Chú bán lợn nuôi tôi học đại học, sáu năm sau tôi có thu nhập triệu tệ, bố mẹ hối hận phát điên.
Gia đình tôi có ba người con, tôi đứng giữa, là con thứ hai.
Từ nhỏ đến lớn, những thứ tốt trong nhà chưa bao giờ phần tôi. Quần áo mới đều để chị gái mặc, tiền tiêu vặt dành cho em trai, còn tôi quanh năm chỉ mặc những bộ đồ cũ đã vá đi vá lại.
Năm tôi thi đại học, tôi đỗ vào một trường đại học trọng điểm.
Mẹ đập tờ giấy báo nhập học xuống bàn:
“Cho mày đi học à? Lấy gì mà học? Nhà mình chỉ có từng này điều kiện. Chị mày sắp lấy chồng, phải lo sáu mươi nghìn tiền hồi môn. Sang năm em trai mày cũng thi cấp ba, tiền đâu mà dư ra cho mày học đại học?”
Bố tôi ngồi trên bậc cửa hút thuốc lào, từ đầu đến cuối vẫn im lặng.
Tôi từng nghĩ cuộc đời mình có lẽ sẽ dừng lại ở đó.
Sáng hôm sau, chú út dẫn hai con lợn béo duy nhất trong nhà lên thị trấn bán.
Chú nhét một xấp tiền nhàu nhĩ vào tay tôi, đôi mắt đỏ hoe:
“Con cứ đi học. Chú nuôi con.”
Mẹ lập tức ném vỡ chiếc bát:
“Chú Ba, chú điên rồi sao? Đó là tiền để chú xây nhà cưới vợ!”
Chú chẳng để tâm đến bà, chỉ vỗ lên vai tôi:
“Học cho đàng hoàng, đừng phụ hai con lợn này.”
01
Tổng cộng xấp tiền ấy có 18.600 tệ.
Chú út Triệu Thành Hải cẩn thận nhét tiền vào ngăn sâu nhất trong ba lô của tôi, rồi còn dùng kim chỉ khâu kín lại.
“Đến trường rồi hãy tháo. Trên đường đi đừng để người khác thấy.”
Mẹ tôi, Lưu Quế Hương, đứng chắn ngay trước cổng sân, ánh mắt dán chặt vào chiếc ba lô.
“Chú Ba, chú đưa tiền cho nó chẳng khác nào đem ném xuống sông. Con gái rồi cũng lấy chồng, học đại học xong thì có ích gì?”
“Nó có lấy chồng hay không là chuyện của nó. Nó có được học hay không cũng là chuyện của nó.”
Chú dắt chiếc xe đạp cũ trong nhà ra, buộc hành lý của tôi lên yên sau.
Bố tôi, Triệu Đại Sơn, vẫn ngồi xổm bên bậc cửa hút thuốc.
Mãi đến lúc chú đẩy xe ra ngoài, ông mới ngẩng đầu lên.
“Thanh Hòa, con thật sự muốn đi sao?”
Tôi nhìn ông.
Tờ giấy báo nhập học đã nằm trên bàn suốt ba ngày, nhưng ông chưa từng nói giúp tôi lấy một câu.
Ngay cả khi chú bán lợn, ông cũng không ngăn mẹ, chỉ cúi đầu hút thuốc.
Tôi gật đầu.
“Con phải đi.”
Mẹ lập tức xông tới, đưa tay giật lấy ba lô của tôi.
“Muốn đi thì được, để tiền lại! Hai con lợn đó nuôi trên đất nhà họ Triệu, ăn thức ăn của nhà họ Triệu, tiền bán được thì bố mày phải có phần!”
Chú đứng chắn trước người tôi.
“Lợn là tôi mua, thức ăn hằng ngày cũng do tôi tự đi cắt. Chuyện đó không liên quan đến anh chị.”
“Chú chưa lấy vợ, chẳng phải tiền bạc vẫn là của một nhà sao?”
“Lúc anh chị không chịu cho Thanh Hòa đi học, sao không nhớ mình là người một nhà?”
Ngoài cổng lúc này đã có mấy người hàng xóm đứng xem.
Sắc mặt mẹ tôi lập tức đổi khác. Bà vỗ đùi khóc lóc:
“Tôi sinh ra đúng một đứa con vô ơn! Nhà đã nghèo đến mức này mà nó vẫn nhất quyết chạy ra ngoài hưởng sung sướng. Năm sau em trai nó thi cấp ba, tiền học thêm còn chẳng biết kiếm ở đâu, vậy mà nó cầm hơn chục nghìn tệ rồi bỏ đi!”
Lần đầu tiên, tôi không cúi đầu.
“Chị gái lấy chồng, bố mẹ chuẩn bị sáu mươi nghìn tiền hồi môn. Năm ngoái em trai mua điện thoại hết bốn nghìn tám. Đến lúc con học đại học, bố mẹ ngay cả tiền xe cũng không muốn cho.”
Mẹ chết sững.
Có lẽ bà không nghĩ rằng đứa con gái thứ hai từ nhỏ chỉ cần bị mắng vài câu đã chạy vào bếp khóc như tôi, hôm nay lại có thể đứng trước mặt hàng xóm tính rõ từng khoản như vậy.
“Mày đem chị với em trai ra so làm gì? Chị mày là con cả, em trai mày là người nối dõi nhà này!”
“Vậy thì sau này để người nối dõi của bố mẹ nuôi bố mẹ lúc về già.”
Tôi gạt tay bà ra rồi ngồi lên yên sau xe đạp.
Chú đạp xe hơn ba mươi dặm đường núi, đưa tôi đến bến xe huyện.
Trước khi tôi lên xe, chú lấy từ trong túi ra một bọc vải.
Bên trong có sáu quả trứng luộc và một mảnh giấy ghi số điện thoại.
“Chú học chẳng được mấy năm. Có chuyện gì thì gọi số này. Đây là số của cửa hàng tạp hóa đầu làng.”
“Chú, sau này cháu nhất định sẽ trả tiền cho chú.”
“Chú không cần cháu trả.”
Chú cúi đầu, dùng tay áo lau mắt.
“Cháu chỉ cần đừng trở về sống một cuộc đời giống chú, thế là không phụ hai con lợn đó rồi.”
Xe bắt đầu lăn bánh, tôi nhìn qua cửa kính về phía sau.
Chú vẫn đứng ngoài bến, ống quần đầy bùn đất, chiếc áo sơ mi cũ trên vai đã bạc màu vì giặt quá nhiều lần.
Tôi nắm chặt mảnh giấy trong tay.
Ngay khoảnh khắc ấy, tôi hiểu thứ mình nợ không chỉ là 18.600 tệ.
Mà là cả một cuộc đời có người đã đem toàn bộ gia sản của mình ra đổi lấy cơ hội cho tôi.
Xe vừa rời khỏi huyện, chiếc điện thoại cũ trong ba lô đã reo.
Mẹ chỉ nói với tôi đúng một câu.
“Đến trường rồi thì chuyển số tiền còn lại cho em trai mày, nó cần đăng ký lớp học thêm.”
02
Tôi cúp máy rồi chuyển số của mẹ sang chế độ im lặng.
Đến trường, tôi mới tháo đường chỉ ở ngăn ba lô.
Bên dưới số tiền là một mảnh giấy.
Nét chữ của chú xiêu xiêu vẹo vẹo.
“Thanh Hòa, đóng học phí xong thì giữ tiền còn lại mà ăn uống. Đừng để bụng đói. Chú vẫn còn làm được.”
Tôi cầm mảnh giấy ấy, nằm trong ký túc xá khóc một trận.
Ngày hôm sau, tôi nộp học phí và tiền ký túc xá, chỉ giữ lại hai nghìn tệ làm sinh hoạt phí, số tiền còn lại gửi vào ngân hàng.
Chưa đầy một tháng sau ngày khai giảng, mẹ đã gọi cho tôi mười bảy cuộc.
Tôi không bắt máy lần nào.
Đến cuộc thứ mười tám, người gọi lại là cửa hàng tạp hóa đầu làng.
“Thanh Hòa, mẹ cháu tới đây làm ầm lên, nói cháu trộm tiền trong nhà. Bà ấy đã lấy địa chỉ trường của cháu, bảo sẽ đến tìm.”
Người gọi là chú út.
“Chú, đó là tiền chú bán lợn.”
“Chú biết. Cháu đừng sợ. Nếu bà ấy thật sự tới thì gọi cho chú.”
Ba ngày sau, mẹ quả nhiên tìm đến.
Buổi trưa hôm đó, bà đứng dưới khu ký túc xá nữ, lớn tiếng gọi tên tôi.
“Triệu Thanh Hòa, mày xuống đây cho tao! Cầm tiền của nhà rồi trốn, mày còn biết xấu hổ không?”
Bạn học trong ký túc xá lần lượt ló đầu ra cửa sổ.
Tôi đi xuống, bà lập tức túm lấy cánh tay tôi.
“Thẻ đâu?”
“Thẻ gì?”
“Còn giả vờ không biết? Mày nộp học phí xong vẫn còn mấy nghìn. Diệu Tổ phải học lớp phụ đạo, đưa tiền cho tao.”
“Không có.”
Bà giơ tay lên định đánh tôi.
Tôi chộp lấy cổ tay bà.
“Đây không phải ở nhà.”
Mẹ mở to mắt nhìn tôi, vẻ mặt không giấu được sự kinh ngạc.
“Mày dám cản tao?”
“Nếu mẹ còn động tay, con sẽ gọi bảo vệ.”
Cô quản lý ký túc xá lúc này đã đi tới.
Mẹ lập tức thay đổi sắc mặt, ngồi xuống bậc thềm khóc lóc.
“Mọi người đến mà xem! Tôi bán hết cả nồi lẫn sắt để nuôi con gái học đại học, bây giờ nó có tiền đồ rồi thì không nhận mẹ ruột nữa!”
Những người xung quanh bắt đầu xì xào.
Tôi không giải thích, chỉ lấy điện thoại gọi cho chú út rồi bật loa ngoài.
“Chú út, mẹ cháu nói 18.600 tệ kia là do bà ấy bỏ ra.”
Đầu dây bên kia im lặng vài giây.
Sau đó giọng chú vang lên.
“Chị dâu, số tiền đó là tôi bán lợn kiếm được. Chị không bỏ ra đồng nào, ngay cả vé xe của Thanh Hòa cũng do tôi mua.”
Xung quanh lập tức im bặt.
Cô quản lý ký túc xá nhíu mày.
“Con bé vừa mới nhập học, chị không hỏi xem nó có ăn uống đủ không mà đã chạy xa như vậy chỉ để lấy tiền?”
Mặt mẹ đỏ bừng.
“Đây là việc nhà chúng tôi!”
“Đã làm ầm tới trường thì không còn là chuyện riêng trong nhà nữa.”
Tôi nói:
“Học phí là chú út trả, sinh hoạt phí là tiền của con. Mẹ không có quyền lấy.”
“Tao là mẹ mày!”
“Mẹ là mẹ con, chứ không phải chủ nợ của con.”
Mẹ lao tới định giật điện thoại.
Bảo vệ lập tức ngăn bà lại rồi mời bà ra khỏi cổng trường.
Trước khi rời đi, bà chỉ tay vào tôi mắng:
“Triệu Thanh Hòa, hôm nay mày dám đối xử với tao như thế, sau này đừng hòng bước chân về nhà!”
Tôi đứng phía trong cổng trường nhìn bà.
“Được.”
Khi thốt ra chữ đó, sợi dây đã căng trong lòng tôi suốt hơn mười năm như bỗng chốc đứt phựt.
Tối hôm đó, tôi tới căng tin tìm việc làm thêm.
Mỗi ngày từ năm giờ rưỡi sáng, tôi giúp người ta dỡ rau, một tháng được sáu trăm tệ, bao gồm một bữa sáng.
Cuối tuần, tôi sắp xếp giá sách ở thư viện. Nghỉ đông nghỉ hè, tôi ở lại trường làm gia sư.
Cuối năm nhất, tôi nhận được học bổng hạng nhất.
Ngày năm nghìn tệ được chuyển vào tài khoản, việc đầu tiên tôi làm là chuyển hai nghìn cho chú.
Chưa đầy một phút sau, tiền đã bị trả lại.
Chú gửi cho tôi một tin nhắn.
“Chú có tiền. Cháu giữ lại mua sách.”
Tôi nhìn tin nhắn đó rất lâu rồi chuyển khoản số tiền ấy vào một tài khoản ngân hàng riêng.
Tôi đặt tên chiếc thẻ là “Tiền lợn”.
Điều tôi không hề biết là vào mùa đông năm ấy, để kiếm đủ sinh hoạt phí cho năm học sau của tôi, chú đã đi theo một đội xây dựng sang tỉnh khác làm việc.
Trước Tết, chú ngã từ giàn giáo xuống.
Mà không một ai trong gia đình nói cho tôi biết.
03
Mãi đến đầu năm hai tôi mới hay tin chú bị thương.
Một thím ở đầu làng gọi cho tôi, hỏi tại sao tôi không về chăm chú.
“Chú út bị làm sao?”
“Cháu không biết à? Chú ấy ngã gãy chân, nằm bệnh viện huyện nửa tháng rồi. Bố mẹ cháu bảo cháu bận học nên không cho ai nói với cháu.”
Chiều hôm đó, tôi lập tức xin nghỉ rồi bắt chuyến xe đêm về huyện.
Cuối hành lang bệnh viện, chú nằm trên giường, chân phải bó bột.
Nhìn thấy tôi, ban đầu chú còn vui mừng, nhưng ngay sau đó sắc mặt lập tức sa xuống.
“Ai nói cho cháu biết?”
“Vì sao chú lại giấu cháu?”
“Chỉ là vết thương nhỏ thôi, dưỡng hai tháng là khỏi.”
Ở đầu giường có một túi bánh màn thầu đã nguội lạnh, hóa đơn viện phí bị chặn dưới chiếc cốc nước.
Tiền phẫu thuật còn thiếu 23.000 tệ.
Bố mẹ tôi chưa từng đến một lần.
Chị gái Triệu Xuân Mai sau khi lấy chồng sống trên thị trấn, cách bệnh viện chỉ mười phút, cũng chỉ mang tới một thùng sữa.
Tôi cầm hóa đơn rồi quay người đi xuống quầy thu phí.
Học bổng, tiền làm thêm và số tiền trong thẻ “Tiền lợn” cộng lại chỉ có 17.000 tệ.
Tôi gọi cho cố vấn học tập xin trợ cấp khó khăn khẩn cấp của trường, đồng thời xin phụ huynh học sinh tôi đang dạy thêm ứng trước tiền công.
Tối hôm đó, tôi đóng đủ 23.000 tệ.
Biết chuyện, chú chống tay vào thành giường định bước xuống đất.
“Đó là tiền để cháu học!”
Tôi ấn vai chú xuống.
“Chú, năm đó chú bán lợn có hỏi cháu có đồng ý hay không sao?”
Chú im lặng.
“Vậy bây giờ cũng không đến lượt chú từ chối.”
Chú quay mặt sang một bên, nước mắt rơi xuống gối.
Ngày hôm sau, bố mẹ tôi đến.
Vừa bước vào, mẹ đã phàn nàn:
“Chú Ba, chú nằm viện sao không nói sớm? Chút tiền Thanh Hòa có đều đem đóng viện phí cho chú rồi, thế lớp luyện thi của em trai nó phải làm sao?”
Tôi nhìn bà.
“Bố mẹ không phải tới thăm bệnh sao?”
“Đương nhiên là tới thăm bệnh. Nhưng việc học của Diệu Tổ cũng quan trọng, sang năm nó thi đại học rồi.”
Chú chống tay ngồi dậy.
“Chị dâu, tiền của Thanh Hòa không liên quan đến Diệu Tổ.”
“Sao lại không liên quan? Nó ăn cơm nhà họ Triệu lớn lên, kiếm được tiền thì phải giúp gia đình.”
Tôi lấy điện thoại ra, úp màn hình xuống đầu giường.
“Mẹ, mẹ nói lại lần nữa đi.”
Bà nhìn chiếc điện thoại.
“Mày làm gì vậy?”
“Ghi âm.”
Giọng tôi rất bình tĩnh.
“Từ hôm nay, mỗi lần bố mẹ tìm con đòi tiền, con sẽ ghi lại từng câu.”
Cuối cùng bố tôi cũng lên tiếng.
“Thanh Hòa, người một nhà thì đừng làm mọi chuyện khó coi như vậy.”
“Người làm mọi chuyện khó coi là con sao?”
Tôi đẩy hóa đơn viện phí về phía ông.
“Chú út nằm viện mười lăm ngày, bố mẹ không bỏ ra một đồng. Bây giờ con vừa đóng xong tiền phẫu thuật, bố mẹ lập tức tới đòi tiền cho em trai.
Bố nói cho con biết, đây là kiểu người một nhà gì?”
Mặt bố cứng đờ.
Những bệnh nhân khác trong phòng đều nhìn sang.
Mẹ không chịu nổi những ánh mắt đó, cầm thùng sữa ở đầu giường ném xuống đất.
“Được! Mày giỏi rồi, sau này đừng hòng xin nhà một đồng!”
“Con chưa từng xin.”
Tôi đi tới cửa rồi mở ra.
“Ra ngoài đi. Chú út cần nghỉ ngơi.”
Mẹ còn định mắng tiếp, nhưng người nhà bệnh nhân ở giường bên cạnh đã đứng dậy.
“Con bé bỏ tiền phẫu thuật cho chú, còn bố mẹ ruột lại chạy tới cướp tiền, hai người còn chưa thấy đủ mất mặt à?”
Bố kéo mẹ đi.
Suốt một tháng chú nằm viện, ban ngày tôi chăm chú, ban đêm dùng máy tính học bù.
Trước khi tôi trở lại trường, chú nhét vào tay tôi một bọc vải đỏ.
Bên trong là hai chiếc vòng bạc cũ.
“Đây là đồ bà nội cháu để lại. Chú không có năng lực, thứ duy nhất còn có thể cho cháu chỉ có cái này.”
Tôi đặt bọc vải đỏ trở lại dưới gối chú.
“Chú, cháu không lấy.”
“Cầm đi.”
“Thứ cháu muốn là chú dưỡng chân cho tốt.”
Tôi đeo ba lô, dừng lại ở cửa.
“Đợi cháu tốt nghiệp, cháu sẽ mua cho chú một căn nhà không phải leo cầu thang.”
Chú cười, bảo tôi nói khoác.
Ba năm sau, khi tôi mang chìa khóa căn nhà trở về, người đầu tiên đứng chắn trước cửa lại là mẹ tôi.
04
Học kỳ hai năm hai, tôi được tuyển vào phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo của trường.
Trong buổi họp nhóm đầu tiên, giáo sư hỏi lý do tôi nộp đơn.
Những người khác nói về sở thích, triển vọng nghề nghiệp hoặc lý tưởng công nghệ.
Tôi chỉ đáp một câu:
“Em muốn kiếm tiền.”
Trong lớp có người bật cười.
Giáo sư không cười.
“Muốn kiếm bao nhiêu?”
“Nhiều đến mức người nuôi em ăn học không phải tiếp tục làm việc nặng nữa.”
Giáo sư nhìn tôi vài giây rồi đưa cho tôi một bộ dữ liệu.
“Trước tiên chạy được mô hình này đi.”
Từ đó, mỗi ngày tôi chỉ ngủ năm tiếng.
Người khác nghỉ cuối tuần, tôi ở suốt trong phòng thí nghiệm.
Người khác về nhà ăn Tết, tôi ngồi canh máy chủ, sửa từng dòng mã nguồn.
Mùa hè năm ba, tôi nhận được suất thực tập tại một công ty công nghệ.
Lương tháng tám nghìn tệ, có ký túc xá.
Tôi chia tháng lương đầu tiên thành ba phần.
Hai nghìn để sinh hoạt, ba nghìn bỏ vào “Tiền lợn”, ba nghìn còn lại chuyển cho chú.
Chú lại trả về.
Lần này tôi không thương lượng với chú nữa, trực tiếp liên hệ bệnh viện huyện, mua cho chú một năm điều trị phục hồi chức năng.
Biết chuyện, chú gửi cho tôi một đoạn ghi âm.
“Thanh Hòa, chân chú khỏi lâu rồi. Cháu đừng lúc nào cũng lo cho chú.”
Phía sau còn vang lên tiếng ống thép va vào nhau.
Chú vẫn đang làm việc ở công trường.
Tôi không vạch trần chú, chỉ dán bảng đánh giá chuyển chính thức của công ty trước bàn làm việc.
Đợt tuyển dụng mùa thu năm tư, tôi lọt vào vòng phỏng vấn cuối.
Người phỏng vấn xem xong hồ sơ rồi hỏi tôi có chấp nhận tăng ca dài hạn hay không.
“Có, nhưng tôi chỉ chấp nhận những giờ tăng ca có giá trị.”
“Vừa tốt nghiệp đã nói đến giá trị, cô không sợ chúng tôi không tuyển sao?”
“Không sợ.”
“Vì sao?”
“Vì mô hình đề xuất mà quý công ty phát hành tháng này có ba vấn đề. Tôi đã tối ưu hóa, tỷ lệ nhấp có thể tăng 11%.”
Tôi xoay máy tính về phía họ.
Căn phòng họp im lặng suốt mười phút.
Tối hôm đó, phòng nhân sự gọi điện cho tôi.
Lương năm 320.000 tệ, chưa tính thưởng dự án.
Khi nhận cuộc gọi, tôi đang rửa đĩa trong căng tin.
Vòi nước vẫn chảy, tôi đứng giữa sàn đầy bọt xà phòng, nghe nhân sự lặp lại con số đó hai lần.
Sau khi ký hợp đồng, người đầu tiên tôi báo tin là chú.
Đầu dây bên kia, chú cười rất lâu.
“Tốt, tốt. Chú biết ngay hai con lợn đó không bán uổng mà.”
Trước lễ tốt nghiệp, bố đột nhiên gọi cho tôi.
Suốt bốn năm, đây là lần đầu tiên ông chủ động liên lạc.
“Thanh Hòa, nghe nói con tìm được việc rồi?”
“Vâng.”
“Một tháng được bao nhiêu?”
“Đủ sống.”
“Em trai con năm nay chỉ đỗ cao đẳng. Nó không muốn học, chuẩn bị kinh doanh. Con lấy cho nó một trăm nghìn làm vốn trước đi.”
Tôi cầm điện thoại, không lên tiếng.
Bố tưởng tôi đang do dự nên giọng trở nên nặng nề hơn.
“Con là chị, giúp em trai một tay là chuyện nên làm. Với lại số tiền con dùng để học đại học vốn dĩ cũng nên để cho nó.”
“Ai trả học phí đại học cho con?”
Đầu dây bên kia lập tức im lặng.
Vài giây sau, mẹ giật lấy điện thoại.
“Chú út mày là người nhà họ Triệu, tiền của chú ấy cũng là tiền nhà họ Triệu! Mày đừng tưởng tìm được việc rồi thì đủ lông đủ cánh. Một trăm nghìn, trước cuối tháng chuyển về.”
“Không có.”
“Mày không đưa thì tao đến công ty tìm lãnh đạo của mày!”
“Có cần con gửi địa chỉ cho mẹ không?”
Mẹ sững lại.
Tôi nói tiếp:
“Đến đó nhớ kể luôn chuyện năm đó bố mẹ không cho con học đại học, tới trường cướp sinh hoạt phí, chú út nằm viện bố mẹ không bỏ tiền.”
Bà mắng tôi hơn mười phút.
Tôi đặt điện thoại lên bàn, bật ghi âm.
Ba ngày sau, chị gái gửi cho tôi một bức ảnh.
Trong ảnh, chú út chống nạng đứng trước căn nhà cũ.
Mẹ đang chỉ huy em trai khiêng giường và tủ trong phòng chú ra ngoài.
Chị chỉ nhắn một câu.
“Bố mẹ muốn đuổi chú út ra ngoài, nói căn nhà cũ phải để cho Diệu Tổ cưới vợ.”
05
Tôi lập tức trở về làng ngay trong đêm.
Lúc tôi tới nhà, đồ đạc của chú đã chất kín ngoài sân.
Chiếc giường gỗ chú ngủ hơn hai mươi năm bị tháo thành nhiều mảnh, một chân giường còn bị gãy. Chiếc tủ cũ đổ bên tường, quần áo bên trong dính đầy bùn đất.
Em trai Triệu Diệu Tổ ngồi trên bậc cửa chơi điện thoại.
Thấy tôi, mẹ lập tức bước tới.
“Về đúng lúc lắm. Em trai mày có người yêu rồi, nhà gái nói cưới xong phải có sân nhà riêng. Căn nhà cũ này dọn ra trước cho nó ở.”
“Thế chú út ở đâu?”
“Phía tây làng còn cái chuồng bò, sửa lại là ở được.”
Tôi nhìn sang bố.
“Bố cũng đồng ý?”
Ông né tránh ánh mắt tôi.
“Chú Ba không có gia đình, ở đâu chẳng giống nhau. Diệu Tổ còn phải nối dõi tông đường, chuyện gì cũng phải biết nặng biết nhẹ.”
Chú đứng bên tường, trong tay cầm một tờ giấy đã ngả màu.
“Căn nhà này là bố chia cho em.”
Mẹ giật lấy tờ giấy.
“Cái gì mà của chú? Đất nhà này ghi là nhà tổ họ Triệu!”
Bà vừa định xé, tôi đã giữ cổ tay bà.
“Buông ra.”
“Triệu Thanh Hòa, đây là chuyện nhà họ Triệu, chưa đến lượt mày xen vào!”
“Chuyện của chú ấy chính là chuyện của con.”
Tôi rút tờ giấy ra.
Đó là biên bản chia nhà từ hai mươi năm trước, trên đó có chữ ký của cán bộ làng cùng mấy vị trưởng bối trong họ.
Ba gian phía đông thuộc về bố tôi, hai gian phía tây cùng chuồng lợn thuộc về chú út.
Hai con lợn năm đó cũng được nuôi trong chính cái chuồng ấy.
Tôi chụp lại biên bản.
“Tự ý chuyển đồ của người khác, lại làm hỏng tài sản. Nếu còn tiếp tục, tôi sẽ báo cảnh sát.”
Triệu Diệu Tổ đứng lên.
“Chị hai, có cần làm căng như vậy không? Chẳng phải chỉ là mấy món đồ cũ nát thôi sao?”
“Vậy thì bồi thường theo giá.”
“Em là em ruột của chị!”
“Thì sao?”
Nó nghẹn lời.
Mẹ đập bàn mắng:
“Chỉ vì một người tuyệt hậu mà mày đến em trai ruột cũng không nhận nữa à!”
Mặt chú út lập tức trắng bệch.
Chú đã hơn bốn mươi tuổi mà vẫn chưa kết hôn, không phải vì không có người giới thiệu.
Những năm ấy, chú bán lợn rồi lại đi làm thuê ở công trường. Người ta hỏi chú có bao nhiêu tiền tiết kiệm, chú luôn nói phải nuôi cháu gái học xong trước.
Đến khi tôi tốt nghiệp, chân chú từng bị thương, chuyện cưới xin cũng đã lỡ mất.
Tôi giơ tay tát Triệu Diệu Tổ một cái.
Cả sân lập tức im phăng phắc.
Mẹ hét lên rồi lao về phía tôi nhưng bị chị gái ngăn lại.
“Mẹ, là Diệu Tổ mắng chú trước!”
“Nó nói sai à? Chú Ba vốn dĩ có con cái gì đâu!”
Tôi lấy điện thoại gọi cảnh sát.
“Có người xâm nhập nhà ở của người khác, phá hoại đồ đạc và đe dọa chủ nhà.”
Mẹ lập tức không dám tiếp tục động vào tôi.
Cán bộ làng nhanh chóng tới.
Sau khi nhìn biên bản chia nhà, họ xác nhận hai gian phía tây thuộc về chú út.
Triệu Diệu Tổ miễn cưỡng khiêng đồ trở vào, đồng thời phải bồi thường tám trăm tệ tiền sửa giường.
Mọi chuyện xong xuôi, tôi đưa cho chú một chiếc chìa khóa.
“Cái gì đây?”
“Chung cư Cẩm Hoa ở huyện, tầng hai, hai phòng ngủ một phòng khách.”
Chú không chịu nhận.
“Cháu lấy đâu ra nhiều tiền như vậy?”
“Tiền thưởng ký hợp đồng cộng với tiền cháu tiết kiệm mấy năm nay đủ trả trước. Tiền vay thì cháu trả.”
Tôi nhét chìa khóa vào lòng bàn tay chú.
“Chú, cháu từng nói rồi. Cháu sẽ mua cho chú một căn nhà không cần leo cầu thang.”
Chú nhìn chiếc chìa khóa, mắt dần đỏ lên.
Mấy người đứng xem bên ngoài sân bắt đầu bàn tán.
Mẹ nhìn chằm chằm chiếc chìa khóa, sắc mặt liên tục thay đổi.
“Thanh Hòa, nhà là mày mua thì phải cho em trai mày chứ. Chú út mày sống một mình, ở căn hai phòng ngủ chẳng phải lãng phí sao?”
Tôi cười.
“Giấy chứng nhận nhà đứng tên con, quyền cư trú đăng ký cho chú út. Không ai lấy được.”
Mẹ há miệng, nhất thời không nói nổi câu nào.
Tối hôm đó, tôi đưa chú rời khỏi căn nhà cũ.
Xe vừa chạy tới đầu làng, chị gái đã đuổi theo, nhét vào tay tôi một cuốn sổ.
“Đây là sổ ghi chép chi tiêu của mẹ mấy năm nay.”
“Đưa cho em làm gì?”
Chị hạ thấp giọng.
“Trong đó có một khoản tiền. Sau khi em đỗ đại học, huyện có cấp trợ cấp cho sinh viên nghèo.”
“Bố mẹ bảo em không có khoản đó, đúng không?”
06
Trong cuốn sổ ghi chép rất rõ ràng.
Ngày 28 tháng 8, trợ cấp sinh viên mới có hoàn cảnh khó khăn: 8.000 tệ.
Đầu tháng 9, mua máy tính cho Diệu Tổ: 6.200 tệ.
1.800 tệ còn lại được ghi vào khoản đồ hồi môn của chị gái.
Năm ấy, tôi ngồi ở cửa sau căng tin dỡ rau, hai bàn tay nứt nẻ.
Để tiết kiệm hai tệ tiền xe buýt, mỗi ngày tôi đi bộ bốn mươi phút tới nhà học sinh để dạy thêm.
Trong khi đó, bố mẹ lại dùng khoản trợ cấp xin dưới tên tôi để mua máy tính cho em trai.
Tôi gọi điện tới cơ quan giáo dục huyện để xác minh.
Nhân viên kiểm tra hồ sơ rồi xác nhận số tiền đó do bố tôi nhận thay, trên đơn còn có chữ ký “Triệu Thanh Hòa”.
Nhưng chữ ký ấy không phải của tôi.
Tôi đem bản ghi âm cuộc gọi cùng cuốn sổ giao cho luật sư.
Luật sư họ Chu là cố vấn pháp lý lâu năm của công ty tôi.
Ông xem xong tài liệu rồi chỉ hỏi tôi một câu:
“Cô muốn kết quả thế nào?”
“Lấy lại tiền, đồng thời truy cứu trách nhiệm việc giả mạo chữ ký.”
“Người đó là bố cô.”
“Tôi biết.”
Luật sư Chu gật đầu.
“Vậy trước tiên gửi thư luật sư.”
Ngày thứ hai sau khi thư luật sư được gửi về nhà, mẹ lập tức gọi cho tôi.
“Chuyện tám nghìn từ bao nhiêu năm trước rồi, mày cũng phải đào lại sao?”
“Tiền gốc cộng lãi, tổng cộng 9.600 tệ. Trong vòng năm ngày chuyển vào tài khoản chỉ định.”
“Bây giờ một tháng mày kiếm mấy chục nghìn, còn thiếu chút tiền đó sao?”
“Con không thiếu, nhưng đó là tiền của con.”
“Bố mày dùng cho gia đình chứ có bỏ vào túi riêng đâu!”
“Mua máy tính cho Triệu Diệu Tổ cũng gọi là dùng cho con sao?”
Bố cầm điện thoại, giọng trầm xuống.
“Thanh Hòa, năm đó bố cũng không còn cách nào. Em trai con cần máy tính để học, còn con đã có người chu cấp rồi.”
“Vậy nên bố mẹ giả chữ ký của con để nhận tiền?”
“Con nhất định phải đưa bố ruột vào tù mới chịu sao?”
Tôi không đáp, chỉ gửi cho ông thông tin xác nhận đã nhận thư luật sư.
Ngày thứ ba, 9.600 tệ được chuyển tới.
Tôi đem toàn bộ số tiền đó quyên góp cho quỹ hỗ trợ nữ sinh có hoàn cảnh khó khăn của trường.
Sau khi chuyển tiền, tôi gửi biên lai vào nhóm họ hàng.
Vài người bắt đầu khuyên tôi.
Bác cả nói:
“Tiền đã lấy lại thì thôi, đừng làm tổn thương tình cảm cha con.”
Cô tôi nói:
“Bây giờ cháu có tiền đồ rồi, càng phải rộng lượng.”
Tôi gửi ba bức ảnh vào nhóm.
Bức đầu tiên là biên lai bán lợn của chú út.
Bức thứ hai là giấy nợ viện phí.
Bức thứ ba là cuốn sổ chi tiêu gia đình.
“Trước khi khuyên tôi rộng lượng, hãy nói cho tôi biết tôi nợ họ điều gì.”
Không ai trong nhóm nói thêm.
Một lúc sau, chú gửi tin nhắn thoại.
“Thanh Hòa, cháu không nợ ai cả. Đừng vì chú mà làm ầm với gia đình nữa.”
Tôi trả lời một câu.
“Chú, đây không phải làm ầm. Đây là tính sổ.”
Hai năm sau, dự án tôi phụ trách được đưa vào vận hành, công ty thưởng cho tôi một đợt cổ phần.
Tôi chuyển từ nhóm kỹ thuật sang bộ phận sản phẩm cốt lõi, dẫn dắt một nhóm mười lăm người.
Năm tiếp theo, doanh thu dự án vượt một tỷ tệ.
Trong buổi phỏng vấn kỷ niệm thành lập công ty, người dẫn chương trình hỏi người tôi biết ơn nhất là ai.
Trước ống kính, tôi không nhắc tới bố mẹ.
“Người tôi biết ơn nhất là chú út. Chú bán hai con lợn, nuôi tôi học đại học để tôi bước ra khỏi núi. Không có chú thì không có tôi ngày hôm nay.”
Sau khi cuộc phỏng vấn được đăng lên mạng, rất nhanh đã lên xu hướng.
Năm đó tôi hai mươi bốn tuổi.
Lương cơ bản, tiền thưởng và lợi nhuận cổ phần cộng lại là 1.030.000 tệ.
Tất cả mọi người trong quê đều biết con gái thứ hai nhà họ Triệu có thu nhập hơn một triệu tệ mỗi năm.
Ngày thứ ba sau khi cuộc phỏng vấn phát sóng, bố mẹ dẫn theo Triệu Diệu Tổ đến chặn trước cửa công ty.
Mẹ cầm một tờ giấy đỏ, trên đó viết một hàng chữ lớn:
“Con gái lương triệu tệ không nuôi bố mẹ, ép em trai ruột không có nhà cưới vợ.”
07
Trước cổng công ty lúc ấy có rất nhiều người vây xem.
Mẹ ngồi bệt dưới đất, khóc đến mức gần như không thở nổi.
“Chúng tôi cực khổ nuôi nó khôn lớn, bây giờ nó có tiền rồi thì không nhận bố mẹ nữa. Nó mua nhà cho một người ngoài, vậy mà lại không chịu trả tiền mua nhà cho em trai ruột!”
Triệu Diệu Tổ cầm điện thoại livestream.
Camera chĩa thẳng về phía tôi.
“Mọi người nhìn cho rõ, đây chính là nữ quản lý cấp cao lương triệu tệ. Bố mẹ ruột ở nông thôn, chị ấy lại mua nhà trong huyện cho chú. Tôi sắp cưới, hỏi vay 800.000 tệ mà chị ấy không cho lấy một xu.”
Tôi bước xuống bậc thềm.
“Tắt livestream trước.”
“Chị sợ rồi à?”
“Tôi nhắc cậu, nhân viên công ty không được phép xuất hiện trong livestream thương mại khi chưa có sự đồng ý. Cậu còn quay tiếp, tôi sẽ truy cứu trách nhiệm.”
Bảo vệ bước tới che camera.
Bố lấy ra một tờ giấy.
“Đây là sổ chúng ta đã tính. Từ khi con sinh ra đến năm mười tám tuổi, tiền ăn, tiền chữa bệnh, tiền học tổng cộng 270.000 tệ. Cộng thêm 530.000 tệ em trai con cần để mua nhà cưới vợ, vừa đúng 800.000.”
Tôi nhận lấy tờ giấy.
Trên đó thậm chí còn ghi rõ hồi nhỏ mỗi năm tôi ăn bao nhiêu cân gạo.
“Bố mẹ tới đòi tiền nuôi dưỡng con hay đòi tiền mua nhà cưới vợ?”
Mẹ lập tức đáp:
“Đều là người một nhà, chia rõ như vậy làm gì?”
“Đương nhiên phải chia.”
Tôi mở chức năng ghi âm.
“Nuôi con chưa thành niên là trách nhiệm pháp lý của cha mẹ, không phải một khoản đầu tư. Còn Triệu Diệu Tổ đã hai mươi hai tuổi, có tay có chân. Nó lấy vợ là chuyện của nó, không liên quan đến con.”
“Mày kiếm được một triệu một năm!”
“Đó là tiền con tự kiếm.”
“Nếu không có chúng tao thì làm gì có mày?”
“Nếu không có chú út, con thậm chí còn chẳng được học đại học.”
Mẹ chống tay đứng dậy khỏi nền đất, vươn tay chộp lấy cổ áo tôi.
“Tao mang thai mười tháng mới sinh ra mày!”
Tôi lùi về sau một bước.
“Cho nên sau này khi bố mẹ về già, con sẽ thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng hợp lý theo quy định pháp luật. Nhưng 800.000 thì con không đưa.”
Triệu Diệu Tổ bất ngờ gạt bảo vệ sang một bên, chỉ thẳng vào tôi, lớn tiếng chửi.
“Chị đúng là loại con gái lỗ vốn! Kiếm được bao nhiêu cũng là tiền của nhà họ Triệu, dựa vào đâu mà chị không đưa cho tôi?”
Cả sảnh lập tức chìm vào im lặng.
Những người đi đường đang cầm điện thoại quay video cũng đồng loạt chuyển camera về phía nó.
Tôi nhìn thẳng Triệu Diệu Tổ.
“Nói lại xem.”
Nó vẫn chưa ý thức được mình vừa nói gì.
“Tôi nói chị là đồ con gái lỗ vốn! Bố mẹ nuôi chị là để chị giúp tôi. Chị không đưa tiền thì tôi sẽ ngày nào cũng đến công ty làm loạn!”
Luật sư Chu từ bên trong sảnh đi ra, đưa một tờ thông báo cho nó.
“Những lời anh vừa nói có dấu hiệu xúc phạm, phỉ báng và công khai đe dọa. Hiện trường có camera giám sát, nội dung livestream của anh cũng đã được lưu lại làm bằng chứng.”
Sắc mặt Triệu Diệu Tổ lập tức biến đổi.
“Ông là ai?”
“Luật sư của cô Triệu.”
Mẹ tức giận đập văn bản xuống đất.
“Luật sư thì có gì ghê gớm? Đây là chuyện trong nhà!”
Luật sư Chu cúi xuống nhặt tờ giấy lên.
“Từ lúc các vị treo biểu ngữ trước cửa công ty và công khai lan truyền thông tin sai sự thật, chuyện này đã không còn là việc riêng trong gia đình nữa.”
Tôi gấp tờ giấy ghi khoản 800.000 lại rồi bỏ vào túi hồ sơ.
“Nếu bố mẹ đã muốn công khai tính toán với con, con sẽ cho bố mẹ một cơ hội.”
“Tuần sau là ngày giỗ bà nội, toàn bộ họ hàng nhà họ Triệu đều sẽ trở về làng.”
“Đến lúc đó, trước mặt tất cả mọi người, chúng ta sẽ tính từng khoản cho rõ ràng.”
Ánh mắt mẹ lập tức lóe lên vẻ đắc ý.
Bà nghĩ cuối cùng tôi cũng đã sợ.
“Được! Ai không tới thì người đó chột dạ!”
Sau khi họ rời đi, công ty không hề xử lý kỷ luật tôi.
Ngược lại, ông chủ còn gọi tôi vào văn phòng.
“Có cần công ty ra thông cáo không?”
“Không cần. Tôi tự giải quyết.”
Ông nhìn tôi.
“Có một chuyện cô nói đúng. Tiền cô kiếm được chỉ thuộc về cô.”
Một ngày trước ngày giỗ, tôi cho toàn bộ sao kê sáu năm, bản ghi âm, giấy tờ trợ cấp cùng hóa đơn chữa bệnh của chú vào túi hồ sơ.
Tôi vừa chuẩn bị lên đường thì chị gái gọi điện.
“Thanh Hòa, em đừng về nữa.”
“Sao vậy?”
“Diệu Tổ nợ 480.000 tiền cờ bạc. 800.000 bố mẹ đòi không phải để mua nhà.”
“Tối nay họ lừa chú út về căn nhà cũ, còn giữ cả chìa khóa nhà của chú.”
08
Khi tôi cùng luật sư Chu trở về làng, từ đường họ Triệu đã kê sẵn sáu bàn tiệc.
Mẹ còn cố ý mời cả những trưởng bối trong dòng họ đến.
Chú út ngồi ở góc trong cùng, sắc mặt không được tốt.
Tôi bước tới.
“Chú, chìa khóa của chú đâu?”
“Mẹ cháu bảo giữ giúp chú.”
Tôi đưa tay ra.
“Mẹ, đưa đây.”
Mẹ ngồi tại bàn chính, vẫn không nhúc nhích.
“Vội gì? Hôm nay nói chuyện của mày trước.”
Bác cả gõ tay lên mặt bàn.
“Thanh Hòa, cháu có tiền đồ là niềm tự hào của nhà họ Triệu. Nhưng cháu không thể chỉ chăm lo cho chú út mà bỏ mặc bố mẹ ruột và em trai.”
“Tám trăm nghìn đối với cháu cũng chẳng phải nhiều. Đưa ra rồi chuyện này coi như chấm dứt.”
“Ai nói với bác 800.000 đối với cháu không nhiều?”
“Cháu kiếm một triệu một năm.”
“Cháu kiếm bao nhiêu là chuyện của cháu.”
Sắc mặt bác cả lập tức tối lại.
“Trưởng bối đang nói chuyện với cháu, thái độ gì vậy?”
Tôi kéo ghế ngồi xuống, úp điện thoại lên mặt bàn.
“Thái độ để tính sổ.”
Mẹ bắt đầu lau nước mắt.
“Mẹ thừa nhận năm đó nhà nghèo, không có tiền cho nó đi học. Nhưng chúng tôi nuôi nó suốt mười tám năm là sự thật đúng không? Bây giờ nó mua nhà cho chú Ba mà không mua cho bố mẹ ruột, chẳng phải là đang tát vào mặt chúng tôi sao?”
Những người họ hàng xung quanh lần lượt gật gù.
Tôi không tranh luận, lấy tài liệu đầu tiên ra.
“Đây là biên lai chú út bán lợn, 18.600 tệ.”
Tôi lấy tài liệu thứ hai.
“Đây là chi tiết học phí bốn năm đại học, học bổng và tiền làm thêm của tôi. Khoản bố mẹ chi trả: không.”
Tài liệu thứ ba được đặt lên bàn.
“Đây là giấy nợ viện phí khi chú út nằm viện. Bố mẹ thanh toán: không.”
Tài liệu thứ tư.
“Đây là khoản trợ cấp 8.000 tệ xin dưới tên tôi. Bố tôi nhận thay rồi dùng số tiền đó mua máy tính cho Triệu Diệu Tổ.”
Những tiếng xì xào trong từ đường lập tức biến mất.
Mặt bố trắng bệch.
“Khoản đó đã trả rồi.”
“Trả lại tiền là nghĩa vụ, không phải ân tình.”
Tôi nhấn nút phát trên điện thoại.
Giọng của mẹ tôi từ sáu năm trước, dưới ký túc xá, vang lên khắp từ đường.
“Đóng học phí xong còn mấy nghìn, đưa thẻ cho tao, Diệu Tổ còn phải học lớp phụ đạo!”
Ngay sau đó là đoạn ghi âm trong bệnh viện.
“Chút tiền của Thanh Hòa đều đem đóng tiền phẫu thuật cho chú rồi, lớp luyện thi của em trai nó phải làm sao?”
Cuối cùng là giọng Triệu Diệu Tổ trước cửa công ty.
“Chị chính là đồ con gái lỗ vốn! Kiếm bao nhiêu cũng là tiền của nhà họ Triệu!”
Mấy vị trưởng bối ngồi cạnh bàn chính đều cúi mặt.
Bác cả cầm chén trà lên, không nói thêm một câu nào.
Chị gái bất ngờ đứng dậy.
“Con cũng có chuyện muốn nói.”
Chị lấy cuốn sổ kia ra.
“Hồi con lấy chồng, bố mẹ cho 60.000 tiền hồi môn, sau đó còn đưa thêm 30.000. Từ tiểu học đến cao đẳng, riêng tiền học thêm và tiền mua đồ cho Diệu Tổ đã hơn 200.000.”
“Thanh Hòa học đại học, bố mẹ không bỏ ra một đồng nào, ngược lại còn lấy tiền trợ cấp của em ấy.”
Mẹ đập mạnh tay xuống bàn.
“Xuân Mai, mày im đi!”
Chị nhìn thẳng vào bà.
“Bao nhiêu năm nay con vẫn nghĩ con gái phải nhường con trai. Cho đến khi bố mẹ muốn trả nợ cờ bạc cho Diệu Tổ, lừa con rằng bố bị bệnh rồi lấy của con 50.000.”
Cả căn phòng lập tức náo động.
Triệu Diệu Tổ đứng lên định bỏ đi, nhưng bị luật sư Chu ngăn lại.
“Trong khoản nợ 480.000 anh đang mang, có bao nhiêu là tiền cờ bạc trực tuyến?”
Sắc mặt mẹ hoàn toàn trắng bệch.
“Cờ bạc gì? Nó kinh doanh thua lỗ!”
Chị gái đặt những ảnh chụp tin nhắn đòi nợ xuống bàn.
“Còn giả vờ nữa sao? Điện thoại đòi nợ đã gọi thẳng đến chỗ tôi rồi.”
Tôi nhìn mẹ.
“Cho nên 800.000 mẹ muốn không phải để mua nhà, mà là để trả nợ cờ bạc cho nó.”
Môi bà run rẩy.
“Nó là em trai mày, mày không thể đứng nhìn nó bị người ta ép chết!”
“Báo cảnh sát, cai cờ bạc, rồi tự đi làm trả nợ.”
“Mày có tiền, tại sao không chịu giúp?”
“Bởi vì đây sẽ không phải lần cuối.”
Tôi nhìn Triệu Diệu Tổ.
“Hôm nay tôi trả thay cậu 480.000, ngày mai cậu hoàn toàn có thể nợ tới 960.000.”
Nó bất ngờ chộp lấy chai rượu trên bàn.
“Chị không đưa tiền thì tôi khiến tất cả mọi người không được yên!”
Ngay trước khi chai rượu bị đập xuống đất, chú út lao tới chắn trước người tôi.
Mảnh vỡ cứa rách cánh tay chú.
Thấy máu, tôi lập tức gọi cảnh sát.
Lần này, mẹ quỳ xuống trước mặt tôi.
“Thanh Hòa, đừng báo cảnh sát. Diệu Tổ không thể có tiền án được!”
09
Tôi không ngắt cuộc gọi.
“Mẹ, tránh ra.”
Bà ôm chặt lấy chân tôi.
“Nó chỉ nhất thời bốc đồng thôi. Mày là chị ruột của nó, chẳng lẽ nhất định phải hủy đời nó sao?”
“Chai rượu là nó đập, người bị thương là chú út.”
“Chú Ba chẳng phải vẫn không sao à?”
Máu từ cánh tay chú út chảy theo những ngón tay nhỏ xuống.
Tôi nhìn mẹ.
“Trong mắt mẹ, chỉ cần người ta chưa chết thì đều được gọi là không sao, đúng không?”
Khi xe cảnh sát tới từ đường, Triệu Diệu Tổ đã bình tĩnh trở lại.
Ban đầu nó nói mình chỉ vô tình làm rơi chai rượu, sau đó lại đổi lời, nói chú út tự lao vào.
Luật sư Chu mở video ghi lại hiện trường.
Chị gái và vài người họ hàng đều đồng ý đứng ra làm chứng.
Trước lúc bị đưa đi, Triệu Diệu Tổ trừng mắt nhìn tôi.
“Triệu Thanh Hòa, chị cứ chờ đấy.”
Tôi cũng ghi âm nguyên câu đó.
Cánh tay chú út phải khâu bảy mũi.
Tôi đưa chú về huyện, thay ổ khóa rồi lắp thêm camera ở ngoài hành lang.
Rạng sáng hôm sau, camera gửi cảnh báo.
Triệu Diệu Tổ xuất hiện trước cửa.
Không đập được cửa, nó quay sang cửa hàng tạp hóa ngoài cổng khu chung cư.
Cửa hàng đó là nơi tôi thuê cho chú, ngày thường bán lương thực, dầu ăn và đồ dùng sinh hoạt.
Nó nhặt một viên gạch rồi đập vỡ cửa kính.
Ba giá hàng bị hất đổ, máy tính tiền cũng bị đập hỏng.
Camera ghi lại toàn bộ rất rõ.
Tôi lập tức báo cảnh sát lần nữa.
Lần này bố mẹ không còn cách nào dàn xếp.
Vì hành vi phá hoại tài sản và công khai đe dọa, Triệu Diệu Tổ bị xử lý theo pháp luật, đồng thời phải bồi thường thiệt hại cho cửa hàng.
Mẹ ngồi chờ bên ngoài đồn công an, vừa nhìn thấy tôi đã lao tới.
“Mày hài lòng chưa? Tự tay đưa em trai vào đó, mày hài lòng chưa?”
Tôi đưa cho bà danh sách các khoản sửa chữa.
“Kính, giá hàng, hàng hóa và máy tính tiền, tổng cộng 37.000 tệ. Nó không có tiền bồi thường thì bố mẹ có thể trả thay.”
“Mày còn đòi tiền?”
“Làm hỏng đồ thì phải bồi thường.”
Bố ngồi xổm bên tường, tóc bạc thêm không ít.
“Thanh Hòa, bố xin con lần này. Con viết đơn hòa giải để Diệu Tổ được ra sớm.”
“Được.”
Mắt mẹ lập tức sáng lên.
“Thật sao?”
“Bồi thường đầy đủ, chấp nhận điều trị cai nghiện cờ bạc, viết giấy cam kết. Sau này nếu nó còn đến gần nhà và cửa hàng của chú út, con sẽ lập tức báo cảnh sát.”
“Nó là em trai mày, đến thăm chú út cũng không được sao?”
“Nó cầm gạch đến thăm à?”
Mẹ nghẹn lại.
Hai ngày sau, 37.000 tệ tiền bồi thường được chuyển tới.
Để gom đủ tiền, bố bán bốn con lợn trong nhà.
Nghe chuyện đó, chú ngồi trong cửa hàng rất lâu mà không nói gì.
Năm xưa chú bán hai con lợn để đưa tôi đi học.
Bây giờ bố bán bốn con lợn để bồi thường thay cho con trai.
Cũng là bán lợn, nhưng đổi lại là hai cuộc đời hoàn toàn khác nhau.
Sau khi được thả, Triệu Diệu Tổ viết giấy cam kết.
Nó không chịu cai cờ bạc, ngay trong đêm đã bỏ đi nơi khác.
Những người đòi nợ không tìm thấy nó, bắt đầu kéo đến nhà bố mẹ chặn cửa.
Lúc đó bố mẹ mới biết khoản nợ thật sự của nó không phải 480.000 mà là 760.000 tệ.
Mẹ gọi cho tôi, vừa lên tiếng đã khóc.
“Thanh Hòa, giúp mẹ lần cuối.”
“Con sẽ không trả nợ thay nó.”
“Vậy mày bán căn nhà của chú út đi. Nhà là mày mua, bán đi ít nhất cũng được 600.000!”
Tôi bật ghi âm.
“Mẹ nói lại lần nữa đi.”
Bà lập tức cúp máy.
Nửa tháng sau, tôi nhận được giấy triệu tập từ tòa án.
Bố mẹ kiện tôi vì cho rằng tôi không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng.
Trong đơn kiện chỉ đưa ra một yêu cầu.
Thanh toán một lần một triệu tệ tiền dưỡng già.
10
Ngày phiên tòa diễn ra, bố mẹ dẫn theo hơn mười người họ hàng.
Luật sư phía họ trước tiên đưa ra giấy chứng minh thu nhập và video phỏng vấn của tôi.
“Bị đơn có thu nhập hàng năm trên một triệu tệ nhưng trong thời gian dài từ chối chu cấp chi phí sinh hoạt cho cha mẹ, ngược lại còn mua nhà cho chú ruột, rõ ràng trái với đạo đức và trật tự xã hội.”
Phía chúng tôi nộp toàn bộ lịch sử chuyển khoản trong sáu năm.
Ngay từ năm đầu tiên đi làm, mỗi tháng tôi đều chuyển cho bố mẹ 2.000 tệ.
Mỗi dịp Tết hoặc khi họ đau ốm, tôi còn chuyển thêm những khoản khác.
Số tiền không lớn, nhưng chưa bao giờ bị gián đoạn.
Thẩm phán nhìn mẹ.
“Những khoản chuyển tiền này, tại sao bà không nhắc đến trong đơn kiện?”
Mẹ cúi đầu.
“Mỗi tháng hai nghìn thì làm được gì?”
“Hai người có đất canh tác, đồng thời cũng có thu nhập từ lao động. Thu nhập của gia đình năm ngoái là bao nhiêu?”
Bố không thể trả lời.
Luật sư Chu nộp giấy xác nhận của ủy ban làng cùng sao kê ngân hàng.
Năm ngoái bố mẹ bán lương thực, nuôi lợn và làm việc thời vụ, tổng thu nhập là 113.000 tệ.
Họ không thiếu những khoản chi tiêu cơ bản cho cuộc sống.
Khoản một triệu tệ được gọi là tiền dưỡng già thực chất vẫn là để trả nợ thay Triệu Diệu Tổ.
Luật sư phía họ lập tức đổi cách trình bày.
“Nguyên đơn ngày càng lớn tuổi, mong con gái mua một căn nhà ở huyện để cải thiện điều kiện sinh hoạt.”
Thẩm phán hỏi:
“Tại sao nhất định phải yêu cầu con gái thứ hai mua?”
Mẹ buột miệng trả lời:
“Nó nhiều tiền nhất!”
Nói xong, bà mới nhận ra tất cả những người trong phòng xử đều đang nhìn mình.
Thẩm phán tiếp tục hỏi:
“Con gái cả và con trai có thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng không?”
“Xuân Mai lấy chồng rồi. Diệu Tổ là con trai, sau này nhà cửa đều thuộc về nó, nó không cần đưa.”
Những tiếng bàn tán vang lên từ khu vực dự khán.
Chị gái đứng dậy.
“Tôi sẵn sàng thực hiện phần nghĩa vụ cấp dưỡng của mình, nhưng không thể chỉ nhắm vào Thanh Hòa.”
Luật sư Chu đưa ra nhóm bằng chứng cuối cùng.
Đó là video quay trước cửa công ty, bản ghi âm tại buổi họp gia đình và video cửa hàng của chú út bị phá.
“Nguyên đơn không phải không có nguồn sống. Mục đích thực sự của yêu cầu một triệu tệ là để trả nợ cờ bạc thay con trai.”
“Bị đơn không đồng ý gánh khoản nợ của một người em đã trưởng thành không đồng nghĩa với việc từ chối nghĩa vụ cấp dưỡng cha mẹ.”
Trong quá trình hòa giải tại tòa, tôi đưa ra phương án.
Mỗi tháng tôi sẽ trả một khoản cấp dưỡng hợp lý.
Khi bố mẹ nằm viện, tôi sẽ theo tỷ lệ chuyển tiền trực tiếp cho bệnh viện, không đưa những khoản tiền lớn vào tay họ.
Chị gái cũng chịu trách nhiệm tương ứng.
Triệu Diệu Tổ, với tư cách là người con đã trưởng thành, cũng phải gánh phần nghĩa vụ của mình.
Mẹ lập tức phản đối.
“Diệu Tổ nợ nhiều như thế, nó lấy đâu ra khả năng?”
Tôi nhìn bà.
“Không có khả năng thì đi làm.”
“Nó là em trai mày!”
“Trước pháp luật, trước hết nó là một người trưởng thành có khả năng lao động.”
Cuối cùng, tòa án không chấp nhận yêu cầu thanh toán một lần một triệu tệ.
Khoản cấp dưỡng được phân chia dựa trên mức sống địa phương và tình hình thực tế của ba người con.
Ra khỏi tòa, bố chặn tôi lại.
“Thanh Hòa, bố biết mình sai rồi.”
Đây là lần đầu tiên sau sáu năm ông nói câu ấy.
Tôi dừng bước.
“Bố sai ở đâu?”
Ông há miệng.
“Bố không nên kiện con.”
“Còn gì nữa?”
Ông không trả lời được.
Điều ông hối hận không phải năm đó đã không cho tôi đi học, cũng không phải chuyện lấy tiền trợ cấp của tôi.
Ông chỉ tiếc vì vụ kiện không thắng, số tiền cũng không lấy được.
Tôi vòng qua ông, đi về phía bãi đỗ xe.
Mẹ đứng phía sau hét lên.
“Mày tuyệt tình như vậy, sau này nhất định sẽ gặp báo ứng!”
Tôi không quay đầu lại.
Vừa mở cửa xe, tôi đã nghe chú út gọi điện.
Giọng chú vô cùng gấp gáp.
“Thanh Hòa, cháu mau về đi. Diệu Tổ dẫn người tới cửa hàng, nói muốn bắt chú đi để trừ nợ!”
11
Khi tôi tới cửa hàng tạp hóa, trước cửa đã đỗ hai chiếc xe van.
Triệu Diệu Tổ đứng bên trong cửa hàng, bên cạnh có ba người đàn ông xa lạ.
Chú út bị chặn phía sau quầy thu ngân.
Tôi không bước vào ngay, trước tiên báo cảnh sát rồi mở camera quay video.
“Ai bảo các anh tới đây?”
Người đàn ông cầm đầu nhìn về phía Triệu Diệu Tổ.
“Nó nói chú nó có một căn nhà, bán đi là có thể trả nợ.”
“Căn nhà đó không thuộc về chú ấy.”
“Nó bảo đó là nhà của gia đình.”
Tôi đưa giấy chứng nhận bất động sản điện tử ra.
“Chủ sở hữu là tôi. Chú út chỉ có quyền cư trú. Ai dám động vào người chú ấy hoặc phá cửa hàng, camera sẽ ghi lại hết.”
Mấy người đàn ông nhìn nhau.
Họ chỉ tới đòi nợ, không muốn tự mình gánh trách nhiệm hình sự.
Người cầm đầu quay sang chất vấn Triệu Diệu Tổ.
“Mày không phải nói căn nhà đó là của nhà mày sao?”
Triệu Diệu Tổ tránh ánh mắt ông ta.
“Cô ta là chị tôi. Nhà của cô ta sớm muộn gì cũng có phần của tôi.”
“Ai nói với mày?”
“Bố mẹ tôi nói!”
Bố mẹ tôi cũng vừa chạy tới.
Nghe thấy câu đó, mẹ lập tức phủ nhận.
“Diệu Tổ nói linh tinh, chúng tôi chưa bao giờ nói như vậy.”
Triệu Diệu Tổ lập tức cuống lên.
“Mẹ, chính mẹ nói chị hai không lấy chồng, sau này tiền chị ấy kiếm được đều là của con!”
Bên ngoài cửa hàng đã có rất nhiều người đứng xem.
Sắc mặt mẹ lúc đỏ lúc trắng.
“Mẹ nói lúc nào?”
“Mẹ còn nói chú út là người tuyệt hậu, đợi chú ấy chết thì căn nhà cũ cũng thuộc về con!”
Chú út đứng sau quầy thu ngân, sắc mặt dần trở nên lạnh lùng.
Chú đặt chiếc chìa khóa dự phòng của cửa hàng lên bàn.
“Chị dâu, nhiều năm nay tôi nhẫn nhịn anh chị vì anh cả là anh ruột của tôi.”
“Nhưng anh chị xem tôi là cái gì?”
Bố cúi đầu.
“Chú Ba, trẻ con lúc tức giận nói linh tinh thôi.”
“Nó đập cửa hàng của tôi, lấy căn nhà của tôi đi gán nợ, cũng chỉ là nói lúc tức giận sao?”
Cảnh sát tới, tách từng người ra để hỏi riêng.
Những người đòi nợ không động tay, đồng thời cũng đồng ý phối hợp điều tra.
Nhưng Triệu Diệu Tổ vì bịa đặt về tài sản, dẫn người tới quấy rối và vi phạm cam kết trước đó nên lại bị đưa về xử lý.
Lần này bố mẹ không còn tiền để bồi thường thay nó, họ hàng cũng chẳng ai chịu đứng ra giúp nữa.
Bác cả nói thẳng trước mặt mọi người:
“Từ nhỏ hai người nuôi nó như tổ tông, bây giờ thành ra thế này thì trách ai?”
Cô tôi cũng yêu cầu mẹ trả lại 30.000 tệ trước đây từng vay.
Chị gái không còn tiếp tục lấp những lỗ thủng cho gia đình nữa.
Trong nhóm họ hàng cũng chẳng còn ai khuyên tôi phải rộng lượng.
Khoản nợ của Triệu Diệu Tổ chỉ có thể do chính nó chịu trách nhiệm.
Sau đó, nó bị đưa đi can thiệp cai nghiện cờ bạc bắt buộc, rồi tìm được công việc bốc xếp hàng hóa.
Mỗi tháng, ngoại trừ tiền sinh hoạt, toàn bộ tiền lương còn lại đều dùng để trả nợ.
Bố mẹ mất đi ba cô con gái mà trước đây họ có thể tùy ý đòi hỏi, đồng thời cũng mất luôn đứa con trai đã bị họ nuông chiều hư hỏng.
Bốn con lợn trong sân đã bán, tiền tiết kiệm dùng để bồi thường, họ hàng cũng đã đắc tội hết.
Lần đầu tiên mẹ bắt đầu đến căng tin trên thị trấn để rửa bát.
Làm được ba ngày, tay bà nổi đầy bóng nước, bà gọi cho tôi.
“Thanh Hòa, trước kia mẹ không biết kiếm tiền lại vất vả như vậy.”
“Bây giờ biết rồi.”
“Hồi nhỏ, mẹ đúng là có hơi thiên vị.”
“Không phải hơi.”
Bà im lặng rất lâu.
“Chúng ta còn có thể trở lại như trước không?”
“Không thể.”
Tôi trả lời rất bình tĩnh.
“Tiền cấp dưỡng con sẽ chuyển đúng hạn. Khi bố mẹ bệnh, phần chi phí con phải chịu, con sẽ chịu. Nhưng tình thân không phải thứ tòa án có thể phán quyết ra.”
Cúp điện thoại, tôi quay trở lại cửa hàng.
Chú đang sắp xếp hàng hóa trên kệ.
Tôi đặt một tập tài liệu trước mặt chú.
Đó là giấy phép kinh doanh của một công ty thiết bị phục hồi chức năng.
Công ty do tôi đầu tư, người điều hành mang tên Triệu Thành Hải.
Chú ngẩn người.
“Cháu lại muốn làm gì?”
“Phía sau cửa hàng còn hai gian phòng. Cháu sẽ thuê người cải tạo thành nơi trải nghiệm dụng cụ hỗ trợ đi lại và thiết bị phục hồi. Chân chú từng bị thương, chú biết bệnh nhân cần gì.”
“Chú không biết kinh doanh.”
“Cháu dạy chú.”
Bên ngoài có người mang một giỏ hoa tới.
Người gửi hoa là y tá Hà ở bệnh viện huyện.
Khi chú nằm viện, cô ấy từng chăm sóc chú.
Sau đó cô ly hôn và một mình nuôi con gái. Mấy năm nay cô vẫn giữ liên lạc với chú.
Cô bước vào cửa hàng, nhìn chú.
“Ông chủ Triệu, không mời tôi uống một chén trà sao?”
Mặt chú đỏ lên.
Tôi vừa định đi thì y tá Hà gọi lại.
“Thanh Hòa, ngày mùng tám tháng sau cháu có rảnh không?”
Cô đưa cho tôi một tấm thiệp cưới màu đỏ.
Trên đó là hai cái tên nằm cạnh nhau.
Triệu Thành Hải.
Hà Ngọc Lan.
12
Ngày chú út kết hôn, huyện có mưa nhỏ.
Đám cưới không lớn, chỉ có tám bàn tiệc.
Chú mặc một bộ vest mới, đứng ngoài cửa đón khách, hai tay luống cuống không biết nên đặt ở đâu.
Khi Hà Ngọc Lan dắt con gái bước vào, mắt chú đỏ lên.
Người đàn ông năm xưa từng bán hai con lợn, vì thế mà trì hoãn chuyện hôn nhân suốt bao nhiêu năm, cuối cùng cũng có được một gia đình thuộc về riêng mình.
Bố mẹ tôi cũng tới.
Họ không ngồi ở bàn chính, chỉ đặt một phong bao lì xì ở vị trí gần cửa.
Mẹ nhìn thấy tôi, mấy lần định nói gì đó.
Tôi không né tránh bà, nhưng cũng không chủ động bước tới.
Trước khi nghi thức bắt đầu, chú gọi tôi vào phòng nghỉ.
Chú lấy chiếc bọc vải đỏ từ trong tủ ra.
Bên trong vẫn là hai chiếc vòng bạc bà nội để lại.
“Lần này cháu nhất định phải nhận.”
“Chú, đây là đồ truyền lại trong nhà chú.”
“Chú đã có gia đình rồi, cháu cũng có gia đình.”
Chú đặt hai chiếc vòng bạc vào tay tôi.
“Năm đó chú bán lợn không phải để mong cháu sau này kiếm được bao nhiêu tiền.”
“Chú chỉ không muốn nhìn cháu cả đời bị giữ lại trong ngôi làng này.”
“Bây giờ cháu đã bước ra ngoài, lại còn đưa chú cùng bước ra. Như vậy là đủ rồi.”
Tôi ôm lấy chú.
Sáu năm qua, đây là lần đầu tiên tôi bật khóc thành tiếng trước mặt chú.
Trong đám cưới, người dẫn chương trình hỏi người chú muốn cảm ơn nhất là ai.
Chú không nói những lời hoa mỹ.
“Tôi muốn cảm ơn cháu gái của mình.”
“Nhiều người nói tôi bán hai con lợn để nuôi nó học đại học. Thực ra là nó không phụ hai con lợn ấy.”
“Nó học hành, kiếm tiền, chữa chân cho tôi, mua nhà cho tôi, mở cửa hàng cho tôi.”
“Nó khiến tôi biết việc mình làm năm đó là đúng.”
Bên dưới vang lên tiếng vỗ tay.
Bố ngồi trong góc, cúi thấp đầu.
Mẹ lau nước mắt, hai vai không ngừng run lên.
Sau khi đám cưới kết thúc, bà chặn tôi lại rồi đưa một túi vải.
Bên trong có khoai lang phơi khô và một đôi giày mới.
“Mẹ không biết giờ con đi cỡ bao nhiêu, nên mua theo cỡ chân của Xuân Mai.”
Tôi nhìn một cái.
Đôi giày nhỏ hơn chân tôi hai cỡ.
Hồi nhỏ, bà luôn nhớ chị gái đi cỡ nào, em trai thích ăn gì, nhưng chưa từng biết tôi đi giày cỡ bao nhiêu.
Bây giờ vẫn vậy.
“Mẹ mang đồ về đi.”
Bà siết chặt miệng túi.
“Thanh Hòa, mẹ thật sự hối hận rồi.”
“Hối hận chuyện gì?”
“Hối hận vì đã không cho con học, hối hận vì đã đối xử không tốt với con.”
“Nếu hôm nay con không kiếm được một triệu tệ một năm, mẹ có hối hận không?”
Sắc mặt bà trắng bệch.
Tôi đã hiểu câu trả lời.
Điều bà hối hận không phải vì từng đối xử bất công với một đứa con gái.
Bà hối hận vì đứa con gái từng bị bà bỏ lại sau này lại trở thành người có tiền đồ nhất trong nhà, trong khi tất cả thành công ấy chẳng có liên quan gì tới bà.
“Mẹ, tiền con sẽ đưa đúng theo phán quyết.”
“Những thứ khác, mẹ đừng đòi nữa.”
Tôi đi ngang qua bà.
Một năm sau, cửa hàng thiết bị phục hồi chức năng của chú đã mở đến chi nhánh thứ ba.
Hà Ngọc Lan phụ trách làm việc với bệnh viện, chú quản lý kho và phần hậu mãi.
Chú không biết nhiều chữ, nhưng lại nhớ rất rõ mỗi khách hàng cần dùng loại nạng kích cỡ nào.
Tôi cũng rời công ty cũ, cùng vài đồng nghiệp thành lập một doanh nghiệp công nghệ.
Sau khi vòng gọi vốn đầu tiên thành công, việc đầu tiên tôi làm không phải đổi xe, cũng chẳng phải mua biệt thự.
Tôi trở về trường cũ và thành lập một quỹ học bổng.
Đối tượng được hỗ trợ chỉ cần đáp ứng một điều kiện.
Là những cô gái xuất thân từ gia đình khó khăn, có nguy cơ phải nghỉ học vì tư tưởng trọng nam khinh nữ.
Quỹ học bổng được đặt tên là “Học bổng Thành Hải”.
Ngày khánh thành, chú ngồi ở hàng ghế đầu tiên.
Nhà trường mời chú phát biểu.
Chú cầm bài phát biểu, căng thẳng đến mức trán đẫm mồ hôi, cuối cùng dứt khoát đặt tờ giấy xuống.
“Tôi không có học thức, cũng không biết nói những đạo lý lớn lao.”
“Tôi chỉ biết con gái cũng có thể đi học, cũng có thể làm nên chuyện.”
“Nếu trong nhà thật sự không có tiền, thì xây ít đi một gian nhà, làm ít đi vài bàn tiệc.”
“Đừng vứt sách vở của con gái.”
Bên dưới có người bắt đầu vỗ tay.
Sau đó, tất cả mọi người đều đứng lên.
Năm đầu tiên, quỹ học bổng hỗ trợ hai mươi nữ sinh.
Trong số đó có một cô bé viết thư cho tôi.
Em kể rằng bố mẹ bắt em nghỉ học để đi làm, mãi đến khi giáo viên mang thông báo học bổng tới tận nhà, em mới có thể trở lại lớp.
Tôi đưa lá thư cho chú đọc.
Chú đọc đi đọc lại ba lần rồi đưa tay lau mắt.
“Đáng rồi.”
“Cái gì đáng?”
“Hai con lợn đó, đáng rồi.”
Chiều tối, tôi cùng chú bước ra khỏi trường.
Mặt đường sau cơn mưa vẫn còn những vũng nước đọng.
Chân phải của chú nếu bước nhanh vẫn hơi khập khiễng.
Hà Ngọc Lan và con gái đang đứng đợi chú ngoài cổng trường, trên tay cầm một chiếc ô.
Tôi đứng trên bậc thềm, nhìn gia đình ba người họ đi về phía mình.
Sáu năm trước, chú đứng ở bến xe huyện, nhét 18.600 tệ vào tay tôi.
Sáu năm sau, cuối cùng tôi cũng trả lại món nợ đó cho chú.
Không phải bằng một căn nhà.
Cũng không phải bằng một cửa hàng.
Mà là một gia đình.
Là lòng tự trọng.
Là nửa đời còn lại chú không cần cúi lưng cầu xin bất kỳ ai nữa.
Còn bố mẹ tôi, sau đó họ không đến công ty gây chuyện thêm.
Bố bắt đầu nhận sửa nông cụ cho người khác, mẹ làm việc lâu dài ở căng tin.
Chị gái mỗi tháng đều gửi phần tiền cấp dưỡng của mình, Triệu Diệu Tổ cũng trích phần của nó từ tiền lương.
Cuối cùng họ cũng hiểu, con gái không sinh ra để hy sinh, con trai cũng không phải ông tổ có thể được nuôi cả đời.
Chỉ là họ hiểu điều đó quá muộn.
Tôi sẽ không trả thù họ.
Cũng sẽ không tha thứ.
Trách nhiệm là trách nhiệm.
Tình cảm là tình cảm.
Có những cánh cửa, một khi đã đóng lại thì sẽ không bao giờ mở ra nữa.
Nhưng cũng có những người sẵn sàng bán toàn bộ gia sản chỉ để mở cho bạn một cánh cửa.
Người như vậy mới đáng để bạn ghi nhớ cả đời.
HẾT