà chẳng biết từ lúc nào lại đang ăn thứ gì đó — nhìn kỹ mới nhận ra là đậu phộng, nó còn nhét sẵn trong túi mang theo.
Trần Tiểu Muội đang khóc, dùng hết cả một gói khăn giấy.
Tôn Hạo Nhiên không khóc, nhưng đôi mắt sáng đến mức khiến người ta khó lòng bỏ qua.
Trương Tiểu Yến ngồi thẳng lưng, khóe miệng mang theo nụ cười.
Người dẫn chương trình đưa micro tới.
“Thầy Chu, xin thầy nói vài câu.”
Tôi cầm micro, nhìn những gương mặt dưới sân khấu.
Có người đã già đi, có người béo lên, có người tóc đã bạc—
Nhưng trong mắt tôi, chúng vẫn là những đứa trẻ nước mũi chảy ròng ròng của ba mươi năm trước.
“Tôi…”
Tôi hắng giọng.
“Tôi chẳng có gì để nói.”
Bên dưới bật cười.
“Cả đời tôi chỉ làm một việc — dạy học. Dạy có tốt hay không thì tôi cũng chẳng biết, nhưng những đứa trẻ tôi từng dạy…”
Tôi giơ tay chỉ vào hai hàng người phía dưới.
“Bây giờ chúng sống khá tốt.”
Tôi dừng lại một chút.
“Vậy thì tôi… cũng không sống uổng một đời.”
Tiếng vỗ tay bên dưới vang lên như sấm.
Tôi thấy Lý Thiết Trụ đứng dậy, huýt sáo thật to — giống hệt kiểu huýt sáo trong lớp năm xưa, lần nào cũng bị tôi ném phấn trúng sau đầu.
Tôi trừng mắt nhìn nó.
Nó cười hì hì rồi ngồi xuống.
Chương 10
Sau khi lễ tuyên dương kết thúc, một nhóm người lại tụ tập với nhau.
Lần này không đến quán nướng nữa.
Tôn Hạo Nhiên đặt một phòng riêng trong nhà hàng, nói nhất định phải đàng hoàng mời thầy ăn một bữa ngon.
“Lần trước ở quán nướng, vết dầu dính trên vest của tôi đến giờ vẫn chưa giặt sạch.”
Cậu ta không chút biểu cảm tố cáo.
“Ăn đồ nướng mà mặc vest làm gì? Đầu óc có vấn đề à?”
Vương Đại Hà vừa gặm sườn vừa nói.
“…Là cậu nói thầy muốn ăn đồ nướng.”
“Thầy nói chứ có liên quan gì đến tôi?”
“Cậu—”
“Được rồi, được rồi.”
Tôi gõ gõ lên bàn.
“Ăn cơm.”
Cả bàn im lặng ba giây.
Sau đó lại tiếp tục cãi nhau.
Ăn được một nửa, Lý Thiết Trụ đột nhiên nâng ly.
“Thầy.”
“Ừ?”
“Con kính thầy một ly.”
Nó đứng dậy, trên mặt không còn vẻ cợt nhả thường ngày, thần sắc vô cùng nghiêm túc.
“Ly này… kính thầy năm đó đã kéo con ra khỏi chiếc máy kéo.”
Nó ngửa đầu uống cạn một hơi.
Sau đó Trần Tiểu Muội nâng ly.
“Thầy, con cũng kính thầy. Kính đôi giày bông năm đó.”
Vương Đại Hà đứng lên:
“Con kính thầy vì lò sưởi mùa đông năm đó. Khi ấy con ngồi ở hàng cuối, xa lò nhất… thầy đã chuyển ghế của mình xuống cuối lớp để con được ngồi lên phía trước.”
Triệu Minh Lượng đứng lên — chính là người đã chạy xe máy từ Tân Cương về, khuôn mặt bị nắng phơi vừa đen vừa đỏ.
Cậu ta lắp bắp hồi lâu:
“Th… thầy… con kính thầy… năm đó… thầy đã giúp con…”
Không thể nói tiếp, cậu ta nâng ly uống cạn một hơi.
Từng người một đứng lên.
Mỗi người nói một câu.
Mỗi câu đều là một đoạn ký ức mà tôi gần như đã quên.
Những năm tháng ở trong núi, cuộc sống quả thật rất khổ, nhưng khi ấy tôi cũng chẳng cảm thấy có gì quá khó khăn.
Chỉ đơn giản là làm những việc mình nên làm.
Đứa nào lạnh thì thêm áo, đứa nào đói thì cho một miếng bánh màn thầu, đứa nào muốn bỏ học thì đuổi theo kéo về.
Từng chuyện từng chuyện, lúc đó tôi chẳng thấy có gì ghê gớm.
Nhưng bây giờ nghe chúng lần lượt nhắc lại…
Tôi mới nhận ra những chuyện ấy chúng đều nhớ.
Không quên bất cứ chuyện nào.
Tôi cầm ly, bàn tay khẽ run.
“Được rồi, được rồi…”
Tôi khoát tay.
“Ngồi xuống hết đi. Tôi lớn tuổi rồi, không chịu nổi mấy chuyện này…”
“Thầy uống gì đấy?”
Lý Thiết Trụ ghé sang nhìn ly của tôi.
“Trà à?”
“Trần Tiểu Muội không cho tôi uống rượu.”
“Vậy thì lấy trà thay rượu!”
Nó đập mạnh tay xuống bàn.
“Thầy! Chúng con cũng kính thầy một câu—”
Nó nhìn tất cả những người đang có mặt.
Mọi người đồng loạt nâng ly.
“Thầy Chu—”
Chúng đồng thanh.
“Điều đáng giá nhất trong đời chúng con… chính là được làm học trò của thầy.”
Tôi không nói gì.
Bởi vì lúc đó tôi không thể nói nổi nữa.
Tôi cúi đầu nhìn nước trà trong ly, cố hết sức ép thứ đang dâng lên ở khóe mắt trở lại.
Sáu mươi lăm tuổi.
Dạy học cả một đời.
Một thân một mình, không con không cái.
Đã từng có lúc tôi nghĩ cuộc đời mình cứ thế là hết.
Lặng lẽ đến, lặng lẽ đi.
Nhưng hôm ấy, trong căn phòng riêng của nhà hàng, bị đám “trẻ con” bốn năm mươi tuổi này vây quanh, nghe chúng người một câu người một câu cãi cọ, khoác lác, bóc mẽ nhau—
Tôi đột nhiên cảm thấy.
Đời này cũng không thể xem là sống uổng.
Khi tan tiệc đã gần mười một giờ đêm.
Lý Thiết Trụ nhất quyết muốn cõng tôi xuống lầu, tôi đá một cái vào mông nó.
“Tôi tự đi được! Đừng đụng vào tôi!”
“Thầy cẩn thận bậc thang—”
“Tôi có mù đâu!”
Tôn Hạo Nhiên đi phía sau bật cười.
Vương Đại Hà đi sau nữa, đang ợ.
Trần Tiểu Muội xách chiếc túi y tế lúc nào cũng mang theo, đi cuối cùng, miệng không ngừng dặn:
“Ngày mai nhớ uống thuốc đúng giờ nhé thầy Chu—”
Tôi đi phía trước.
Gió đêm lạnh mát.
Mùa thu đã tới rồi.
Tôi ngẩng đầu nhìn bầu trời.
Trong thành phố không thể nhìn thấy sao.
Nhưng ba mươi năm trước, những vì sao trên núi Quý Châu sáng đến mức cả dải Ngân Hà giống như trải ngay trên đỉnh đầu.
Khi ấy tôi cũng đi phía trước như thế này.
Phía sau là cả một hàng trẻ con ríu rít.
Đứa kéo vạt áo tôi, đứa ôm cánh tay tôi.
“Thầy ơi, thầy ơi, ngôi sao sáng nhất kia tên gì?”
“Đó là sao Bắc Cực.”
“Sao Bắc Cực dùng để làm gì?”
“Khi bị lạc đường, chỉ cần nhìn nó là có thể tìm được phương hướng.”
Khi ấy tôi không biết—
Hóa ra tôi cũng là sao Bắc Cực của người khác.